รายงานผลการปฎิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ประจ�ำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติได้รบั เรือ่ งไว้เพือ่ ประสาน
การคุ้มครองสิทธิมนุษยชนกับหน่วยงานภาครัฐ องค์กรเอกชน
ภาคประชาสังคม หรือบุคคล เพือ่ แก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของ
ผูถ้ กู ละเมิดสิทธิมนุษยชน ตามความจ�ำเป็นและความเหมาะสม
แก่กรณี โดยมีกรณีตัวอย่าง ดังนี้
กรณีที่ 1 การเลื อ กปฏิ บั ติ โ ดยไม่ เ ป็ น ธรรม กรณี
นักท่องเทีย่ วชาวเคนยาถูกส่งตัวกลับออกไปจากประเทศไทย
โดยผิดกฎหมาย
ผู้ร้องเป็นบรรณาธิการประจ�ำประเทศไทยของเว็บไซต์
ข่ า วต่ า งประเทศแห่ ง หนึ่ ง ได้ ร ้ อ งเรี ย นต่ อ คณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ทางจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ โดยกล่าว
อ้างว่า ผูเ้ สียหายที่ 1 และผูเ้ สียหายที่ 2 เป็นนักท่องเทีย่ วชาวเคนยา
ถูกส่งตัวกลับออกไปจากประเทศไทยโดยผิดกฎหมาย เนือ่ งจาก
ผู้ถูกร้อง (สายการบินแห่งหนึ่งในประเทศไทย) แจ้งกับสาย
การบินต่างประเทศแห่งหนึง่ ว่า ผูเ้ สียหายทัง้ สองถูกปฏิเสธไม่ให้
เข้าเมืองที่ด่านตรวจคนเข้าเมือง ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ
ซึ่งไม่เป็นความจริง นอกจากนั้น ยังขอให้แสดงหลักฐานทาง
การเงินซึ่งผู้ถือหนังสือเดินทางสาธารณรัฐเคนยาไม่จ�ำเป็นต้อง
แสดงหลักฐานดังกล่าว ผู้เสียหายทั้งสองเห็นว่าตนถูกเหยียด
เชือ้ ชาติ อันเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน จึงปรึกษาทนายความ
และประสงค์ที่จะยื่นค�ำร้องต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน
แห่งชาติและนายกรัฐมนตรี ผ่านสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุง
ไนโรบี สาธารณรัฐเคนยา ผูร้ อ้ งจึงขอทราบช่องทางการร้องเรียน
และข้อคิดเห็นของ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
จากการสื บ ค้ น ข้ อ มู ล เพิ่ ม เติ ม พบว่ า เมื่ อ วั น ที่ 19
ตุลาคม 2562 ผู้ร้องได้เขียนข่าวลงเว็บไซต์ข่าวแห่งหนึ่งสรุป
ได้ว่า เมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2562 ผู้เสียหายทั้งสองถูกปฏิเสธ
ไม่ให้ขึ้นเครื่องบินของผู้ถูกร้อง เที่ยวบินจากกรุงเทพมหานคร
ไปยังกรุงพนมเปญ โดยพนักงานของผู้ถูกร้องขอให้ผู้เสียหาย
ทัง้ สองเท่านัน้ แสดงเงิน จ�ำนวน 2,000 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ
60,400 บาท) แต่ผู้เสียหายทั้งสองไม่มีเงินจ�ำนวนดังกล่าว
ผู้เสียหายที่ 1 ได้แสดงข้อมูลในโทรศัพท์มือถือกับพนักงาน
ของผู้ถูกร้องว่าตนไม่จ�ำเป็นต้องแสดงจ�ำนวนเงินดังกล่าว และ
ได้สอบถามสถานเอกอัครราชทูตกัมพูชาประจ�ำประเทศไทย
ซึ่งแนะน�ำว่าให้ใช้เพียงรายการเดินบัญชี แผนการเดินทาง และ
