สิทธิมนุษยชน รวมบทความ ศ.เสน่ห์ จามริก บู ร ณภาพแห่ ง สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนทั ้ ง ปวงด้ ว ย ๙ โลกทั ้ ง มวลกำลั ง พู ด กั น ถึ ง เรื ่ อ งนี ้ กันมากขึน้ ทุกที แต่กม็ กั เป็นการพูดกันในเชิงเป็นเรือ่ งศีลธรรมสูงส่ง น้อยคนนักทีจ่ ะ ตระหนักจริง ๆ ว่า ชีวติ และเลือดเนือ้ ของประชาชนคนสามัญนัน้ เกีย่ วพันกับประเด็น เรื่องทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างไร ที่กล่าวดังนี้ย่อมรวมถึงบรรดา “นักต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน” ด้วยเช่นกัน เรื่องนี้จะเห็นได้ชัดเจนจากกรณีของ ประชาชนและชุมชนชนบทในภูมิภาคฐานทรัพยากรเขตร้อน ซึ่งเอเชียอาคเนย์ ย่อมเป็นตัวอย่างชัดเจนที่สุดแห่งหนึ่งโชคร้ายที่ในระดับผู้นำของอาเซียนก็มองข้าม สิ่งเหล่านี้ หรือหากเห็นความสำคัญ ก็เพ���ยงในแง่ของการค้าและผลได้เชิงพาณิชย์ ชัว่ ครูชว่ั ยาม ตามแบบฉบับโลกาภิวตั น์จากเบือ้ งบน และซึง่ ยังความสูญเสียต่อมนุษย์ และสังคมอย่างอเนกอนันต์ สภาพการดังกล่าวยังเกี่ยวพันอย่างชัดเจน โดยตรงกับ ประเด็นเรื่องสิทธิในวิถีดำรงชีพและการพัฒนาอย่างพึ่งตนเอง เราสงสัยอยู่ว่า เรื่องทำนองนี้จะเป็นฐานร่วมสำหรับความร่วมมือประสานงานภายใต้กลไกระดับ ภูมภิ าคทีพ่ ดู คุยกันมานีไ้ ด้หรือไม่ มากน้อยเพียงใด กระนัน้ ก็ดี รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๔๐ นับว่าสะท้อนถึง ความพยายามที่จะแก้ไขสภาพการณ์ไร้ทิศทางดังกล่าวอยู่ไม่น้อย ด้วยเหตุนี้จึงมี การนำเสนอแนวคิ ด แนวปฏิ บ ั ต ิ เ กี ่ ย วกั บ สิ ท ธิ ช ุ ม ชนและตราขึ ้ น เป็ น บทบั ญ ญั ต ิ ดังปรากฏในหมวด ๓ และ ๕ ว่าด้วย “สิทธิและเสรีภาพของชนชาวไทย” และว่าด้วย “แนวนโยบายพืน้ ฐานแห่งรัฐ” ตามลำดับ ดังนี้ มาตรา ๔๖ บุคคลซึ่งรวมกันเป็นชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมย่อมมีสิทธิอนุรักษ์ หรือฟื้นฟูจารีต ประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่น ศิลปะหรือวัฒนธรรมอันดี ของท้องถิ่นและของชาติ และมีส่วนร่วมในการจัดการ การบำรุงรักษา และการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุล ๙ Helle Degn, Commissioner of the Council of Baltic Sea States on Democratic Development, in presentation on National Human Right Institutions: Europe, Strasbourg Conference ๘ October, ๒๐๐๒ ๓๖ สำนั ก งานคณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