โครงการศึกษาวิจัยเพ���่อจัดทาข้อเสนอแนะนโยบายหรือมาตรการเพื่อคุ้มครองและส่งเสริมสิทธิของผู้สูงอายุ :1111
กรณีการเลือกปฏิบัติในผู้สูงอายุ | i
บทสรุปผู้บริหาร
ประเทศไทย ได้เปลี่ยนผ่านเข้าสู่สังคมสูงอายุ จานวนประชากรสูงอายุเ พิ่มมากขึ้น ประชากรในวัย
เยาว์ลดลง อายุขัยของประชากรเพิ่มขึ้น โครงสร้างครอบครัวเปลี่ยนแปลง นาไปสู่ปัญหาความสัมพันธ์ระหว่าง
คนต่างวัย ที่มีความต้องการแตกต่างกัน ในขณะที่ผู้สูงอายุจะมีสภาพร่างกายและการรับรู้ที่ด้อยกว่าผู้เยาว์วัย
กว่า ทาให้ต้องการพึ่งพิงหรือความช่วยเหลือจากผู้ที่เยาว์วัยกว่า แต่ผู้ที่เยาว์วัยกว่าต้องการความเป็นอิสระและ
โอกาสด้านต่างๆในการดารงชีวิต ความแตกต่างด้านความต้องการระหว่างวัยนี้ เป็นพื้นฐานของการเกิดการ
ละเมิดสิ ทธิของผู้สู งอายุ ที่ เกิดจากการเลื อกปฏิบัติต่ออายุได้ “โครงการศึกษาวิจั ยเพื่อจัดทาข้อเสนอแนะ
นโยบายหรือมาตรการ เพื่อคุ้มครองสิทธิของผู้สูงอายุ : กรณีเลือกปฏิบัติในผู้สูงอายุ” จึงมีวัตถุประสงค์สาคัญ
3 ประการ ได้ แก่ (1) การศึ กษาและสั งเคราะห์ ข้ อเท็ จ จริ ง สถานการณ์ นโยบาย กฎหมาย มาตรการที่
เกี่ยวกับผู้สูงอายุของไทยในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการเลือกปฏิบัติ ว่ามีความสอดคล้องกับพันธกรณีระหว่าง
ประเทศที่ไทยเป็นภาคีและมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศอย่างไร (2) การวิเคราะห์สาเหตุของปัญหา
การเลือกปฏิบัติที่เกิดขึ้นจากนโยบาย กฎหมาย มาตรการที่ใช้อยู่ในปัจจุบันเปรียบเทียบกับพันธกรณีระหว่าง
ประเทศที่ ไทยเป็ น ภาคีและมาตรฐานด้านสิ ทธิมนุ ษยชนระหว่างประเทศ รวมทั้งวิเคราะห์ ช่องว่างในการ
คุ้มครองและส่งเสริมสิทธิของผู้สูงอายุในกรณีการเลือกปฏิบัติ และ (3) การจัดทาข้อเสนอแนะนโยบายในการ
��ก้ไขปั ญหาและ/หรือมาตรการเชิงประจักษ์ (Evidence-base) ให้สอดคล้องกับพันธกรณีระหว่างประเทศ
และมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศสาหรับให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนาไปใช้ประโยชน์ในการส่งเสริม
และคุ้มครองสิทธิมนุษยชนของผู้สูงอายุจากการถูกเลือกปฏิบัติ รวมทั้งการใช้เป็นข้อมูลสนับสนุนการทางาน
ตามกฎหมายของคณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ ในการตรวจสอบเรื่ อ งร้ อ งเรี ย น การเฝ้ า ระวั ง
สถานการณ์สิทธิมนุษยชน และการเสนอแนะมาตรการหรือแนวทางในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับสิทธิของผู้สูงอายุ และการมีข้อมูลพื้นฐาน (Baseline) ในการพิจารณาเข้าเป็นภาคี
อนุ สัญ ญาว่าด้วยสิทธิของผู้สู งอายุ (Convention on the Rights of Older Persons) ของประเทศไทยใน
อนาคต
กรอบแนวคิดในการศึกษาวิจัยตั้งอยู่บนแนวคิดทฤษฏีว่าด้วยหลักการสิทธิมนุษยชนที่จะต้องได้รั บการ
ปฏิบัติอย่างเสมอภาคและไม่ถูกเลือกปฏิบัติทั้งทางตรงและทางอ้อมอันเนื่องมาจากอายุ ภายใต้กรอบในการ
ปกป้ อ งและคุ้ ม ครองสิ ท ธิ ข องผู้ สู ง อายุ ข องสมั ช ชาใหญ่ แ ห่ ง สหประชาชาติ (United Nations General
Assembly) สาหรับวิธีการศึกษาเป็นผสมผสานการศึกษาเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ การศึกษาเชิงคุณภาพ
นั้ น เป็ น การสั ง เคราะห์ จ าก (1) เอกสารและงานวิ จั ย ที่ เกี่ ย วข้ อ ง (2) การสั ม ภาษณ์ เชิ ง ลึ ก (In-depth
interview) และ (3) การระดมความคิดเห็น (Focus group) และการศึกษาเชิงปริมาณ เป็นการวิเคราะห์ด้วย
ข้อมูล เชิงประจักษ์ จากการส ารวจความคิดเห็ นของกลุ่ ม ตัวอย่างผู้ สู งอายุโดยการสั มภาษณ์ ด้วยเครื่องมื อ
แบบสอบถาม