รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ประจำำ�ปีีงบประมาณ พ.ศ. 2564
คุ้้�มครองสิิทธิิมนุุษยชนที่่�เป็็นอิิสระตามหลัักการสากล
ของ กสม. อัันจะเป็็นผลดีีต่่อประเทศชาติิโดยรวม
โดยหลัังจากการยื่่�นเอกสารชี้้�แจงความก้้าวหน้้าใน
การแก้้ ไขข้้ อ ห่่ ว งกัั ง วล คณะอนุุ ก รรมการประเมิิ น
สถานะ (SCA)ได้้สัมั ภาษณ์์นางประกายรััตน์์ ต้้นธีีรวงศ์์
กรรมการสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ (ชุุดที่่� 3) ผู้้�ปฏิิบัติั หน้
ิ า้ ที่่�
ประธานกรรมการสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ (ในขณะนั้้�น)
แบบทางไกล เมื่่� อ วัั นที่่� 8 ธัั น วาคม 2563 โดยมีี
สาระสำำ�คัญ
ั ที่่ป� ระธานกรรมการสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ
ได้้ยืืนยัันว่่ากฎหมายและการดำำ�เนิินการของ กสม.
มีีความสอดคล้้องกัับหลัักการปารีีสโดยสมบููรณ์์แล้้ว
พร้้อมทั้้�งชี้้แ� จงรายละเอีียดการปฏิิบัติั หน้
ิ า้ ที่่ด้� า้ นต่่าง ๆ
ทั้้�งในด้้านการส่่งเสริิม ติิดตาม และคุ้้�มครองสิิทธิิมนุุษยชน
โดยเฉพาะต่่อประเด็็นปััญหาสิิทธิิมนุุษยชนในประเทศ
ที่่�เป็็นที่่�สนใจ ต่่อมาคณะอนุุกรรมการประเมิินสถานะ
(SCA) ได้้มีีหนัังสืือแจ้้งเลื่่�อนการพิิจารณา (defer)
ออกไป 18 เดืือน โดยมีีข้้อห่่วงกัังวลใหม่่ 4 ประเด็็น
ดัังนี้้�
(1) ความเป็็นอิสิ ระ (Independence) เนื่่อ� งจาก
หน้้าที่่�และอำำ�นาจตามบทบััญญััติิมาตรา 247 (4) ของ
รััฐธรรมนููญแห่่งราชอาณาจัักรไทย พุุทธศัักราช 2560
จะลดทอนความเป็็นอิิสระที่่�แท้้จริิงหรืือที่่�สาธารณะ
รัับรู้้� (Actual or Perceived Independence)
(2) การสรรหาและแต่่งตั้้�ง (Selection and
Appointment) เห็็นว่่าการสรรหาคณะกรรมการ
สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชนแห่่ ง ชาติิ ยัั ง ดำำ� เนิิ น การไม่่ แ ล้้ ว เสร็็ จ
และส่่งผลให้้มีีช่่วงเวลาสั้้�น ๆ ที่่� กสม. ไม่่สามารถ
ลงมติิเกี่่ย� วกัับเรื่่อ� งร้้องเรีียนได้้ จึึงเสนอแนะให้้ผลัักดััน
กระบวนการแต่่งตั้้�งเสร็็จสมบููรณ์์ในเวลาที่่�เหมาะสม
ผ่่านกระบวนการที่่โ� ปร่่งใสและมีีส่่วนร่่วมตามบทบััญญััติิ
ของกฎหมาย
(3) ข้้ อ เสนอแนะของสถาบัั น สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชน
แห่่งชาติิ (Recommendation by NHRIs) เกี่่�ยวกัับ
ประสิิ ท ธิิ ผ ลของ กสม. ในการจัั ด การกัั บ ประเด็็ น
ปััญหาด้้านสิิทธิิมนุุษยชนภายในระยะเวลาที่่เ� หมาะสม
โดยเฉพาะประเด็็นการติิดตามเฝ้้าระวััง (Monitoring)
เรื่่�องการเคารพสิิทธิิมนุุษยชนในการชุุมนุุมโดยสงบ
และการคุ้้�มครองนัักปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชน
77
(4) อำำ�นาจหน้้าที่่�กึ่่�งตุุลาการ (Quasi-judicial
functions) ในการไกล่่เกลี่่ย� เพื่่อ� ช่่วยเหลืือเยีียวยาผู้้�ถููก
ละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชนได้้รวดเร็็วมากขึ้้�น จึึงเสนอแนะ
ให้้ผลัักดัันการขยายหน้้าที่่�และอำำ�นาจในการจััดการ
เรื่่�องร้้องเรีียนให้้รวมถึึงอำำ�นาจในการแสวงหาข้้อยุุติิ
ของข้้อพิิพาทโดยสมานฉัันท์ผ่์ า่ นกระบวนการไกล่่เกลี่่ย�
ถึึงแม้้ ว่่ า กสม. จะมิิ ไ ด้้ รัั บ การประเมิิ น เพื่่� อ
เลื่่�อนเป็็นสถานะ A ในครั้้�งดัังกล่่าว แต่่หลายฝ่่าย
ได้้กล่่าวว่่า ถืือเป็็นสััญญาณที่่�ดีีเพราะไม่่เคยมีีสถาบััน
สิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิของประเทศใดได้้รับั โอกาสเช่่นนี้้�
มาก่่อน และเป็็นโอกาสอัันดีีที่่� กสม. จะได้้แก้้ไขปััญหา
ข้้อห่่วงกัังวลใหม่่ในช่่วงระยะเวลาดัังกล่่าว ซึ่่�ง กสม.
