รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘
บทที่ ๓ สถานการณ์สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง ข้อ ๗ ดังนี้ ในการอธิบายขัน้ ตอน
การคุม้ ครองการกระท�ำทีต่ อ้ งห้ามกระท�ำตามข้อ ๗ รัฐภาคีควรให้
ข้อมูลข่าวสารในรายละเอียดเกีย่ วกับมาตรการปกป้อง (Safeguard)
เพื่อคุ้มครองเป็นพิเศษแก่ผู้ท่ีด้อยโอกาส กฎ/ระเบียบสอบสวน
อย่างเป็นระบบ ค�ำสัง่ วิธกี าร แนวปฏิบตั ิ การจัดการสถานคุมขัง
และการปฏิ บั ติ ต ่ อ ผู ้ ถู ก จั บ กุ ม คุ ม ขั ง หรื อ จ� ำ คุ ก เป็ น วิ ธี ที่ มี
ประสิทธิภาพในการป้องกันการทรมาน การปฏิบตั ทิ ที่ ารุณ การประกัน
การคุ้มครองผู้ถูกคุมขังอย่างมีประสิทธิภาพ ควรคุมขังผู้ถูกคุมขัง
ในสถานที่ที่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการว่าเป็นสถานคุมขัง
และแจ้งให้ผู้นั้นทราบถึงชื่อและสถานที่ใช้คุมขัง ชื่อเจ้าหน้าที่ที่
รับผิดชอบ มีการบันทึกในทะเบียนที่ให้ผู้เกี่ยวข้อง รวมถึงญาติ
และเพื่อนของผู้ถูกคุมขัง สามารถเข้าถึงได้ มีการบันทึกเวลาและสถานที่สอบสวนและชื่อของคนทุกคนในการสอบสวนนั้น
อันสามารถน�ำมาใช้ในกระบวนการพิจารณาคดีและการบริหารจัดการ ไม่ควรคุมขังในสถานที่ไม่สามารถติดต่อกับผู้อื่นได้
รัฐภาคีควรประกันว่าสถานที่คุมขังใด ๆ ก็ตามจะไม่มีเครื่องมือที่ใช้การทรมานที่เป็นการลงโทษหรือการปฏิบัติที่ทารุณ
จ�ำเป็นต้องพร้อมให้แพทย์และทนายความเข้าถึงผูถ้ กู คุมขังได้และเป็นประจ�ำภายใต้การควบคุมอย่างเหมาะสมขณะทีด่ ำ� เนินการ
สอบสวน และควรให้สมาชิกของครอบครัวเข้าถึงได้๔๕ และข้อ ๑๔ การได้รับการสันนิษฐานว่าเป็นผู้บริสุทธิ์จนกว่าศาล
จะมีค�ำพิพากษาถึงที่สุดว่าได้กระท�ำความผิด และหากเป็นกรณีที่ยังไม่มีการแจ้งข้อกล่าวหาใด ๆ แก่บุคคลที่เจ้าพนักงาน
รักษาความสงบเรียบร้อยเรียกตัวเพือ่ มาสอบถามข้อมูลหรือให้ถอ้ ยค�ำทีเ่ ป็นประโยชน์ และใช้อำ� นาจควบคุมตัวได้ไม่เกินเจ็ดวัน
บุคคลดังกล่าวควรทีจ่ ะได้รบั การปฏิบตั แิ ละคุม้ ครองจากเจ้าหน้าทีร่ ฐั เป็นอย่างยิง่
อนึ่ง ประเด็นความเหลื่อมล�้ำในกระบวนการยุติธรรมยังคงเป็นปัญหาที่มีอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะกับบุคคลที่มีฐานะ
ทางเศรษฐกิจทีแ่ ตกต่างกัน จะมีโอกาสในการเข้าถึงความยุตธิ รรมทีอ่ าจจะแตกต่างกัน เช่น ในเรือ่ งการประกันตัว การจ้าง
