สิทธิมนุษยชน รวมบทความ ศ.เสน่ห์ จามริก
ทหารในต้นทศวรรษ ๑๙๖๐ ได้ก้าวเข้าสู่สภาพเงื่อนไขของการพัฒนาและการ
ปรับเปลี่ยนสู่อุตสาหกรรม ในทำนองเดียวกับประเทศกำลังพัฒนาอีกหลายแห่ง
การิเริ่มดังกล่าวมาจากธนาคารโลกและไอเอ็มเอฟ ซึ่งเป็นยักษ์ใหญ่ทางเศรษฐกิจ
การเมืองยุคสังคมโลก จากนั้นจึงเกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างและการขยายตัว
ของชนชั้นกลางในเมือง รวมทั้งความยากจนที่แผ่ขยายออกไป การกดชนบท
ลงเป็นเบี้ยล่าง และความเสื่อมโทรมทางธรรมชาติ ทั้งหมดนี้ย่อมเป็นปรากฏการณ์
ระดับโลกทีท่ ราบกันดีอยูแ่ ล้ว คงไม่ตอ้ งลงรายละเอียดมากไปกว่านี้ ทัง้ นีย้ อ่ มเป็นการ
เพียงพอทีจ่ ะกล่าวว่า การพัฒนาทีเ่ น้นความเจริญเติบโตและนโยบายทีส่ บื เนือ่ งนัน่ เอง
ที่เป็นมูลเหตุของความทุกข์ยากเป็นอันมากของมนุษย์ และนำมาซึ่งการล่วงล้ำสิทธิ
ขั้นพื้นฐานในวิถีดำรงชีพและพัฒนาตนเอง นับเป็นเรื่องน่าเศร้ายิ่งนักที่สิทธิพื้น ๆ
ทางเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรมเหล่านี้ยังไม่ถูกนับรวมเป็นสิทธิมนุษยชน
และผูค้ รองอำนาจเป็นเจ้าโลกอยูใ่ นปัจจุบนั โดยเฉพาะเหล่า “นักเสรีนยิ ม” ทีเ่ คยต่อสู้
เพื่อเสรีภาพมาในอดีต ก็ยังปฏิเสธความรับผิดชอบต่อสิทธิเหล่านี้ ๖ กระนั้นก็ดี
ภายในช่วงระยะเวลาสั้น ๆ ตอนต้นทศวรรษ ๑๙๗๐ ก็เกิดการลุกฮือของมวลชน
โดยพลังผลักดันร่วมกันระหว่างชนชั้นกลางรุ่นใหม่กับขบวนการนิสิต��ักศึกษา
จากนั้นความล่มสลายของคณะเผด็จการและความแตกแยกในหมู่ทหารก็นำไปสู่
การรัฐประหารครัง้ แล้วครัง้ เล่าแล้วจึงตามมาด้วยกระบวนการเปลีย่ นผ่านสูก่ ารปกครอง
โดยพลเรือนตามลำดับในราวปลายทศวรรษ ๑๙๘๐ แต่แล้วในปีถัดมาก็กลับ
๖
ศาสตราจารย์ Edward Herman แห่ง Wharton School กล่าวได้อย่างแจ้งชัดและน่าสนใจว่า
กระบวนการเจริญเติบโตที่ทำให้คนเป็นจำนวนมากต้องยากจนแร้นแค้น แต่กลับทำให้ชนชั้นนำกลุ่มเล็ก ๆ
ร่ำรวยมั่งคั่ง จะต้องอาศัยการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างสาหัสด้วยมิใช่หรือ ตามทฤษฎีเสรีนิยมและคำจำกัด
ความที่ใช้โดยองค์การสิทธิมนุษยชนของโลกตะวันตก ก็ต้องตอบว่า ไม่ใช่ เพราะสิทธิมนุษยชนนั้นเป็นสิทธิ
ทางการเมืองส่วนบุคคล.....ไม่รวมถึงสิทธิทางเศรษฐกิจในการยังชีพ การศึกษา การรักษาสุขภาพ การมี
ที่อยู่อาศัยและอาชีพการงาน ดังนั้นหากเกิดความยากจนแร้นแค้นตามมาจากกลไกทำงานปกติของระบบตลาด
ทีม่ พี น้ื ฐานอยูบ่ นอำนาจทางเศรษฐกิจและองค์กรและธนาคารเอกชน ด้วยความช่วยเหลือของไอเอ็มเอฟ ธนาคารโลก
รัฐบาลสหรัฐฯ และระบอบประชาธิปไตยแต่ในนามอย่างเม็กซิโกหรือชิลี ก็ไม่เกีย่ วอะไรกับสิทธิมนุษยชน. อ้างแล้ว
๓๐
สำนั ก งานคณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