‫ސްޓްރެޓެޖިކް މަޤްޞަދު‬ ‫‪ 2.1‬އިންސާނީ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް ހަރުދަނާ ޤާނޫނީ ނިޒާމެއް ޤާއިމްކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން‪.‬‬ ‫ކޮމިޝަނުން ވޭތުވެދިޔަ ‪ 6‬އަހަރު ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތްތައް‬ ‫އިންސާނީ‬ ‫ޙައްޤުތަކުގެ‬ ‫ޙާލަތު‬ ‫ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި‪،‬‬ ‫އިންސާނީ‬ ‫ޙައްޤުތަކާ‬ ‫އެއްގޮތްވާ‬ ‫ހަރުދަނާ‬ ‫ނނީ‬ ‫ޤާ ޫ‬ ‫ނިޒާމެއް‬ ‫ނ‬ ‫އޮންނަންޖެހެއެވެ‪ .‬ޤާނޫނީ ނިޒާމަކީ އެޤައުމެއްގެ ރައްޔިތުންނާއި އެޤައުމެއްގައި ދިރިއުޅޭ އެންމެހައި ފަރާތްތަކަށް އިންސާ ީ‬ ‫ޙައްޤުތައް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ބިންގަލެވެ‪ 2008 .‬ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހުގައި ފާސްކުރެވުނު‬ ‫އ‬ ‫ސގެ ދެވަނަ ބާބުގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނާއި ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މީހުންނަށް ލިބިގެންވާ އަސާސީ ޙައްޤުތަ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސާ ީ‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬ޤާނޫނުއަސާސީގެ ‪ 62‬ވަނަ މާއްދާގެ )ށ( ގައި‪" ،‬މިބާބުގައި ވަކިވަކީން ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން‬ ‫މށް‬ ‫ކަނޑައެޅި ބަޔާންކުރެވިފައިވުމަކީ މިބާބުގައި ނުހިމެނޭ އެހެނިހެން ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން ހޯދުމަށް ނުވަތަ ލިބިގަތު ަ‬ ‫ހުރަސްއަޅާ ކަމެއް ނޫން" ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬އަދި ‪ 68‬ވަނަ މާއްދާގައި ކޯޓުތަކުންނާއި ޓްރައިބިއުނަލްތަކުން މިބާބުގައި‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން މާނަކުރުމުގައްޔާއި ލިބިދިނުމުގައި‪ ،‬އިންސާނީ ޝަރަފާއި ހަމަހަމަކަމާއި މިނިވަންކަމަށް‬ ‫ބިނާކޮށް އުފެދިފައިވާ‪ ،‬ހުޅުވިގެންވާ ދީމިގްރާތީ މުޖްތަމަޢުތަކުން ޤަބޫލުކުރާ އުޞޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އެ އުޞޫލުތައް‬ ‫ނަގަހައްޓަންވާނެކަމަށާއި‬ ‫ބައިވެރިވެފައިވާ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖެއިން‬ ‫ބައިނަލްއަޤްވާމީ‬ ‫ދތަކަށް‬ ‫މުޢާހަ ާ‬ ‫ރިއާޔަތްކުރަންވާނެކަމަށް‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ދިވެހިރާއްޖެއިން ބައިވެރިވެފައިވާ މުޢާހަދާތަކުން ލިބިދޭ ޙައްޤުތައް ލިބިދިނުމަށްޓަކައި ތަފްޞީލީ ޤާނޫނުތަކާއި‬ ‫ޤަވާޢިދުތައް‬ ‫ބޭނުންވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪2008‬‬ ‫ވަނަ‬ ‫އަހަރުގެ‬ ‫ޤާނޫނުއަސާސީއަށް‬ ‫ޢަމަލުކުރުމާއެކު‬ ‫މުހިއްމު‬ ‫ޤާނޫނުތަކެއް‬ ‫ވއެވެ‪ .‬މިގޮތުން މިނިވަން މުއައްސަސާތަކާއި ބެހޭ ޤާނޫނުތަކާއި‪ ،‬ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނާއި‪ ،‬ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން އިދާރީ‬ ‫އެކުލަވާލެވިފައި ެ‬ ‫ދާއިރާތައް ހިންގުމުގެ ޤާނޫނާއި‪ ،‬އަދި އިންތިޚާބުތަކާއި ބެހޭ ޤާނޫނުތައް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ‬ ‫އ‬ ‫ކކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނާއި‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތަ ް‬ ‫ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްސަ އުޞޫލުތަ ަ‬ ‫ރައްކާތެރިކޮށް މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނާއި‪ ،‬ޢާންމު ޞިއްޙަތު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނާއި‪ ،‬ގެވެށި އަނިޔާ‬ ‫ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނާއި‪ ،‬ޖިންސީ ކުށުގެ ޤާނޫނާއި‪ ،‬ޖިންސީ ފުރައްސާރަކުރުމާއި ގޯނާކުރުން ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނާއި‪ ،‬އެންޓި‪-‬ޓޯޗަރ‬ ‫ވނަ‬ ‫ކވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން ‪ަ 2015‬‬ ‫ޤާނޫނު ފާސްވެގެން ދިޔުމަކީ އަނިޔާވެރި ޢަމަލުތައް ހުއްޓުވުމަށް އެޅިގެންދިޔަ މުހިއްމު ފިޔަވަޅެ ެ‬ ‫ޔ‬ ‫ދ ަ‬ ‫އަހަރުން ފެށިގެން އައު ޤާނޫނުލްއުޤޫބާތަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށިގެން ދިޔުމަކީ ޖިނާޢީ ޢަދުލުގެ ނިޒާމް ހަރުދަނާ ކުރުމަށް ލިބިގެން ި‬ ‫ފުރުޞަތެކެވެ‪.‬‬ ‫މިކޮމިޝަނުންވަނީ ‪ 2010‬ވަނަ އަހަރު ދަޢުލަތުގެ މަސްއޫލު މަޤާމްތައް ފުރާ މީހުންގެ މުދަލާއި ފައިސާ ހާމަކުރުމުގެ ބިލާއި‪،‬‬ ‫ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ބިލާއި‪ ،‬ކުށްކުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ޚާއްސަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމުގެ ބިލާއި‪ ،‬ޢާންމު އިޖުތިމާއީ‬ ‫އ ހުއްޓުވުމުގެ ބިލާއި‪ ،‬ސިޔާސީ ޕާޓީގެ ބިލާއި‪ ،‬ދުންފަތް ކޮންޓްރޯލްކުރުމާއިބެހޭ ބިލާއި‪ ،‬އެއްވެ‬ ‫މިންގަނޑުތަކާ ޚިލާފު ޢަމަލުތަ ް‬ ‫ސ‬ ‫ފ ދަ މޯލްޑިވް ް‬ ‫ޝން އޮ ް‬ ‫ސ ކޮމި ަ‬ ‫މން ރައިޓް ް‬ ‫ހިއު ަ‬ ‫‪22‬‬