รายงานผลการปฎิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ประจ�ำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563
077
กรณีที่ 7 สิทธิชุมชน กรณีขอให้ตรวจสอบกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้เสียในโครงการเหมืองแร่
ถ่านหิน จังหวัดเชียงใหม่
ประเด็นการร้องเรียน
การยื่นค�ำขอประทานบัตรเพื่อประกอบกิจการเหมืองแร่ถ่านหินในพื้นที่หมู่บ้าน
กะเบอะดิน ต�ำบลอมก๋อย อ�ำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งได้รับความเห็นชอบจากคณะ
กรรมการผู้ช�ำนาญการพิจารณารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม ด้านเหมืองแร่
และอุตสาหกรรมถลุงหรือแต่งแร่ เมื่อปี 2544 ไม่ครอบคลุมกลุ่มชาวบ้านที่อาจได้รับผล
กระทบโดยตรง อีกทั้งการด�ำเนินการดังกล่าวไม่ถูกต้องและไม่สามารถน�ำไปใช้ประกอบ
การพิจารณาการขอประทานบัตรเหมืองแร่ได้ เช่น ผูเ้ ข้าร่วมประชุมรับฟังความคิดเห็นบางส่วน
ยังไม่บรรลุนิติภาวะ มีลายนิ้วมือหรือลายมือชื่อของชาวบ้านที่ไม่ได้เข้าร่วมประชุมรับฟัง
ความคิดเห็นเป็นผู้เข้าร่วมประชุม เป็นต้น
การด�ำเนินการ
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงแล้ว สรุปได้ว่า
1. การด�ำเนินกระบวนการมีสว่ นร่วมของประชาชนเพือ่ ประกอบการจัดท�ำรายงาน
การวิเคราะห์ผลกระทบสิง่ แวดล้อม โครงการเหมืองแร่ถา่ นหินดังกล่าวไม่สอดคล้องกับสิทธิ
ในการมีสว่ นร่วมของประชาชนและชุมชนในการจัดการ การบ�ำรุงรักษา และการใช้ประโยชน์
จากทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม รวมทั้งความหลากหลายทางชีวภาพอย่างสมดุลและ
ยั่งยืน เนื่องจากในการประชาคมหมู่บ้านกะเบอะดิน หมู่ที่ 12 เพื่อรับฟังความคิดเห็นของ
ประ���าชน ครั้งที่ 1 ได้มีการน�ำรายชื่อที่ไม่ถูกต้องดังกล่าวไปประกอบเป็นส่วนหนึ่งของการ
จัดท�ำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการท�ำเหมืองแร่ถ่านหิน ซึ่งต่อมาได้
ผ่านความเห็นชอบจากคณะกรรมการผูช้ ำ� นาญการฯ และใช้เป็นเอกสารประกอบการยืน่ ขอ
ประทานบัตรเหมืองแร่ต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
2. ตามรายงานการตรวจสภาพป่าเพื่อประกอบการขออนุญาตให้เข้าท�ำประโยชน์
ในพื้นที่ป่าไม้ เมื่อปี 2551 และยื่นขอประทานบัตรเหมืองแร่ถ่านหิน ระบุว่าพื้นที่ตาม
ค�ำขอประทานบัตรเป็นไร่นาเก่าและสวนเก่าของราษฎร แตกต่างกับข้อเท็จจริงที่ปัจจุบัน
บ้านกะเบอะดินมีกลุม่ ชาติพนั ธุก์ ะเหรีย่ งอาศัยอยูป่ ระมาณ 139 ครัวเรือน ส่วนใหญ่ประกอบ
อาชีพเกษตรกรรมเพื่อการยังชีพมาอย่างต่อเนื่องและยาวนาน จึงเห็นว่าการพิจารณาใน
ประเด็นการใช้ประโยชน์ในพื้นที่อาจไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและการใช้ประโยชน์ตามจริง
ของราษฎรบ้านกะเบอะดินที่ได้รับการคุ้มครองตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม
2553 และแนวนโยบายแห่งรัฐในด้านการคุม้ ครองกลุม่ ชาติพนั ธุแ์ ละการจัดให้มที รัพยากรน�ำ้
ในการประกอบเกษตรกรรม ตามมาตรา 70 มาตรา 72 (4) และมาตรา 75 ของรัฐธรรมนูญ
แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560
มาตรการหรือแนวทาง
ที่เหมาะสมในการป้องกัน
และแก้ ไขการละเมิด
สิทธิมนุษยชน
1. ส�ำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมควรน�ำรายงาน
การวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการท�ำเหมืองแร่ดังกล่าว ค�ำขอประทานบัตร
ทีเ่ สนอต่อคณะกรรมการผูช้ ำ� นาญการพิจารณารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิง่ แวดล้อม
ด้านเหมืองแร่และอุตสาหกรรมถลุงหรือแต่งแร่ เพื่อให้ทบทวนรายละเอียดในส่วนของ
บทที่
3