E ui i le tāua mo tagata Sāmoa o le maua o fa’amanuiaga o le sa’olotoga ‘āto’atoa o le fa’aaliga o tāofi ma le
tautala, e lē mafai ona fa’afitia, e iai fo’i lu’i e feso’ota’i ma le fa’atinoga o ia sa’olotoga e pei fo’i ona iai i isi
atunu’u.
O le fa’aopoopoina pea o le fa’aaogāina e tagata o le initaneti ma ala o feso’ota’iga i le vā o tagata e fa’aali ai
manatu ma tāofi (lelei ma lē lelei), ua tele ai popōlega e fa’apea ua lē fa’aitiitia a ua tele atu le fa’aaogāina o le
Facebook e tagata e nanā o latou igoa, e fa’aoso ai le inosia, taufāifai, taufa’afefe ma fai ai fa’amatalaga lē sa’o ma
taufa’aleaga i isi tagata ma o latou ‘āiga e matuā āfāina ai ia tagata. O tausaga e 2018 ma le 2021, na fa’ailoa ai se
finagalo o le Mālō e fa’asā mo se taimi lē tūmau le Facebook ona o tulaga ua manatu ua lē talafeagai ma ua leai se
fa’autautaga i le fa’aaogāina o ala o feso’ota’iga a tagata fa’apea le initaneti.6 ‘Olo’o fa’atupuina pea nei popōlega
talu ai le lē fa’aeteete ma lē fa’autauta o tagata ta’ito’atasi i le fa’atinoga o le sa’olotoga o manatu ma le fa’aaliga o
tāofi.
‘Olo’o iai pea lava fo’i pop��lega i le faigatā ona maua e tagata lautele ma auala o fa’asalalauga o fa’amatalaga
aloa’ia ‘olo’o ‘ūmia e pulega a le mālō.7
Lautele ma tapula’a
Talu ai ‘olo’o tulimata’i i le līpoti lenei le sa’olotoga o manatu ma le fa’aaliga o tāofi e aofia ai le aiā tatau i le
mauaina o fa’amatalaga, ‘ole’ā talanoaina ma vā’ili’ili matā’upu e feso’ota’i ma lo latou fa’atinoga, tāofiofiga ma
tapula’a mana’omia, fa’apea auala e mafai ona fa’atino e fa’afetaia’i ai lu’i ma fa’amautinoa e fa’aaogā tatau ma
puipuia nei aiā tatau ma sa’olotoga i Sāmoa. ‘Ole’ā taga’i fo’i le līpoti i ni tafa o isi aiā tatau e aofia ai le
taufa’aleaga, malu o mea e lē fia fa’alaua’iteleina, taufa’amata’u i luga o le initaneti, sa’olotoga o auala o
fa’asalalauga, mauaina o fa’amatalaga, ma le puipuiga o tagata e fa’ailoaina ni solitulafono.
E lua ni itū ‘autū na saisaitia ai le tu’ufa’atasiga o lenei līpoti. Muamua, o le ‘uti’uti o le taimi, puna’oa tau
fa’atupega ma le ‘aufaigaluega e fa’atino ai feutaga’iga ma fefa’asoaa’iga ma se līpoti e lautele ma au’ili’ili o le
tulaga o iai aiā tatau a tagata soifua. O lonalua, e le’i lelei le tali mai a ofisa ‘autū i le tu’uina mai o ni tali ma
fa’amatalaga i pepa o fesili na tu’uina atu i ai.
Auala o le sauniga o le līpoti
Ina ia fesoasoani i vā’ili’iliga ma fautuaga o le līpoti, na tāpā e le Ofisa manatu mai ofisa o le mālō, fa’alāpotopotoga
o tagata lautele, vaega o le ‘aufa’asalalau, fa’apea tagata lautele e aofia ai vaega e lē masani ona amana’ia. Na
aoina fa’amaumauga e ala i pepa o fesili na tu’uina atu i ofisa ‘autū o le mālō, fa’alāpotopotoga o tagata lautele,
vaega o le ‘aufa’asalalau, fa’apea tagata lautele, ma na fa’atino fo’i fefa’asoaa’iga fesāga’i ma fa’atalanoaga ma
nu’u ma afio’aga.
E sefulu (10) folasaga tusitusia na maua mai – 4 mai ofisa o le mālō, 2 mai fa’alāpotopotoga o le ‘aufa’asalalau, 2
mai fa’alāpotopotoga o tagata lautele ma le tagata to’atasi e 1– ma na fesiligia tagata e 142 i alaalafaga e ono – 3 i
Upolu ma le 3 i Savai’i.
6
Joyetter Luamanu, “P.M. threatens to ban Facebook”, Samoa Observer (31 March 2018)
https://www.samoaobserver.ws/category/samoa/23666. Mata'afa Keni Lesa, “Govt’s Facebook ban plan dangerous”, Samoa Observer (25 July
2020) https://www.samoaobserver.ws/category/article/67398. Soli Wilson
“Govt. Facebook ban could backfire”, Samoa Observer (27 July 2020) https://www.samoaobserver.ws/category/samoa/67488.
7 Talamua News Media folasaga tusitusia (30 April 2021). Samoa Observer folasaga tusitusia (13 May 2021).
Līpoti o le Tulaga o Aiā Tatau a Tagata Soifua 2021
|9