รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘
สถานการณ์การควบคุมตัวบุคคลมาสอบถามข้อมูลหรือให้ถ้อยค�ำ ตามค�ำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ ๓/๒๕๕๘ ที่ให้อ�ำนาจเจ้าพนักงาน
รักษาความสงบเรียบร้อยมีอ�ำนาจเรียกตัวบุคคลเพื่อมาสอบถามข้อมูลหรือให้ถ้อยค�ำที่เป็นประโยชน์ และมีอ�ำนาจควบคุมตัวได้ไม่เกินเจ็ดวัน แต่
การควบคุมตัวดังกล่าวต้องควบคุมไว้ในสถานที่อื่นที่มิใช่สถานีต�ำรวจ ที่คุมขัง ทัณฑสถาน หรือเรือนจ�ำ และจะปฏิบัติต่อบุคคลนั้นในลักษณะ
ที่เป็นผู้ต้องหามิได้ ซึ่งผลจากค�ำสั่งฉบับดังกล่าวท�ำให้มีการควบคุมตัวบุคคลที่ถูกกล่าวหาว่ากระท�ำความผิดตามที่ระบุในค�ำสั่งฉบับดังกล่าว
ซึ่งส่วนใหญ่จะไม่สามารถทราบสถานที่ควบคุมตัวและไม่สามารถติดต่อญาติหรือผู้ที่ไว้วางใจได้ เช่น กรณีนายประวิตร โรจนพฤกษ์ ผู้สื่อข่าว
อาวุโสเครือเดอะเนชั่น ถูกทหารควบคุมตัวตั้งแต่บ่ายวันอาทิตย์ที่ ๑๓ กันยายน ๒๕๕๘ โดยไม่ทราบสถานที่ควบคุมตัวและระยะเวลาควบคุมตัว
และไม่อนุญาตให้น�ำโทรศัพท์ติดตัวไปด้วย๓๗ ต่อมา วันที่ ๑๕ กันยายน ๒๕๕๘ เวลาประมาณ ๑๖.๐๐ น. นายประวิตร ได้รับการปล่อย
ตัว ที่กองบัญชาการกองทัพภาคที่ ๑๓๘ หรือกรณีนายฐนกร ศิริไพบูลย์ ถูกเจ้าหน้าที่ควบคุมตัวจากบริษัทเอกชนย่านสมุทรปราการ
เมื่อวันที่ ๘ ธันวาคม ๒๕๕๘ โดยถูกกล่าวกระท�ำความผิดตามมาตรา ๑๔ แห่งพระราชบัญญัติการกระท�ำความความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์
พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๑๑๒ และมาตรา ๑๑๖ แห่งประมวลกฎหมายอาญา โดยไม่สามารถทราบได้ว่านายฐนกรฯ ถูกควบคุมตัวอยู่ที่ใด๓๙
ในอีกทางหนึ่ง รัฐได้มกี ารออกกฎหมาย แก้ไขปรับปรุงกฎหมาย
หลายฉบับ และมาตรการอื่น เพื่อแก้ไขเยียวยาปัญหาที่ประชาชน
ได้รับผลกระทบจากความบกพร่องในกระบวนการยุติธรรม เช่น
พระราชบัญญัตคิ า่ ตอบแทนผูเ้ สียหายและค่าทดแทนและค่าใช้จา่ ย
แก่จำ� เลยในคดีอาญา พ.ศ. ๒๕๔๔ มีการปรับแก้เพือ่ กระจายอ�ำนาจ
ให้อนุกรรมการในระดับจังหวัดสามารถพิจารณาอนุมัติค�ำขอได้
เพือ่ ให้ประชาชนได้รบั สิทธิและความเป็นธรรมตามพระราชบัญญัติ
ดังกล่าวมากขึ้น และได้ประสานความร่วมมือกับส�ำนักงานต�ำรวจ
แห่งชาติ เพือ่ ให้สถานีตำ� รวจทุกแห่งทัว่ ประเทศ เป็นจุดด�ำเนินการ
พิจารณาให้ความช่วยเหลือเยียวยาแก่ประชาชน และได้จัดตั้ง
ศูนย์ยตุ ธิ รรมชุมชนครบทุกต�ำบลให้ครอบคลุมทุกพืน้ ทีต่ ามสถานที่
ตั้งขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั่วประเทศ๔๐
พระราชบัญญัติกองทุนยุติธรรม พ.ศ. ๒๕๕๘ ได้ให้ความช่วยเหลือ
สนับสนุนค่าใช้จ่าย จากเดิม ๘ เรื่อง ประกอบด้วย การประกันตัว
ค่าจ้างทนายความ ค่าธรรมเนียมศาล การตรวจพิสูจน์ ค่าพาหนะ
เดินทาง การคุม้ ครองช่วยเหลือให้ได้รบั ความปลอดภัย ความเสียหาย
ทีเ่ กิดจากการกระท�ำผิดอาญาและค่าใช้จา่ ยอืน่ ๆ ตามวัตถุประสงค์
กองทุน เพิม่ เติมเป็น ๑๐ เรือ่ ง โดยได้เพิม่ เติมการช่วยเหลือเยียวยา
