‫‪ .7‬އަމާޒުކުރާ ދާއިރާ ‪ :2‬އިންސާނީ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކޮށް ކުރިއެރުވުން‬ ‫މިހާރުގެ ޙާލަތު‬ ‫މިހާތަނަށް‬ ‫އައިއިރު‬ ‫އިންސާނީ‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި‬ ‫ބޭނުންވާ‬ ‫ޤާނޫނުތަކެއް‬ ‫އެކުލަވާލައި‪،‬‬ ‫ޢަމަލުކުރަން‬ ‫ފަށާފައިވީނަމަވެސް‪ ،‬އަދިވެސް ބައެއް މުހިއްމު ޤާނޫނުތައް ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬މިގޮތުން ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ނިޒާމުގެ‬ ‫ޤާނޫނާއި‪ ،‬ތަފާތުކުރުންތައް ނައްތާލާމުގެ ޤާނޫނާއި‪ ،‬ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނާއި‪ ،‬ހެކިބަސްދޭ ފަރާތްތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނާއި‪،‬‬ ‫ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ޤާނޫނު އެކުލަވާލެވިފައި ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪.‬‬ ‫ވސް‪ ،‬މީގެ ތެރެއިން‬ ‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުން ވޭތުވެދިޔަ އަހަރުތަކުގައި ގިނަ ބިލްތަކަކަށް އިސްލާހުތައް ހުށަހަޅާފައިވީނަމަ ެ‬ ‫ގިނަ އިސްލާހުތައް ބިލްތަކުގައި ހިމަނާފައިނުވާކަން ފާހަގަކުރަމެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‪ ،‬މިބިލްތައް ޤާނޫނުތަކަށްވެގެން އަންނައިރު‪،‬‬ ‫އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ ނަޒަރުން ހިމެނުމަށް ފެންނަކަމަށް މިކޮމިޝަނުން ހުށަހަޅާ ގިނަ ކަންކަން ހިމެނިގެންނުދާކަމީ‪ ،‬އިންސާނީ‬ ‫ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ޤާނޫނީ ނިޒާމް ހަރުދަނާކުރުމަށް ކޮމިޝަނުން ކުރާ މަސައްކަތަށް ހުރި ގޮންޖެހުންތަކެކެވެ‪.‬‬ ‫ކޮމިޝަނުން ހިލޭ ޤާނޫނީ އެހީ ގިނަ ބަޔަކަށް ފޯރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި މި މަސައްކަތް ފުޅާކޮށް އިތުރަށް ފުރިހަމަ ކުރަންޖެހެއެވެ‪.‬‬ ‫އ‬ ‫ޤާނޫނީ ނިޒާމް ހަރުދަނާކުރުމުގެ ދާއިރާއިން ވޭތުވެދިޔަ ‪ 5‬އަހަރު ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައިވެއެވެ‪ .‬މިމަސައްކަތްތަ ް‬ ‫ކުރުމުގައި އެކަށީގެންވާ ޢަދަދަކަށް މުވައްޒަފުން ނެތި މަސައްކަތްކުރަންޖެހުމުގެ ދަތިކަން ދިމާވެފައިވެއެވެ‪ .‬އަދި ކަމާބެހޭ‬ ‫ތވި ގޮންޖެހުމެކެވެ‪.‬‬ ‫އިދާރާތަކުން ކޮމިޝަންގެ ހުށަހެޅުންތައް ބަލައިނުގަތުމަކީވެސް މިމަސައްކަތައް ކުރިމަ ި‬ ‫ށދިނުމަށް ތަފާތު ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ވޭތުވެ ދިޔަ ‪ 5‬އަހަރު ތެރޭގައި ކުރެވިފައިވީ‬ ‫އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާ ބެހޭ ތަޢުލީމު ފޯރުކޮ ް‬ ‫ނަމަވެސް އަދި ކުރިޔަށް އޮތް އަހަރުތަކުގައި އިތުރު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަންޖެހޭކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬މިގޮތުން ޤައުމީ‬ ‫ނ‬ ‫މަންހަޖުގައި އިންސާނީ ޙައްޤުތައް ހިމެނުމުގެ މަސައްކަތްކުގައި ކޮމިޝަނުން ބައިވެރިވެފައިވެއެވެ‪ .‬އަދި ސްކޫލްތަކުގައި ހިއުމަ ް‬ ‫ނ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީއާ ގުޅިގެން ހިއުމަން ރައިޓްސް‬ ‫ރައިޓްސް ކްލަބްތަކެއް ޤާއިމް ކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރު ް‬ ‫ކޯހެއް ފަރުމާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ‪.‬‬ ‫ކޮމިޝަނުން ‪ 2011‬ވަނަ އަހަރު ހަދާފައިވާ ދަ ރައިޓްސް ސައިޑް އޮފް ލައިފްގެ ‪ 2‬ވަނަ ސްޓަޑީއިން ދައްކާ ގޮތުގައި ‪9.5%‬‬ ‫މީހުން އިންސާނީ ޙައްޤުތައް ވަރަށްބޮޑަށް އެނގޭކަމަށް ބުނެފައިވާއިރު‪ 58.6% ،‬މީހުން މެދުމިނަކަށް އެނގޭކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ތ‬ ‫އަދި ‪ 27.4%‬މީހުން ވަރަށް ކުޑަމިންވަރަކަށް އެނގޭކަމަށް ބުނެފައިވެއެވެ‪ .‬މީގެތެރެއިން އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާ ބެހޭ މަޢުލޫމާ ު‬ ‫ނ‬ ‫ކިޔާފައިވަނީ އެންމެ ‪ 10%‬މީހުންނެވެ‪ .‬އަދި ‪ 90%‬ބިދޭސީ މަސައްކަތްތެރިންނަށް ކޮމިޝަނާ ބެހޭ މަޢުލޫމާތު ލިބިފައި ނެތްކަ ް‬ ‫މ‬ ‫ފާހަގަވެފައިވެއެވެ‪ .‬އާއިލާގެ ކަންކަމުގައި ޖިންސުގެ ހަމަހަމަކަން ޤަބޫލުކުރާ އަންހެނުންގެ އަދަދު ‪ 5%‬ދަށަށް ގޮސްފައިވާކަން ި‬ ‫ސާރވޭއިން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬އިންޓަރނޭޝަނަލް ފެޑަރޭޝަން ފޮރ އިލެކްޓޯރަލް ސިސްޓަމް )އައިފެސް(ގެ ފަރާތުން ހަދާފައިވާ‬ ‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކުލަބް އެސެސްމަންޓުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސުކޫލް މެނޭޖްމަންޓްގެ ‪ 50%‬މީހުންނާއި ސުކޫލްތަކުގެ‬ ‫ސ‬ ‫ފ ދަ މޯލްޑިވް ް‬ ‫ޝން އޮ ް‬ ‫ސ ކޮމި ަ‬ ‫މން ރައިޓް ް‬ ‫ހިއު ަ‬ ‫‪18‬‬