แหง
a i l aชาติ
N
nd
งา
สํานaักtio nal
Th
นค
ณ
ยชน
m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of
n
ssi
Hu
Rights C om m i
ทั้งนี้ เอกสารขอเสนอการกระจายการถือครองที่ดิน โดยคณะทํางานศึกษาแนวทางการปฏิบัติตาม
นโยบายการกระจายการถือครองที่ดินทั้งสิ้น 4 ชุด ซึ่งแตงตั้งขึ้นตามคําสั่งคณะอนุกรรมการศึกษาแนวทาง
การปฏิบัติตามนโยบายการกระจายการถือครองที่ดิน ระบุวา วิกฤติการถือครองที่ดินและการใชประโยชนที่ดิน
ของประเทศสวนหนึ่งเกิดจากตลาดการซื้อขายที่ดินและการลงทุนในภาคอสังหาริมทรัพย โดยไมมีการควบคุม
การเก็งกําไรซื้อขายที่ดิน และการวางแผนการใชที่ดินอยางเปนระบบ ขณะที่การวิจัยของมูลนิธิสถาบันที่ดิน
พบอีกวา 70% ของที่ดินที่มีการถือครองในประเทศไทยถูกปลอยทิ้งไวใหรกรางวางเปลา ไมไดใชประโยชนหรือ
ใชประโยชนไมเต็มที่ หรือใชประโยชนไมถึง 50% ประเมินความสูญเสียมูลคาทางเศรษฐกิจ 127,384 ลานบาท
ต อ ป บ ง ชี้ ว า มี ค นจํ า นวนหนึ่ ง ในสั ง คมไทยถื อ ครองที่ ดิ น จํ า นวนมากไว โดยไม ไ ด นํ า มาใช ป ระโยชน อ ะไร
หากเก็บไวเพื่อเก็งกําไร เปนสินคาเพื่อขายตอ
ขอมูลดังกลาวเปนไปในลักษณะตรงขามกับการถือครองที่ดินของเกษตรกร ที่พบวา เกษตรกรมากกวา
รอยละ 40 เปนผูที่ไมมีที่ดินทํากิน หรือมีที่ดินทํากินนอยกวา 10 ไร ตัวเลขการขึ้นทะเบียนคนจนทั่วประเทศ
พบคนที่ตองการความชวยเหลือเรื่องที่ดินทํากิน 4,800,000 ราย ในขณะที่ปญหาที่ดินหลุดมืออันเนื่องมาจาก
ความลมเหลวในการสงเสริมการผลิตการเกษตรและผลกระทบการคาเสรีทําใหมีที่ดินจํานวน 30 ลานไร
ของเกษตรกรสมาชิกกองทุนฟนฟูฯ อยูในระห���างการถูกฟองรองดําเนินคดี และยึดทรัพยขายทอดตลาด
จากสถานการณ ป ญ หาที่ เ กิ ด ขึ้ น นี้ ยั ง พบอี ก ว า ป ญ หาการขาดแคลนที่ ดิ น ทํ า กิ น ยั ง นํ า ไปสู ป ญ หา
การบุกรุกพื้นที่ของรัฐ เอกชน หรือพื้นที่ปาสงวน โดยขอมูลเมื่อป 2543 มีผูอยูอาศัยในปาสงวนแหงชาติ
ซึ่ ง เนื้ อ ที่ 6.4 ล า นไร จํ า นวน 450,000 ราย อาศั ย อยู ใ นอุ ท ยานแห ง ชาติ แ ละเขตรั ก ษาพั น ธุ ซึ่ ง มี เ นื้ อ ที่
2,243,943 ไร จํานวน 185,916 ราย และอาศัยอยูในที่ราชพัสดุซึ่งเนื้อที่ 2,120,196 ไร จํานวน 161,932 ราย
(ข อ มู ล ป 2543) ส ง ผลให เ กิ ด การจั บ กุ ม ดํ า เนิ น คดี โดยข อ มู ล เมื่ อ เดื อ นธั น วาคม 2553 พบว า มี ค นจน
ที่ตองคดีที่ดินทั้งสิ้น 836 ราย ซึ่งหากพิจารณาเฉพาะปญหาขาดแคลนที่ดินทํากินในหมูเกษตรกร พบวา
ในปจจุบันมีเกษตรกรไทยที่ไมมีที่ดินทํากินกวา 889,022 ราย มีเกษตรกรที่มีที่ดินไมพอทํากินกวา 517,263 ราย
และมีเกษตรกรที่มีที่ดินทํากินแตไมมีเอกสารสิทธิ์ 811,279 ราย
หากแตสัดสวนการถือครองที่ดินของนิติบุคคล กลับพบวา กลุมของผูที่มีที่ดินมากสุด 20% แรก
ถือครองที่ดินตางจากกลุมที่มีที่ดินนอยสุดถึง 729 เทา โดยผูถือครองที่ดินสูงสุดมีที่ดินถึง 2,853,859 ไร 3 งาน
90 ตารางวา ทั้งนี้ ขอมูลดังกลาวไมไดมีการระบุไววาใครเปนเจาของที่ดินดังกลาว แตมีขอสังเกตวา อาจเปน
การถือครองโดยเจาของรายเดียว ที่มีชื่อ - นามสกุลเหมือนกันหรือหลายรายก็เปนได ทําใหมีขนาดการถือครอง
สูงมากเชนนี้
รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”
53