94
บทที่ 5
ปััญหาอุุปสรรค และข้้อเสนอแนะในการดำำ�เนิินงาน
จากการดำำ�เนิินงานตามหน้้าที่่แ� ละอำำ�นาจของ กสม.
ในปีีงบประมาณ พ.ศ. 2564 พบว่่า มีีปััญหาอุุปสรรค
และข้้อจำำ�กัดบ
ั างประการด้้านบทบาทหน้้าที่่ข� อง กสม.
ตามรััฐธรรมนููญแห่่งราชอาณาจัักรไทย พุุทธศัักราช
2560 และกฎหมายว่่าด้้วยคณะกรรมการสิิทธิิมนุุษยชน
แห่่งชาติิ และเห็็นควรมีีข้้อเสนอแนะต่่อคณะรััฐมนตรีี
รััฐสภา และหน่่วยงานที่่�เกี่่�ยวข้้อง ดัังนี้้�
5.1 หน้้าที่่แ� ละอำำ�นาจของ กสม. ในการชี้้�แจง
และรายงานข้้อเท็็จจริิงที่่�ถููกต้้องโดยไม่่ชัักช้้า
ในกรณีีที่่� มีี การรายงานสถานการณ์์เกี่่�ยวกัับ
สิิทธิิมนุุษยชนในประเทศไทยโดยไม่่ ถูู กต้้อง
หรืือไม่่เป็็นธรรม อัันไม่่สอดคล้้องกัับหน้้าที่่�
และอำำ�นาจของสถาบัันสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ
ตามหลัักการปารีีส
รััฐธรรมนููญแห่่งราชอาณาจัักรไทย พุุทธศัักราช
2560 มาตรา 247 (4) และพระราชบััญญััติปิ ระกอบ
รััฐธรรมนููญว่่าด้้วยคณะกรรมการสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ
พ.ศ. 2560 มาตรา 26 (4) และมาตรา 44 บััญญััติิให้้
กสม. ชี้้แ� จงและรายงานข้้อเท็็จจริงิ ที่่ถูู� กต้้องโดยไม่่ชักั ช้้า
ในกรณีีที่่มีี� การรายงานสถานการณ์์เกี่่ย� วกัับสิิทธิิมนุุษยชน
ในประเทศไทยโดยไม่่ ถูู กต้้ อ งหรืือไม่่ เ ป็็ นธ รรม
เพื่่อ� เผยแพร่่ให้้ประชาชนทราบเป็็นการทั่่�วไป ซึ่ง่� กสม.
ได้้ เ คยแสดงความกัั ง วลต่่ อ คณะกรรมาธิิ ก ารร่่ า ง
รััฐธรรมนููญในขณะนั้้�นว่่า บทบััญญััติิดัังกล่่าวอาจไม่่
สอดคล้้องกัับหลัักความเป็็นอิิสระในการปฏิิบััติิหน้้าที่่�
ของสถาบัันสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิตามหลัักการปารีีส
ต่่อมา กสม. ได้้ดำ�ำ เนิินการเข้้ารัับการประเมิิน
เพื่่� อทบทวนสถานะ (Re-accreditation) กัับคณะ
อนุุกรรมาธิิการประเมิินสถานะ (Sub-Committee
on Accreditation: SCA)11 ของกรอบความร่่วมมืือ
กัับพัันธมิิตรระดัับโลกว่่าด้้วยสถาบัันสิิทธิิมนุุษยชน
(Global Alliance of National Human Rights
Institutions: GANHRI) ซึ่่ง� ได้้รับข้
ั อ้ สัังเกตจากเครืือข่่าย
องค์์กรทั้้�งในประเทศ และระหว่่างประเทศว่่าหน้้าที่่�
และอำำ�นาจดัังกล่่าวไม่่สอดคล้้องกัับหลักั การปารีีสที่่อ� าจ
มีีผลกระทบต่่อความเป็็นอิิสระในการปฏิิบััติิหน้้าที่่�
ทั้้�งที่่�อาจเกิิดขึ้�้นจริิงหรืือที่่�เป็็นการรัับรู้้� (actual or
perceived impact on independence) ซึ่่ง� กสม.
