พันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนของประชาคมอาเซียน Human Rights Obligations of the ASEAN Community ประเด็นที่ว่ากลไกอาเซียนด้านสิทธิมนุษยชนเพิ่งมีการพัฒนาในปี พ.ศ. ๒๕๕๒ อาจมาจากกรณีที่ว่าประเทศสมาชิกยังไม่ สามารถสร้างฉันทามติร่วมกันในประเด็นต่าง ๆ ดังกล่าว บางประเทศอาจพิจารณาว่าเป็นเรื่องที่อ่อนไหว (sensitive) และ แม้แต่ในระดับประเทศก็���ังมิได้มีเจตจ�ำนงที่ชัดเจนในการเข้าร่วมเป็นภาคีตราสารระหว่างประเทศในประเด็นดังกล่าว ซึ่ง ประเด็นนี้จะกล่าวถึงต่อไปในหัวข้อ ๕.๓) ๓. ประเด็นที่มีการพัฒนาตราสารสิทธิมนุษยชน (ทางการเมือง) มากที่สุด คือ ประเด็นด้านเด็กและ สตรี ซึ่งน่าจะเกิดจากสองประเด็น คือ ประเด็นด้านเด็กและสตรีถือเป็นประเด็นที่มีความอ่อนไหวน้อยกว่าประเด็นอื่น และ ประเทศสมาชิกอาเซียนทั้งสิบประเทศต่างได้ให้สัตยาบันอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (CRC) และอนุสัญญาว่าด้วยการขจัด การเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ (CEDAW) ๔. ตราสารทีเ่ กีย่ วข้องกับสิทธิมนุษยชนทีไ่ ด้รวบรวมไว้นี้ หลายฉบับได้มกี ารแก้ไขเปลีย่ นแปลงในด้าน สถานะหรือเนื้อหา โดยบางฉบับได้กลายเป็นตราสารที่มีข้อผูกพันทางกฎหมาย เช่น ปฏิญญาอาเซียนว่าด้วยการต่อต้าน การค้ามนุษย์ โดยเฉพาะในสตรีและเด็ก (ASEAN Declaration against Trafficking in Persons Particularly Women and Children) ซึ่งได้มีการพัฒนามาเป็นอนุสัญญาว่าด้วยการต่อต้านการค้ามนุษย์โดยเฉพาะสตรีและเด็ก (ACTIP) ซึ่งมี สถานะเป็นสนธิสัญญาที่มีผลผูกพันทางกฎหมาย45 หรือได้มีการยกระดับจากการเป็นตราสารที่พัฒนาโดยองค์กรระดับ รัฐมนตรีมาเป็นตราสารระดับภูมิภาคที่รับรองโดยที่ประชุมผู้น�ำอาเซียน เช่น กรณีปฏิญญาว่าด้วยการขจัดความรุนแรง ต่อสตรีและเด็กในอาเซียน ซึ่งรับรองโดยที่ประชุมผู้น�ำอาเซียนที่กรุงบันดาร์เสรีเบการ์วัน ในปี พ.ศ. ๒๕๕๖ มีที่มาจาก ปฏิญญาอาเซียนว่าด้วยการขจัดความรุนแรงต่อสตรีในภูมิภาคอาเซียน (ASEAN Declaration on the Elimination of Violence against Women in the ASEAN Region) ซึ่งรับรองโดยที่ประชุมรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ อาเซียน (AMM) ในปี พ.ศ. ๒๕๔๗ เป็นต้น ผู้น�ำอาเซียน) ตารางที่ ๑ รายชือ่ ปฏิญญาอาเซียนทีเ่ กีย่ วข้องกับสิทธิมนุษยชน (เรียงตาม��ีทรี่ บั รองโดยทีป่ ระชุม รายชื่อปฏิญญาอาเซียนที่เกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชน (เรียงตามปีที่รับรองโดยที่ประชุมผู้น�ำอาเซียน) ปี ปฏิญญา ๒๕๔๓ ๑. ปฏิญญาอาเซียนว่าด้วยมรดกทางวัฒนธรรม (ASEAN Declaration on Cultural Heritage) ๒๕๔๔ ๒. ปฏิญญาการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ ๗ ว่าด้วยเอดส์และเอชไอวี (7th ASEAN Summit Declaration on HIV/AIDS) ๓. ปฏิญญาอาเซียนด้านการด�ำเนินการร่วมกันเพื่อต่อต้านการก่อการร้าย (ASEAN Declaration on Joint Action to Counter Terrorism) ๔. ปฏิญญาเกี่ยวกับการก่อการร้าย (Declaration on Terrorism) ๒๕๔๕ 45 ดังกล่าว แต่ยังไม่มีผลใช้บังคับเนื่องจากยังต้องรอการให้สัตยาบันโดยสมาชิกอาเซียน ๖ ประเทศตาม มาตรา 29 (a) แห่งอนุสัญญา ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 59