ความเสียหายผู้ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน หรือได้รับผลกระทบ
จากการถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน เช่น ค่าใช้จ่ายที่จ�ำเป็นในการ
รักษาพยาบาล เงินช่วยเหลือในกรณีที่ถึงแก่ความตาย ค่าขาด
ประโยชน์ท�ำมาหาได้ในระหว่างที่ไม่สามารถประกอบการงาน
ได้ตามปกติ เป็นต้น
นอกจากนี้ ยังมีการให้ความรู้ทางกฎหมายแก่ประชาชน และการน�ำเครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์ติดตามตัว (Electronic Monitoring : EM)
มาใช้ในกระบวนการยุติธรรม โดยมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ ๓๐)
พ.ศ. ๒๕๕๘ เมือ่ วันที่ ๓๐ ธันวาคม ๒๕๕๘ ซึง่ ได้มกี ารก�ำหนดให้นำ� อุปกรณ์อเิ ล็กทรอนิกส์มาใช้กบั การขอปล่อยตัวชัว่ คราวได้ โดยในการอนุญาต
ให้ปล่อยชัว่ คราว เจ้าพนักงานซึง่ มีอำ� นาจสัง่ ให้ปล่อยชัว่ คราวหรือศาลจะก�ำหนดเงือ่ นไขเกีย่ วกับทีอ่ ยูห่ รือเงือ่ นไขอืน่ ใดให้ผถู้ กู ปล่อยชัว่ คราว
ปฏิบัติ หรือในกรณีที่ผู้นั้นยินยอมจะสั่งให้ใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์หรืออุปกรณ์อื่นใดที่สามารถใช้ตรวจสอบหรือจ�ำกัดการเดินทางของ
ผู้ถูกปล่อยชั่วคราวก็ได้ ทั้งนี้ เพื่อป้องกันการหลบหนี หรื���ภัยอันตราย หรือความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น แต่ถ้าผู้ถูกปล่อยชั่วคราวมีอายุไม่ถึง
สิบแปดปีบริบูรณ์ แม้ผู้นั้นยินยอมจะสั่งให้ใช้อุปกรณ์ดังกล่าวได้ต่อเมื่อผู้นั้นมีพฤติการณ์ที่อาจเป็นภัยต่อบุคคลอื่นอย่างร้ายแรง หรือมีเหตุ
สมควรประการอื่น
มีการจัดท�ำร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่..) พ.ศ. .... การบังคับโทษปรับและการรอการลงโทษ
ให้สามารถรอการลงโทษส�ำหรับโทษปรับได้ รวมทั้งก�ำหนดให้ศาลอาจพิพากษาให้รอการก�ำหนดโทษหรือรอการลงโทษแก่ผู้กระท�ำความผิด
ที่เคยรับโทษจ�ำคุกมาก่อนแต่พ้นโทษจ�ำคุกมาแล้วเกินกว่า ๕ ปี แล้วมากระท�ำความผิดอีก โดยความผิดครั้งหลังเป็นความผิดที่ได้กระท�ำโดย
ประมาทหรือความผิดลหุโทษ ซึ่งการพยายามปรับแก้กฎหมายฉบับนี้ เป็นการช่วยประชาชนที่ได้รับผลกระทบเนื่องจากการต้องถูกกักขัง
แทนค่าปรับ โดยมีมาตรการเพิ่มขึ้นคือการรอการลงโทษปรับ อีกทั้งยังเพิ่มโอกาสบุคคลในการรอการก�ำหนดและรอการลงโทษส�ำหรับ
ผู้ที่เคยต้องโทษจ�ำคุกที่มิใช่ผู้กระท�ำผิดติดนิสัย
๓๗
๓๘
๓๙
๔๐
41
ดูรายละเอียดได้ที่ <www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1442209461> (เข้าดู ณ วันที่ ๒๘ มีนาคม ๒๕๕๙)
ดูรายละเอียดได้ที่ <www.prachachat.net/news_detail.php?newsid=1442324344> (เข้าดู ณ วันที่ ๒๘ มีนาคม ๒๕๕๙)
ดูรายละเอียดได้ที่ <https://tlhr2014.wordpress.com/2015/12/11/thanakorn-force-to-disappear-statement/>
ดูรายละเอียดได้ที่ <www.rlpd.go.th/rlpdnew/index.php2012-06-20-06-21-44/rlpd-pr/4597-2016-01-18-09-42-36> (สืบค้นเมื่อ ๒๕ มกราคม ๒๕๕๙)