Órgaun reprezentativu sira-ne’ebé INDU sira estabelese ona durante ne’e hodi lori ba oin
sira-nia interese sira no promove kooperasaun mós halo ona kompromisu koletivu
importante sira ba feto no feto-oan sira-nia direitus umanus no atu adota abordajen ida
bazeia-ba-jéneru. Komisaun Koordenadora Internasionál ba Instituisaun Nasionál sira ba
Promosaun no Protesaun Direitus Umanus (ICC) sai nu’udar INDU sira-nia órgaun
reprezentativu globál. Kada tinan-rua, ICC sai uma-na’in ba konferénsia internasionál ida
ne’ebé foka ba kestaun ida ho preokupasaun espesífika ba ninia instituisaun membru sira.
Tema husi Konferénsia Internasionál da-11 – ne’ebé hala’o iha fulan-Novembru tinan-2012
iha Amman, Jordánia – maka “Feto no feto-oan sira-nia direitus umanus: Promove igualdade
jéneru”. Reprezentante sira hosi INDU sira husi rejiaun haat hotu-hotu, organizasaun sira
internasionál no rejionál, organizasaun naun-governamentál (ONG) sira no Estadu sira hola
parte iha diskusaun sira.
Konferénsia ne’e adota Deklarasaun no Planu Asaun Amman9 kona-ba feto no feto-oan sirania direitus, ne’ebé durante ne’e sai nu’udar referénsia importante iha Manuál ida-ne’e nia
dezenvolvimentu. Deklarasaun ne’e harii prinsípiu xave sira ba INDU sira iha tantu protesaun
no mós promosaun direitus husi feto sira. Planu Asaun tau foku ba área prioritária lubuk ida,
inklui: partisipasaun polítika no públika; direitus ekonómiku no sosiál; violénsia hasoru feto
sira; no direitus ba saúde no reprodutivu.
APF iha rekorde dezempeñu (track record) forte ida husi engajamentu kona-ba feto no fetooan sira-nia direitus, no mós kona-ba kestaun sira ho preokupasaun espesífika ba feto no
feto-on sira. Serbisu ida-ne’e inklui programa koordenasaun kona-ba direitus reprodutivu,
tráfiku umanu, direitus husi traballadór migrante sira no orientasaun seksuál no identidade
jéneru nian. Iha tinan-2000, AFP organiza tiha ninia eventu prinsipál kona-ba feto sira-nia
direitus umanus, konferénsia ida ne’ebé halibur hamutuk reprezentante sira husi INDU sira,
Governu no ONG sira husi rejiaun Ázia-Pasífiku tomak. Iha tinan-2011, iha ninia Enkontru
Anuál da-16, AFP halo kompromisu atu armoniza igualdade jéneru iha ninia objetivu sira no
serbisu. AFP mós harii tiha Pontu Fokál ida Jéneru nian iha Sekretariadu AFP iha nivel
sénior Diretór-Adjuntu nian. Iha tinan tuirmai, AFP nia membru sira konklui tiha Planu Asaun
rejionál komprensiva ida hodi promove no proteje feto no feto-oan sira-nia direitus iha
membru sira ida-idak nia nasaun.10 APF konkorda tiha atu relata ninia asaun no progresu
sira tuir Planu Asaun ne’e iha ninia Enkontru Anuál sira, hahú hosi tinan-2013. Hanesan
Deklarasaun no Planu Asaun Amman, AFP nia Planu Asaun sai tiha importante hodi forma
Manuál ida-ne’e.
APF halo ona kolaborasaun ho instituisaun no ajénsia lubuk ida kona-ba programa estudu,
treinamentu no inisiativa sira seluk relasiona ho feto no feto-oan sira-nia direitus. AFP nia
engajamentu iha nivel internasionál kona-ba kestaun ida-ne’e mak inklui organiza kampaña
advokasia ida hodi hametin papél formál ida ba INDU sira atu partisipa iha Komisaun
Nasoins Unidas nian kona-ba Feto sira-nia Estatutu Legál, forum polítika intergovernamentál
prinsipál kona-ba asuntu sira feto nian. AFP nia Konsellu Konsultivu ba Jurista sira mós
durante ne’e sai ativu kona-ba kestaun jéneru no feto no feto-oan sira-nia direitus umanus.
Manuál ne’e nia Estrutura
Manuál ne’e nia objetivu mak atu fornese ba INDU sira ho instrumentu sira no informasaun
ne’ebé bele ajuda sira atu integra feto no feto-oan sira-nia direitus iha sira-(INDU sira) nia
9
Disponivel iha www.asiapacificforum.net/support/issues/womens_rights.
10
APF nia Planu Asaun kona-ba Feto no Feto-oan sira-nia Direitus Umanus: Promove igualdade Jéneru ne’ebé hetan adota
ona iha Konferénsia husi Komisaun Koordenadora Internasionál ba Instituisaun Nasionál sira kona-ba Promosaun Direitus
Umanus da-11, Amman, Jordánia loron 5–7 fulan-November tinan-2012; disponivel iha
www.asiapacificforum.net/support/issues/womens_rights.
Promove no Proteje Feto no Feto-oan sira-nia Direitus Umanus: Manuál ba Instituisaun Nasionál sira Direitus Umanus nian
13