‫ރޝަން އޮފް ހިއުމަން ރައިޓްސް )ޔޫ‪.‬ޑީ‪.‬އެޗު‪.‬އާރް(‬ ‫ކޯޑިނޭޓަރުންގެ ‪ 67%‬މީހުންނަށް އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާއި ޔުނިވަރސަލް ޑެކްލަ ޭ‬ ‫އަކީ ކޮބައިކަން އެނގިފައިވީނަމަވެސް އޭގައި ހިމެނެނީ ކޮން މަޢުލޫމާތެއްކަން އެނގިފައިނުވެއެވެ‪ .‬އިންސާނީ ޙައްޤުތައް‬ ‫ރައްކާތެރިކޮށް ކުރިއެރުވުމަށް އެޤައުމެއްގެ ވެރިކަންކުރާ ނިޒާމާއި‪ ،‬ޑިމޮކްރެޓިކް ގޮތެއްގައި ވެރިކަންކުރުމާއި‪ ،‬އަމާން ވެއްޓެއް‬ ‫ބިނާވެފައިއޮތުމާއި‪ ،‬މިކަމާމެދު މީހުން ދެކޭގޮތަކީ އިންސާނީ ޙައްޤުތަކަށް ހޭލުންތެރިކުރުމަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫ރައިޓްސް ސައިޑް އޮފް ލައިފް )‪ (2011‬ދިރާސާއިން ފާހަގަވެފައިވާ ގޮތުގައި ޑިމޮކްރެސީ އަކީ ކާމިޔާބު ނިޒާމެއްކަމަށް ‪50%‬‬ ‫މީހުންދެކޭ އިރު ވެރިކަންކުރުމުގައި ހުރި ހުރަސްތަކަކީ ރަނގަ ު‬ ‫ށ‬ ‫ޅ ނިޒާމެއް ނެތުމާއި‪ ،‬ކޮރަޕްޝަން އަދި ސިޔާސީ ޕާޓީތަކަ ް‬ ‫ގ‬ ‫އިތުބާރު ނުކުރެވުން ކަމަށް ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬ކުށްކުރާ ފަރާތްތައް އިތުރުވެ ރައްކާތެރި މާހައުލެއްނެތްކަމާއި‪ ،‬މިކަމު ެ‬ ‫ސަބަބުތައްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ‪ ،‬ބެލެނިވެރިން ޒިންމާ އަދާ ނުކުރުމާއި‪ ،‬ކުރާނެ މަސައްކަތެއް ނެތުމާއި‪ ،‬ޑްރަގާއި‪ ،‬ސިޔާސީ‬ ‫ޕާޓީތައްކަ ަ‬ ‫މށް ބަޔާން ކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬ރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅޭ އެހެން ފަރާތްތަކާ މެދު ތަފާތުކުރުމުގެ ވިސްނުން ގެންގުޅޭކަން އަދި‬ ‫އން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ‪ .‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ‬ ‫އެމީހުންނަށް ޙައްޤުތަކެއް ލިބިގެން ވާކަން ޤަބޫލު ނުކުރާކަންވެސް މިދިރާސާ ި‬ ‫ކުދިންނަށް އެކަށީގެންވާ ތަޢުލީމެއް ލިބޭނެ މަގު ފަހިވެފައި ނެތްކަމާ‪ ،‬އެފަދަ ފަރާތްތަކާމެދު ތަފާތު ކުރުމުގެ ވިސްނުން‬ ‫ގެންގުޅޭކަމާއި‪ ،‬އިހުމާލުގެ މައްސަލަތައް ދިރާސާއިން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬އަދި މިފަދަ ކުދިންނަށް ބޭނުންވާ ��ެކަށީގެންވާ ފަރުވާލިބޭނެ‬ ‫ލ‬ ‫ނިޒާމެއް ވެސް ނެތްކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުންވެސް‪ ،‬އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ދިމާވާ މައްސަލަތައް ޙައް ު‬ ‫ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ޕޮލިސީތައް ނެތްކަމާއި‪ ،‬ފަރުވާގެ ނިޒާމާއި އިހުމާލުގެ މައް ަ‬ ‫ސލަތައް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ‪ .