รายงานการศึกษาวิจัย
การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
สําหรับผูเชี่ยวชาญดานเชื้อเอชไอวี ขอมูลที่ไดจากการสัมภาษณเปนเรื่องสถานการณภาพรวมของการ
เลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อ การดําเนินการตามนโยบายเพื่อคุมครองสิทธิของผูติดเชื้อ ปญหา
อุปสรรคและความกาวหนาในการดําเนินงาน ซึ่งจะนําเสนอรายละเอียดในบทที่ 4116 ในขณะที่ขอมูลที่ไดจาก
การสัมภาษณนายจาง ก็เปนเงื่อนไขและขอกําหนดในการจางงาน ทัศนคติตอการจางงานผูติดเชื้อเอชไอวี
ซึ่งจะนําเสนอในสวนที่วาดวยสาเหตุของการเลือกปฏิบัติตอไป
3.2.2 ขอมูลที่ไดจากการสนทนากลุม
การสนทนากลุมผูติดเชื้อในโครงการจัดขึ้น 2 ครั้ง ครั้งแรก เปนการจัดการสนทนากลุมแกนนํา
ผูติดเชื้อเอชไอวีที่อยูในเครือขายผูติดเชื้อเอชไอวี/เอดส (ประเทศไทย) ที่มาจากภูมิภาคตาง ๆ เมื่อวันที่ 14 มกราคม
2556 ที่โรงแรม ที.เค. พาเลซ ถนนแจงวัฒนะ สวนครั้งที่ 2 เปนการจัดสนทนากลุมผูติดเชื้อในพื้นที่ ซึ่งผูวิจัย
ไดติดตอแกนนําในเครือขายผูติดเชื้อเอชไอวี/เอดส (ประเทศไทย) และจัดการสนทนากลุมผูติดเชื้อในเขตพื้นที่
อําเภอทาใหม จังหวัดจันทบุรี เมื่อวันที่ 27 มกราคม 2556 ที่ชมรมเพื่อนที่รูใจ อําเภอทาใหม จังหวัดจันทบุรี
ผลจากการสนทนากลุมผูติดเชื้อเอชไอวีครั้งแรก ยืนยันใหเห็นวา การบังคับใหตรวจเลือดมีใหเห็น
ในธุรกิจเกือบทุกประเภท ทั้งที่เปนการจางงานในระบบและแรงงานนอกระบบ เชน ในธุรกิจอาหารแชแข็ง หรือ
แมแตในอุตสาหกรรมเครื่องปนดินเผา หรือการเลือกผูชวยผูใหญบาน117 หรืออาสาสมัครสาธารณสุข (อสม.)118
การสมัครเขากลุมฌาปนกิจสงเคราะห หรือรวมกลุมเพื่อกูเงินจากธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณการเกษตร
(ธกส.) ในบางพื้นที่ โรงเรียนสอนนวดแผนไทย รานขายของฝาก119 ก็อางเหตุผลเรื่องสถานะการติดเชื้อเอชไอวี
ในการกีดกันผูติดเชื้อออกไปดวย อยางไรก็ดี เนื่องจากผูเขารวมสนทนากลุมในครั้งแรก เปนแกนนําผูติดเชื้อเอชไอวี
ซึ่งมีประสบการณในการขับเคลื่อนเพื่อแกไขปญหาการถูกละเมิดสิทธิของผูติดเชื้อเอชไอวี การใหขอมูลเรื่อง
สถานการณการเลือกปฏิบัติ จึงมีนํ้าหนักนอยกวาการวิเคราะหสาเหตุการเลือกปฏิบัติและแนวทางการคุมครอง
สิทธิของผูติดเชื้อเอชไอวีซึ่งจะนําเสนอในสวนตอ ๆ ไป
อยางไรก็ดี แมวาการสนทนากลุมครั้งแรกจะไมสามารถใหสถานการณการเลือกปฏิบัติในการ
ประกอบอาชีพของผูติดเชื้อไดชัดเจนนัก แตการสนทนากลุมผูติดเชื้อครั้งที่ 2 ซึ่งจัดขึ้นในพื้นที่สามารถใหภาพ
การเลือกปฏิบัติไดชัดเจนกวา โดยเฉพาะที่เปนการเลือกปฏิบัติที่เกิดขึ้นในระดับชุมชน โดยเปนที่นาสนใจวา แมวา
ผูติดเชื้อจํานวนหนึ่งขาดโอกาสในทํางานในระบบ และหันมาเปนแรงงานนอกระบบ เพื่อหลีกเลี่ยงกระบวนการ
ตรวจเลือดของสถานประกอบการและกลับมาอยูในชุมชน อาชีพของพวกเขา ไดแก การเปนแรงงานรับจาง
ในชุมชน การประกอบกิจการรานคา ประกอบอาชีพเกษตรกรรม และประกอบธุรกิจสวนตัว ผูติดเชื้อจํานวนหนึ่ง
ก็ยังประสบปญหาการเลือกปฏิบัติในระดับชุมชน กรณีที่นาสนใจ ไดแก120
ผูอํานวยการศูนยบริหารจัดการปญหาเอดสแหงชาติ, สัมภาษณ, 18 เมษายน 2556
กรณีผชู ว ยผูใ หญบา น มี 2 กรณี กรณีแรก ยอมใหมกี ารแตงตัง้ เพ��าะประชาชนเลือกเขามา และกรณีทสี่ อง เปนการยอมใหทาํ งาน แตแตงตัง้ โดยใชชอื่ คนอืน่
(การสนทนากลุม ผูต ดิ เชือ้ ครัง้ ที่ 1, 14 มกราคม 2556) อยางไรก็ดี เมือ่ คณะผูว จิ ยั ตรวจสอบ โรคตองหามทีร่ ฐั มนตรีวา การกระทรวงมหาดไทยประกาศกําหนด
ในราชกิจจานุเบกษา ก็ไมพบวากําหนดใหโรคเอดสเปนโรคตองหามแตอยางใด
118
กรณี อสม. ผูติดเชื้อระบุวา มีระเบียบ อสม. ขอ 63 กําหนดไววา ผูปวยรายแรงไมสามารถมาเปน อสม.ได (การสนทนากลุมผูติดเชื้อ ครั้งที่ 1, 14
มกราคม 2556) แตเมื่อผูวิจัยตรวจสอบระเบียบ อสม.แลว ไมปรากฏขอกําหนดดังกลาวแตอยางใด
119
การสนทนากลุมผูติดเชื้อเอชไอวี ครั้งที่ 2, 27 มกราคม 2556
120
การสนทนากลุมผูติดเชื้อเอชไอวี ครั้งที่ 2, 27 มกราคม 2556
116
117
51