แหง
a i l aชาติ
N
nd
งา
สํานaักtio nal
Th
นค
ณ
ยชน
m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of
n
ssi
Hu
Rights C om m i
ปวงชนชาวไทยไมวาจะมีชนชั้นใดจะรํ่ารวยหรือยากจนก็ตาม ทุกคนมีสิทธิเสรีภาพในการเลือกถิ่นฐานที่อยู
ที่ทํากินอยางเทาเทียมกัน
และจากการศึกษาวิเคราะหปญหาการออกโฉนดที่ดินบนเกาะ ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 43 (พ.ศ. 2537)
สามารถสรุปและมีขอเสนอแนะดังนี้
1. มาตรการตามกฎกระทรวงฉบับที่ 43 (พ.ศ. 2537) ขอ 14 เปนการจํากัดสิทธิในที่ดินของประชาชน
ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 43 (พ.ศ. 2537) ขอ 14 กําหนดหลักเกณฑหามออกโฉนดที่ดินในเขตที่ดินของรัฐ
ประเภทตาง ๆ เชน เขตปาสงวน เขตปฏิรูปที่ดินและเขตสงวนหวงหามอื่น ๆ เวนแตจะเปนผูครอบครองที่ดิน
โดยมีหลักฐานการแจงการครอบครองตามมาตรา 5 แหงพระราชบัญญัติใหใชประมวลกฎหมายที่ดินหรือหลักฐาน
อื่น ๆ ตามกฎหมาย สวนผูไมแจงการครอบครอง แมจะครอบครองที่ดินมากอนประมวลกฎหมายที่ดินก็ไมสามารถ
ขอออกโฉนดทีด่ นิ ได ถึงแมการสงวนหวงหามการเปนทีด่ นิ ของรัฐจะมาทีหลังก็ตาม ซึง่ ตามเจตนารมณของกฎหมาย
ที่ดิน มาตรา 59 ทวิ ตองการใหสิทธิแกผูครอบครองที่ดินมากอนประมวลกฎหมายที่ดินใหสามารถออกโฉนดที่ดิน
ได อีกทั้งยังขัดตอหลักความเปนธรรม เนื่องจาก ไดครอบครองที่ดินมากอนการเปนที่ดินของรัฐ กฎกระทรวง
ฉบับที่ 43 (พ.ศ. 2537) จึงเปนมาตรการของรัฐที่มุงคุมครองประโยชนสาธารณะมากเกินไป โดยไมคํานึงถึง
ประชาชนที่ตองเสียสิทธิในที่ดินไป อีกทั้งยังขัดกับหลักความไดสัดสวนตามหลักนิติรัฐ ซึ่งการบัญญัติกฎหมาย
จํากัดสิทธิเสรีภาพของประชาชนจะตองกระทําเทาทีจ่ าํ เปนและกระทบสิทธิของประชาชนนอยทีส่ ดุ ตามมาตรา 29
แหงรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ประกอบกับไดมีคําพิพากษาศาลปกครองสูงสุด
ที่ อ. 240/2550 ลงวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2550 พิพากษาวา ผูครอบครองที่ดินมากอนประมวลกฎหมายที่ดิน
โดยไมมีหลักฐานแจงการครอบครองที่ดินและครอบครองมากอนการเปนเขตที่ดินของรัฐ มีสิทธิขอออกโฉนด
ที่ดินได ซึ่งเห็นไดวาศาลปกครองสูงสุดวินิจฉัยโดยหล��กความเปนธรรม เนื่องจาก ขอเท็จจริงผูฟองคดีไดมีการ
ครอบครองทีด่ นิ มากอนการเปนทีด่ นิ ของรัฐเปนการตรวจสอบความชอบดวยกฎหมาย และการกระทําทางปกครอง
ของรัฐโดยศาล
2. มาตรการตามกฎกระทรวงฉบับที่ 43 (พ.ศ. 2537) ขอ 14 (3) เปนการขัดตอสิทธิเสรีภาพ
ของประชาชน เป น การจํ า กั ด สิ ท ธิ เ สรี ภ าพและความเสมอภาคของประชาชน อี ก ทั้ ง ยั ง ขั ด ต อ รั ฐ ธรรมนู ญ
แหงราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 เนื่องจาก เนื้อหาตามกฎกระทรวงฉบับที่ 43 (พ.ศ. 2537) ขอ 14 (3)
เปนการหามโดยเด็ดขาดมิใหออกโฉนดที่ดินบนเกาะ เวนแตจะเปนผูซึ่งมีหลักฐานแจงการครอบครองที่ดิน
มีใบจอง ใบเหยียบยํ่า หนังสือรับรองการทําประโยชน โฉนดตราจอง ตราจองที่ตราวา “ไดทําประโยชนแลว”
หรือเปนผูมีสิทธิตามกฎหมายวาดวยการจัดที่ดินเพื่อการครองชีพหรือที่ดินที่คณะกรรมการจัดที่ดินแหงชาติ
ได อ นุ มั ติ ใ ห จั ด แก ป ระชาชนหรื อ ที่ ดิ น ซึ่ ง ได มี ก ารจั ด หาผลประโยชน ตามมาตรา 10 และมาตรา 11
แหงประมวลกฎหมายที่ดิน โดยคณะกรรมการจัดที่ดินแหงชาติไดอนุมัติแลว ซึ่งขอหามตามหลักเกณฑดังกลาว
ใชเฉพาะที่ดินบนเกาะเทานั้น สวนที่ดินทั่วไปมิไดอยูในขอหามตามขอ 14 (3) ทั้งที่คํานิยามตามมาตรา 1
แห ง ประมวลกฎหมายที่ ดิ น คํ า ว า ที่ ดิ น ให ห มายความรวมถึ ง ที่ เ กาะด ว ย จึ ง เป น การจํ า กั ด สิ ท ธิ เ สรี ภ าพ
และความเสมอภาคของประชาชนซึ่งอยูในประเทศเดียวกันและใชรัฐธรรมนูญฉบับเดียวกัน แตแตกตางกัน
34
รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”