หลักฐานการจองเที่ยวบินกลับเท่านั้นแต่พนักงานของผู้ถูกร้อง
ได้ ด� ำ เนิ น การส่ ง ผู ้ เ สี ย หายทั้ ง สองกลั บ ไปยั ง สายการบิ น
093
ต่างประเทศแห่งหนึง่ เพือ่ ส่งผูเ้ สียหายทัง้ สองกลับไปยังประเทศ
ของตน โดยแจ้งกับพนักงานของสายการบินว่าผูเ้ สียหายทัง้ สอง
ถูกปฏิเสธไม่ให้เข้าเมือง ต่อมา ผูถ้ กู ร้องยอมรับว่ากรณีดงั กล่าว
เกิดจากความเข้าใจคลาดเคลื่อนของพนักงานของตน จึงขอคืน
เงินค่าเที่ยวบิน พร้อมเสนอเที่ยวบินให้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย และ
เสนอค่าสินไหมทดแทนให้กับผู้เสียหายทั้งสอง แต่ผู้เสียหาย
ทัง้ สองเห็นว่าตนถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนเนือ่ งจากความแตกต่าง
ในเรื่องเชื้อชาติ และส่งผลกระทบต่อชื่อเสียงในทางธุรกิจ
เกี่ยวกับการจัดการการท่องเที่ยวของผู้เสียหาย นอกจากนั้น
ผู้ร้องกล่าวอ้างว่าได้ส่งจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ไปยังกระทรวง
การต่างประเทศ กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ส�ำนักงาน
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เพือ่ สอบถามความคิดเห็น
แต่ยังไม่ได้รับการตอบกลับ
คณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ ไ ด้ ป ระสาน
การคุ้มครองสิทธิมนุษยชนไปยังผู้ถูกร้อง ซึ่งชี้แจงว่า ผู้ถูกร้อง
มีคมู่ อื ปฏิบตั งิ านเกีย่ วกับการตรวจสอบเอกสารการเดินทางและ
ปัจจัยในการด�ำรงชีพของผู้โดยสารที่จะเดินทางไปยังประเทศ
กัมพูชา เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดกรณีปฏิเสธการรับเข้าเมืองจาก
เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองของประเทศปลายทาง ส�ำหรับ
ผู้โดยสารที่มีสัญชาติและถือหนังสือเดินทางประเทศต่าง ๆ
แต่ส�ำหรับผู้โดยสารที่มีสัญชาติและถือหนังสือเดินทางที่ออก
โดยประเทศเคนยานั้น คู่มือมิได้ระบุว่าต้องตรวจสอบเอกสาร
การเดินทางและปัจจัยในการด�ำรงชีพ แต่ด้วยความเข้าใจ
คลาดเคลื่ อ นของพนั ก งานสายการบิ น เกี่ ย วกั บ สั ญ ชาติ
ของผู้โดยสารโดยเข้าใจว่าผู้โดยสารที่มีสัญชาติและถือหนังสือ
เดินทางทีอ่ อกโดยประเทศเคนยาอยูใ่ นกลุม่ ผูโ้ ดยสารทีต่ อ้ งผ่าน
การตรวจสอบเอกสารการเดินทางและปัจจัยในการด�ำรงชีพ
จึงท�ำให้เกิดเหตุการณ์ดงั กล่าว อย่างไรก็ตาม ผูถ้ กู ร้องได้ทบทวน
รายละเอียดในคู่มือการปฏิบัติงานโดยยกเลิกการตรวจสอบ
ปัจจัยในการด�ำรงชีพส�ำหรับผู้โดยสารที่เดินทางไปยังประเทศ
กัมพูชาทุกกรณี ตัง้ แต่วนั ที่ 25 ตุลาคม 2562 และได้ตดิ ต่อกลับ
ไปยังผู้เสียหายเพื่อแสดงความเสียใจต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น
และแสดงความรับผิดชอบต่อเหตุการณ์ดังกล่าว จึงเป็นกรณี
ที่ผู้เสียหายได้รับการช่วยเหลือเยียวยาแล้ว
บทที่
3