066
กรณีที่ 2 สิทธิในกระบวนการยุติธรรม สิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกาย และสิทธิ ในทรัพย์สินกรณีกล่าวอ้าง
ว่าถูกเจ้าหน้าที่ทหารควบคุมตัว ตรวจยึดทรัพย์สิน และตรวจเก็บตัวอย่างสารพันธุกรรม (DNA)
โดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย
ประเด็นการร้องเรียน
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติได้รับเรื่องร้องเรียน กรณีกล่าวอ้างว่าผู้ร้อง
สามีของผู้ร้อง บุคคลในครอบครัว และคณะท�ำงานกิจกรรมศูนย์การเรียนรู้อัลกุรอาน
ถูกเจ้าหน้าที่ศูนย์ปฏิบัติการคดีพิเศษจังหวัดชายแดนภาคใต้ กรมสอบสวนคดีพิเศษ และ
เจ้าหน้าที่ทหารหน่วยเฉพาะกิจ กรมทหารพรานที่ 42 ควบคุมตัว ตรวจยึดทรัพย์สิน และ
ตรวจเก็บตัวอย่างสารพันธุกรรม (DNA) โดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย
การด�ำเนินการ
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติได้พิจารณาแล้วเห็นว่า การที่เจ้าหน้าที่ศูนย์
ปฏิบัติการคดีพิเศษจังหวัดชายแดนภาคใต้ กรมสอบสวนคดีพิเศษ และเจ้าหน้าที่ทหาร
หน่วยเฉพาะกิจ กรมทหารพรานที่ 42 เข้าควบคุมตัวและตรวจยึดทรัพย์สินของผู้ร้อง
กับพวก โดยอาศัยอ�ำนาจตามพระราชบัญญัติกฎอัยการศึก พระพุทธศักราช 2457 และ
ก�ำหนดให้ผู้ร้องทั้งสองไปรายงานตัวต่อเจ้าหน้าที่ทหารในพื้นที่เป็นประจ�ำทุกเดือน
โดยอาศัยอ�ำนาจตามพระราชก�ำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548
เป็ น การใช้ อ� ำ นาจที่ เ กิ น กว่ า กรณี ที่ จ� ำ เป็ น อั น ส่ ง ผลกระทบต่ อ สิ ท ธิ แ ละเสรี ภ าพ
ของบุ ค คลไม่ ส อดคล้ อ งกั บ หลั ก ความได้ สั ด ส่ ว น (Principle of Proportionality)
และเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติกฎอัยการศึก พุทธศักราช 2457 และการตรวจ
เก็ บ สารพั น ธุ ก รรมของผู ้ ร ้ อ งและพวกมิ ใ ช่ ก ารด� ำ เนิ น การในฐานะพนั ก งานสอบสวน
ที่ จ ะต้ อ งด� ำ เนิ น การพิ สู จ น์ ข ้ อ เท็ จ จริ ง อั น เกี่ ย วกั บ การกระท� ำ ความผิ ด ตามกฎหมาย
เมื่อผู้ร้องกับพวกซึ่งได้รับความเสียหายจากการบังคับใช้กฎหมายดังกล่าว มิอาจใช้สิทธิ
และเสรีภาพของตนได้ตามสมควร การกระท�ำนั้นย่อมเป็นการกระทบต่อสาระส�ำคัญ
แห่งสิทธิของผู้ร้องและพวก อันเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน
มาตรการหรือแนวทาง
ที่เหมาะสมในการป้องกัน
หรือแก้ ไขการละเมิด
สิทธิมนุษยชน
1) กองอ�ำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ควรพิจารณาเยียวยาความ
เสียหายแก่ผู้ร้องทั้งสองกับพวกตามความเหมาะสม
2) กองอ�ำนวยการรักษาความมัน่ คงภายในภาค 4 ควรก�ำชับให้เจ้าหน้าทีผ่ บู้ งั คับใช้
กฎหมายในพืน้ ทีจ่ งั หวัดชายแดนภาคใต้ปฏิบตั หิ น้าทีใ่ ห้เป็นไปตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย
และค�ำนึงถึงหลักสิทธิมนุษยชนเป็นส�ำคัญ ส�ำหรับการใช้อ�ำนาจตรวจสารพันธุกรรมแก่
บุคคลใด ๆ ควรด�ำเนินการตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 131/1 ซึง่ เป็นอ�ำนาจของพนักงานสอบสวนโดยเฉพาะทีจ่ ะตรวจผูต้ อ้ งหา ผูเ้ สียหาย
หรือบุคคลที่เกี่ยวข้องเมื่อได้รับความยินยอมและเป็นคดีอาญาที่มีอัตราโทษจ�ำคุกเกิน 3 ปี
ซึ่งมีความจ�ำเป็นที่จะต้องใช้สารพันธุกรรมเป็นพยานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ เพื่อพิสูจน์
ข้อเท็จจริงในคดีอาญาที่ได้มีการแจ้งข้อกล่าวหาผู้ใดไว้แล้ว
3) กองอ�ำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ควรเพิ่มมาตรการการควบคุม
การใช้อ�ำนาจของเจ้าหน้าที่ทหารตามพระราชบัญญัติกฎอัยการศึก พุทธศักราช 2457
เพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายดังกล่าวเป็นไปตามหลักนิติรัฐและหลักนิติธรรม