12
รายงานการศึกษาวิจัย
การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
2.1 หลักการและมาตรฐานสากลวาดวยสิทธิมนุษยชนของกลุมผูติดเชื้อเอชไอวี ศึกษากรณีสิทธิมนุษยชน
ในการประกอบอาชีพ
2.1.1 หลักความเสมอภาคและการไมเลือกปฏิบัติ ภายใตกรอบกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหวาง
ประเทศ
แมวาความพยายามในการปองกันปญหาการแพรระบาดของเชื้อเอชไอวีไดมีความกาวหนา
อยางมาก ดังจะเห็นไดจากสถิติจํานวนผูติดเชื้อเอชไอวีรายใหมทั่วโลกลดลงอยางตอเนื่อง ในทางกลับกัน จํานวน
ผูที่อยูรวมกับเชื้อเอชไอวีทั่วโลกยังคงอยูในอัตราที่สูงถึง 34 ลานคน ซึ่งในจํานวนดังกลาวเปนกลุมบุคคลที่อยูใน
กําลังแรงงานถึง 88%11 การที่มีจํานวนผูติดเชื้อเอชไอวีซึ่งอยูในวัยทํางานสูงนั้นสงผลใหเกิดความทาทายตอรัฐและ
ภาคการผลิต (ทั้งในและนอกระบบ) ตอการแกไขปญหาในทุกมิติเปนอยางมาก กอปรกับสาธารณชนสวนใหญ
ยังขาดความรูความเขาใจและความตระหนักในปญหาการแพรระบาดของเชื้อเอชไอวี ถือเปนปจจัยสําคัญในการ
สรางความกลัวและอคติของสาธารณะตอผูติดเชื้อเอชไอวี ซึ่งกอใหเกิดการตั้งขอรังเกียจ การกีดกันทางสังคมและ
การเลือกปฏิบัติ อันเปนที่มาของปญหาความไมเสมอภาคเทาเทียมและการละเมิดสิทธิมนุษยชนตอกลุมบุคคล
ดังกลาว
ปญหาการเลือกปฏิบัติ รวมตลอดถึงการเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
กอใหเกิดผลกระทบตอการดํารงชีวติ และการทํางานอยางมีคณ
ุ คาตอกลุม บุคคลดังกลาว นอกจากนี้ ยังเปนอุปสรรค
ตอการพัฒนาที่ยั่งยืน เนื่องจากแรงงานที่เปนผูติดเชื้อเอชไอวีจํานวนมากอาจตองจบอาชีพลงจากการสูญเสียงาน
เลือกปฏิบัติ และอคติจากนายจางและเพื่อนรวมงาน ในขณะที่รัฐบาลและสถานประกอบการมีความไมมั่นคง
เนื่องจากตองสูญเสียแรงงานในการพัฒนาธุรกิจและประเทศ ดวยเหตุดังกลาว รัฐและองคการระหวางประเทศ
จึงจําเปนตองใหความสําคัญตอการแกไขปญหาการแพรระบาดของเชือ้ เอชไอวี ทีต่ งั้ อยูบ นพืน้ ฐานแหงสิทธิมนุษยชน
(Human based) ที่ใหความสําคัญตอหลักความเสมอภาคและการไมเลือกปฏิบัติตอผูติดเชื้อเอชไอวี หรือที่เชื่อวา
เปนกลุม เสีย่ งตอการเปนผูต ดิ เชือ้ เอชไอวี เชน กลุม ชายรักชาย ผูป ระกอบอาชีพใหบริการทางเพศ หรือผูท ตี่ ดิ ยาเสพติด
โดยใชเข็มฉีดยา
โดยทัว่ ไปหลักความเสมอภาคนัน้ ถือเปนหลักการพืน้ ฐานของระบอบประชาธิปไตย ความเสมอภาค
แบงไดเปน ความเสมอภาคทางกฎหมาย (juridical equality) และความเสมอภาคเชิงเนื้อหา (substantive
equality)
ความเสมอภาคทางกฎหมาย หมายถึง แนวคิดทีม่ องวาบุคคลในสถานการณเดียวกันหรือทีเ่ หมือนกัน
ควรไดรับการปฏิบัติเชนเดียวกัน แนวคิดดังกลาวมองวากฎหมายหรือการปฏิบัติใดที่มีวัตถุประสงคในการปฏิบัติ
ตอบุคคลในสถานการณที่เหมือนกันโดยแตกตาง จะสงผลตอการเลือกปฏิบัติโดยตรง (direct discrimination)
สําหรับแนวคิดนีไ้ มไดใหความสําคัญกับปจจัยเชิงโครงสรางตาง ๆ ทีท่ าํ ใหบคุ คลมีความแตกตางกัน ดังนัน้ เมือ่ ความ
แตกตางไมไดถูกนํามาพิจารณา การปฏิบัติตาง ๆ มักจะไมไดคํานึงถึงจุดมุงหมายของความเสมอภาคในความหมาย
อยางกวาง
11
ป 2554 มีผตู ดิ เชือ้ เอชไอวีรายใหม จํานวน 2.5 ลานคนทัว่ โลก ลดลงจากป 2544 ถึง 20 %, Global Report: UNAIDS Report on the Global
AIDS Epidemics 2012, Geneva: UNAIDS, หนา 8