‬ހަމަ އެހެންމެ‪ ،‬ޖިންސީ‬ ‫ގޯނާ ކުރުމާއި ފުރައްސާރަ ކުރުމުގެ މައްސަލަތައް ފަސްބައި ކުޅަ އެއްބައި އަންހެނުންނާ ކުރިމަތި ވާކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫ލތައް ރިޕޯޓް ކުރުމުގައި ފަސްޖެހޭ ސަބަބުތަކަކީ‪ ،‬ޤާނޫނީ ނިޒާމަށް އިތުބާރު ނުކުރެވޭކަމާއި‪ ،‬އެފަދަ ވާހަކަތައް‬ ‫މިފަދަ މައްސަ ަ‬ ‫ޤަބޫލު ނުކުރާނެ ކަމުގެ ބިރާއި‪ ،‬ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ލަދުވެތިކަމަކާ ހެދިކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ގ‬ ‫ރާއްޖެ ބައިވެރިވެފައިވާ އެކި ކޮންވެންޝަތަކާއި ޔުނިވާސަލް ޕީރިއޮޑިކް ރިވިއު )ޔޫ‪.‬ޕީ‪.‬އާރު( އަށް ރާއްޖެއިން ކުރި ރިޕޯޓުތަކު ެ‬ ‫މައްޗަށް ބިނާކޮށް އެފަރާތްތަކުން ރާއްޖެއިން އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ ދާއިރާއިން ފާހަގަކޮށްފައިވާ ކަންތައްތަކީ‪ ،‬އިންސާނީ‬ ‫ޙައްޤުތަކުގެ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކަށް ޢަދުލު އިންސާފުގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތައް އިތުރަށް ތަމްރީން ކުރުން‬ ‫މުހިންމުކަމާއި‪ ،‬ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑު އިންސާނީ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުން މުހިންމުކަމާއި‪،‬‬ ‫އ‬ ‫ޖެންޑަރ ބޭސްޑް ވަޔަލެންސް މޮނިޓަރ ކުރާ ފަރާތްތަކަށް އެފަދަ މައްސަލަތައް ދެނެގަންނާނެ ގޮތުގެ ފުރިހަމަ ތަމްރީން ލިބިފަ ި‬ ‫ނެތްކަމާއި‪ ،‬ހިއުމަން ރައިޓްސް ޑިފެންޑަރސް އާއި ނޫސްވެރިން ހިމާޔަތް ކުރުމަށް ހަރުދަނާ ޤާނޫނީ އޮނިގަޑެއް ނެތްކަމާއި‪ ،‬ހުރި‬ ‫ޤާ ޫ‬ ‫ނނާއި ޤަވާޢިދުތައް ރަނގަޅަށް ތަންފީޛުނުވާކަމާއި‪ ،‬ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިންނާއި އެފަރާތްތަކުގެ އާއިލާގެ ޙައްޤުތަކާބެހޭ‬ ‫ދގުކޮށްފައި ނެތުމާއި އަދި ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިންގެ ޙާލަތު ގޯސްވުންކަމެވެ‪.‬‬ ‫މުޢާހަދާ ތަސް ީ‬ ‫ށ‬ ‫ކޮމިޝަނުން ވަނީ ވޭތުވެ ދިޔަ ފަސް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ދަޢުލަތުގެ ސިޔާސަތުތައް އިންސަނީ ޙައްޤުތަކުގެ ނަޒަރުން ރިވިއުކުރުމަ ް‬ ‫ތކާއި އިސްލާހުތައް‬ ‫ފއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މީގެ އިތުރުން ކޮމިޝަނުން ހުށަހަޅާ ޚިޔާލު ަ‬ ‫ފަހު ގިނަ ހުށަހެޅުންތަކެއް ދަޢުލަތަށް ހުށަހަޅާ ަ‬ ‫ސ‬ ‫ފ ދަ މޯލްޑިވް ް‬ ‫ޝން އޮ ް‬ ‫ސ ކޮމި ަ‬ ‫މން ރައިޓް ް‬ ‫ހިއު ަ‬ ‫‪19‬‬