ได้้มีีการประสานความร่่วมมืือในระดัับต่่าง ๆ ทั้้�งกัับ
ฝ่่ายนิิติิบััญญััติิและฝ่่ายบริิหารเพื่่�อยกเลิิกบทบััญญััติิ
ดัังกล่่าว
การดำำ�เนิินการที่่�เกี่่�ยวข้้อง
เมื่่อ� วัันที่่� 22 กัันยายน 2564 กสม. ได้้มีีหนังั สืือ
เสนอร่่างพระราชบััญญััติิประกอบรััฐธรรมนููญว่่าด้้วย
คณะกรรมการสิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชนแห่่ ง ชาติิ (ฉบัั บที่่� ..)
พ.ศ. .... ต่่อนายกรััฐมนตรีีเพื่่�อเสนอคณะรััฐมนตรีี
พิิจารณา โดยยกเลิิกบทบััญญััติิเกี่่�ยวกัับหน้้าที่่�และ
อำำ�นาจของ กสม. ในการชี้้�แจงและรายงานข้้อเท็็จจริิง
ที่่ถูู� กต้้องโดยไม่่ชักั ช้้าในกรณีีที่่มีี� การรายงานสถานการณ์์
เกี่่�ยวกัับสิิทธิิมนุุษยชนในประเทศไทยโดยไม่่ถููกต้้อง
หรืือไม่่เป็็นธรรม ตามมาตรา 26 (4) และมาตรา 44
แห่่ ง พระราชบัั ญ ญัั ติิ ป ระกอบรัั ฐ ธรรมนููญว่่ า ด้้ ว ย
คณะกรรมการสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ พ.ศ. 2560
ต่่อมาเมื่่�อวัันที่่� 19 พฤศจิิกายน 2564 สำำ�นััก
เลขาธิิการคณะรััฐมนตรีีได้้มีีหนัังสืือแจ้้งความคืืบหน้้า
เกี่่�ยวกัับเรื่่�องดัังกล่่าวสรุุปได้้ว่่า หน่่วยงานที่่�เกี่่�ยวข้้อง
ได้้ให้้ความเห็็นและมีีข้้อสัังเกตว่่าการยกเลิิกบทบััญญััติิ
เกี่่� ย วกัั บหน้้ า ที่่� แ ละอำำ�น าจของ กสม. ตามมาตรา
26 (4) และมาตรา 44 ของพระราชบััญญััติิประกอบ
รััฐธรรมนููญว่่าด้้วยคณะกรรมการสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ
พ.ศ. 2560 มีีผลทำำ�ให้้การกำำ�หนดหน้า้ ที่่แ� ละอำำ�นาจของ
กสม. ไม่่สอดคล้้องกัับรัฐั ธรรมนููญแห่่งราชอาณาจัักรไทย
พุุทธศัักราช 2560 ซึ่่�งนายกรััฐมนตรีีพิิจารณาแล้้ว
ขอให้้สำ�นั
ำ กั งาน กสม. รัับร่า่ งพระราชบััญญััติปิ ระกอบ
รััฐธรรมนููญฯ ไปพิิจารณาทบทวนอีีกครั้้ง� หนึ่่�ง ปััจจุบัุ นั
กสม. อยู่่ร� ะหว่่างการทบทวนร่่างพระราชบััญญััติดัิ งั กล่่าว
เป็็ น คณะอนุุ ก รรมการภายใต้้ ก รอบความร่่ ว มมืือเครืือข่�� า ยพัั นธมิิ ต รระดัั บ โลกว่่ า ด้้ ว ยสถาบัั น สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชนแห่่ ง ชาติิ
(Global Alliance of National Human Rights Institutions: GANHRI) ซึ่่ง� ได้้พิจิ ารณาปรัับลดสถานะของ กสม. ของประเทศไทย
จากสถานะ A เป็็น B เมื่่�อเดืือนมกราคม 2559
11