รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๗ บทสรุป การประเมินสถานการณ์สทิ ธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๗ ภารกิ จ การจั ด ทำ � รายงานการประเมิ น สถานการณ์ สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนประจำ � ปี ข องประเทศไทย เป็นหนึ่งในภารกิจสำ�คัญของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ซึ่งบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ แห่ ง ราชอาณาจั ก รไทย พุ ท ธศั ก ราช ๒๕๕๐ มาตรา ๒๕๗ วรรคหนึ่ ง (๘) และพระราชบั ญ ญั ติ คณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๑๕ (๖) โดยกำ � หนดให้ กสม. จั ด ทำ � รายงานประจำ � ปี เ พื่ อ ประเมิ น สถานการณ์ ด้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนภายในประเทศเสนอต่ อ รั ฐ สภาและ คณะรัฐมนตรี พร้อมทั้งให้เปิดเผยต่อสาธารณชน ในการจัดทำ�รายงานประจำ�ปี ๒๕๕๗ ฉบับนี้ กสม. ได้รวบรวมข้อมูล ข้อเท็จจริง และคัดเลือก ประเด็ น จากสถานการณ์ สำ � คั ญ ซึ่ ง เป็ น ที่ ส นใจอย่ า งกว้ า งขวาง ทั้ ง จากหน่ ว ยงานของรั ฐ และเอกชน สื่ อ มวลชน สาธารณชน ตลอดจนประชาคมระหว่ า งประเทศ และ/หรื อ เห็ น ว่ า มี ผ ลอย่ า งสำ � คั ญ ต่ อ การส่ ง เสริ ม และคุ้ ม ครองสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนในประเทศ รวมถึ ง เรื่ อ งที่ กสม. ได้ ดำ � เนิ น งานที่ เ กี่ ย วข้ อ งใน ประเด็นต่าง ๆ เหล่านั้น ทั้งจากการจัดทำ�รายงาน การตรวจสอบ หรือการจัดทำ�ข้อเสนอแนะเพื่อแก้ไข ปัญหาไปยังรัฐบาล หน่วยงานหรือผู้ที่เกี่ยวข้องแล้ว นำ�มาวิเคราะห์ สังเคราะห์ ประเมินสถานการณ์ ในด้านต่าง ๆ โดยมีเกณฑ์หรือมาตรฐานหลักในการประเมิน ทั้งนี้ ด้วยความตั้งมั่นในบริบทของการจัดทำ� รายงานที่ เ สนอข้ อ มู ล ที่ เ ป็ น กลาง ปราศจากอคติ หรื อ มี ข้ อ กั ง ขาเกี่ ย วกั บ ที่ ม าของข้ อ มู ล ให้ ม ากที่ สุ ด กสม. ได้ใช้ข้อมูลปฐมภูมิที่ได้จากการปฏิบัติงานโดยตรง ทั้งจากการติดตามตรวจสอบกรณีร้องเรียน หรือ การปฏิบัติงานอื่น ๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องเป็นสำ�คัญ นอกจากนี้ ยังได้รวบรวมข่าวสารและรายงานสถานการณ์ จากแหล่งต่าง ๆ โดยสอบทานความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริง เพื่อประกอบ การจัดทำ�รายงาน รายงานฉบับนี้ ครอบคลุมมิติสิทธิมนุษยชนทั้งหมด ๙ ด้านหลัก ๆ ได้แก่ สิทธิพลเมืองและ สิทธิทางการเมือง สิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม สิทธิในกระบวนการยุติธรรม สิทธิชุมชน สิ ท ธิ ด้ า นที่ ดิ น และป่ า สิ ท ธิ เ ด็ ก สตรี และความเสมอภาคทางเพศ สิ ท ธิ ผู้ สู ง อายุ คนพิ ก าร และ การสาธารณสุข สิทธิของกลุ่มชาติพันธุ์และสถานะบุคคล และสิทธิมนุษยชนในพื้นที่จังหวัดชายแดน ภาคใต้ ทั้งนี้ เป็นไปตามสนธิสัญญาระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชนที่ประเทศไทยเป็นภาคี ยุทธศาสตร์ และกรอบการดำ � เนิ น งานของ กสม. ระหว่ า งปี ๒๕๕๓ - ๒๕๕๘ และประเด็ น หลั ก ๆ ที่ ป ระชาชนให้ ความสำ�คัญ โดยมิติเหล่านี้จะทับซ้อน เชื่อมโยง และเกี่ยวพันกันในลักษณะต่าง ๆ รายงานฉบับนี้ สะท้อนสถ��นการณ์ความรุนแรง และการเปลี่ยนผ่านในปรากฏการณ์การเมือง การปกครอง และกระบวนการเคลื่อนไหวทางสังคม ซึ่งเชื่อมโยงถึงข้อเรียกร้องจากสถานการณ์การชุมนุม อย่างยาวนาน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การปฏิรูปประเทศซึ่งที่ผ่านมาได้มีความพยายามแก้ไขปัญหาความ เหลื่อมล้ำ�ที่เป็นสาเหตุสำ�คัญของความไม่เท่าเทียมกันมาตั้งแต่ปี ๒๕๕๓ ซึ่งล้วนเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง ที่ เชื่ อ มโยงกั น อย่ า งซั บ ซ้ อ น และมี ค วามสั ม พั น ธ์ กั บ สิ ท ธิ ขั้ น พื้ น ฐานของบุ ค คลและชุ ม ชน เช่ น สิ ท ธิ ในการดำ�รงชีพตามมาตรฐานขั้นต่ำ�ที่เหมาะสม สิทธิในสุขภาพ สิทธิในการศึกษา และสิทธิในการทำ�งาน เป็นต้น 13