ได้้ดำำ�เนิินการประสานงานกัับฝ่่ายต่่าง ๆ ทั้้�งกัับฝ่่าย
บริิหาร ฝ่่ายนิิติิบััญญััติิ และภาคประชาสัังคมเพื่่�อ
เร่่งแก้้ไขข้้อห่่วงกัังวลทั้้�ง 4 ข้้อ เช่่น
- การเข้้าพบและมีีหนัังสืือถึึงประธานรััฐสภา
ประธานวุุฒิสภ
ิ า รองนายกรััฐมนตรีีที่่ดูู� แลด้้านกฎหมาย
ในการแก้้ไขบทบััญญััติิมาตรา 26 (4) ของพระราช
บัั ญ ญัั ติิ ป ระกอบรัั ฐ ธรรมนููญว่่ า ด้้ ว ยคณะกรรมการ
สิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ พ.ศ. 2560 กรณีีการกำำ�หนดให้้
กสม. มีีหน้้าที่่�และอำำ�นาจในการ “รายงานข้้อเท็็จจริิง
ที่่ถูู� กต้้องโดยไม่่ชักั ช้้าในกรณีีที่่มีี� การรายงานสถานการณ์์
เกี่่� ย วกัั บ สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชนในประเทศไทยที่่� ไ ม่่ ถูู กต้้ อ ง
หรืือไม่่ เ ป็็ นธ รรม” โดยได้้ รัั บ การยืืนยัั นว่่ า รัั ฐ บาล
จะสนัับสนุุนการแก้้ไขกฎหมายในเรื่่�องดัังกล่่าว
- การนำำ�เสนอปััญหาและอุุปสรรคในการปฏิิบััติิ
หน้้าที่่�จากการขาดอำำ�นาจไกล่่เกลี่่�ยไว้้ในรายงานผล
การปฏิิ บัั ติิ ง านประจำำ�ปีี เ พื่่� อ เสนอต่่ อ รัั ฐ สภาและ
เผยแพร่่ ต่่ อ สาธารณะ ซึ่่� ง ต่่ อ ม���คณะกรรมาธิิ ก าร
กิิจการองค์์กรอิิสระ วุุฒิิสภา ได้้ดำำ�เนิินการศึึกษาโดย
ละเอีียด และเห็็นว่่า กสม. ควรมีีหน้้าที่่�และอำำ�นาจ
ดัังกล่่าว และเมื่่�อวัันที่่� 15 กุุมภาพัันธ์์ 2564 ประธาน
กรรมการสิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชนแห่่ ง ชาติิ ไ ด้้ เข้้ า ร่่ ว มชี้้� แจง
เหตุุผลและให้้ข้้อมููลร่่วมกัับคณะกรรมาธิิการฯ ต่่อที่่�
ประชุุมวุุฒิิสภา และวุุฒิิสภาได้้มีีมติิเอกฉัันท์์ว่่า กสม.
ควรมีีหน้้าที่่�และอำำ�นาจในการดำำ�เนิินการไกล่่เกลี่่�ย
ประนีีประนอมข้้อพิิพาทในด้้านสิิทธิิมนุุษยชน
บทที่
01
บทที่
02
บทที่
03
บทที่
04
บทที่
05
บทที่
06