ทนายความ การได้รับโทษปรับ เป็นต้น สิ่งเหล่านี้ท�ำให้รัฐมีความพยายามที่จะลดปัญหาที่เกิดจากความเหลื่อมล�้ำ
และให้ความช่วยเหลือบุคคลที่มีฐานะทางเศรษฐกิจที่ไม่ดี และยังให้ความส�ำคัญกับบุคคลที่ได้รับความเสียหายจาก
ความบกพร่องของกระบวนการยุติธรรมให้ได้รับการเยียวยาความเสียหาย เพื่อให้บุคคลทุกคนสามารถเข้าถึงกระบวนการ
ยุติธรรมและความยุติธรรมได้อย่างเท่าเทียมกัน โดยในปี ๒๕๕๘ รัฐได้มีการแก้ไขพระราชบัญญัติค่าตอบแทนผู้เสียหาย
และค่าทดแทนและค่าใช้จา่ ยแก่จำ� เลยในคดีอาญา พ.ศ. ๒๕๔๔ ทีม่ วี ตั ถุประสงค์เพือ่ เยียวยาผูเ้ สียหายจากการกระท�ำความผิด
อาญาและจ�ำเลยที่ได้รับความเสียหายจากความผิดพลาดในกระบวนการยุติธรรม โดยมีการแก้ไขเพื่อให้คณะอนุกรรมการ
ในระดับจังหวัดสามารถพิจารณาอนุมตั คิ ำ� ขอได้ รวมทัง้ ขอให้สถานีตำ� รวจเป็นจุดด�ำเนินการพิจารณาให้ความช่วยเหลือเยียวยา
แก่ประชาชน และได้จดั ตัง้ ศูนย์ยตุ ธิ รรมชุมชนในทุกต�ำบล และยังได้มกี ารปรับปรุงกฎหมายต่าง ๆ เพือ่ ให้ประชาชนสามารถ
ทีจ่ ะเข้าถึงกระบวนความยุตธิ รรม มีความสะดวก รวดเร็ว ได้แก่ พระราชบัญญัตกิ องทุนยุตธิ รรม พ.ศ. ๒๕๕๘ เพือ่ ให้การช่วย
เหลือทางด้านการเงินแก่ประชาชนเพือ่ ใช้จา่ ยในการจ้างทนาย การประกันตัว การได้รบั การเยียวยาความเสียหายทีเ่ กิดจาก
การกระท�ำผิดอาญาหรือการถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน และพระราชบัญญัตแิ ก้ไขเพิม่ เติมประมวลกฎหมายวิธพี จิ ารณาความอาญา
(ฉบับที่ ๓๐) พ.ศ. ๒๕๕๘ ซึง่ ก�ำหนดให้นำ� อุปกรณ์อเิ ล็กทรอนิกส์มาใช้กบั การขอปล่อยตัวชัว่ คร��วได้ และมีการร่างพระราชบัญญัติ
แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่..) พ.ศ. .... การบังคับโทษปรับและการรอการลงโทษซึ่งเพิ่มกรณีการรอ
การลงโทษมาใช้กบั โทษปรับ เพือ่ ให้ประชาชนทีม่ ฐี านะยากจนไม่ตอ้ งถูกกักขังแทนค่าปรับซึง่ เป็นการกระทบสิทธิของประชาชน
มากเกินกว่าวัตถุประสงค์ของการลงโทษปรับ จะเห็นได้วา่ รัฐมีความพยายามทีจ่ ะช่วยเหลือประชาชนในการเข้าถึงความยุตธิ รรม
และลดความเหลือ่ มล�ำ้ ในกระบวนการยุตธิ รรม
๔๕ Human Rights Committee, General Comment 20, Article ๗ (Forty-fourth session, 1992), Compilation of General Comments and General Recommendations
Adopted by Human Rights Treaty Bodies, U.N. Doc. HRI/GEN/1/Rev.1 at 30 (1994).
44