108 รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๗ หรือทรัพยากรธรรมชาติหรือด้านสุขภาพ ให้ความเห็นประกอบก่อนมีการดำ�เนินการ ดังกล่าว สิทธิของชุมชนที่จะฟ้องหน่วยราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ ราชการ ส่วนท้องถิ่นหรือองค์กรอื่นของรัฐที่เป็นนิติบุคคล เพื่อให้ปฏิบัติหน้าที่ตามบทบัญญัตินี้ ย่อมได้รับความคุ้มครอง มาตรา ๘๕ รัฐต้องดำ�เนินการตามแนวนโยบายด้านที่ดิน ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ดังต่อไปนี้ (๑) กำ � หนดหลั ก เกณฑ์ ก ารใช้ ที่ ดิ น ให้ ค รอบคลุ ม ทั่ ว ประเทศ โดยให้ คำ � นึ ง ถึ ง ความสอดคล้องกับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ทั้งผืนดิน ผืนน้ำ�  วิถีชีวิตของชุมชน ท้ อ งถิ่ น และการดู แ ลรั ก ษาทรั พ ยากรธรรมชาติ อ ย่ า งมี ป ระสิ ท ธิ ภ าพ และกำ � หนด มาตรฐานการใช้ที่ดินอย่างยั่งยืน โดยต้องให้ประชาชนในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจาก หลักเกณฑ์การใช้ที่ดินนั้นมีส่วนร่วม��นการตัดสินใจด้วย (๒) กระจายการถื อ ครองที่ ดิ น อย่ า งเป็ น ธรรมและดำ � เนิ น การให้ เ กษตรกรมี กรรมสิทธิ์หรือสิทธิในที่ดินเพื่อประกอบเกษตรกรรมอย่างทั่วถึง โดยการปฏิรูปที่ดิน หรือวิธีอื่น รวมทั้งจัดหาแหล่งน้ำ�เพื่อให้เกษตรกรมีน้ำ�ใช้อย่างพอเพียงและเหมาะสม แก่การเกษตร (๓) จั ด ให้ มี ก ารวางผั ง เมื อ ง พั ฒ นา และดำ � เนิ น การตามผั ง เมื อ งอย่ า งมี ประสิ ท ธิ ภ าพและประสิ ท ธิ ผ ล เพื่ อ ประโยชน์ ใ นการดู แ ลรั ก ษาทรั พ ยากรธรรมชาติ อย่างยั่งยืน (๔) จั ด ให้ มี แ ผนการบริ ห ารจั ด การทรั พ ยากรน้ำ� และทรั พ ยากรธรรมชาติ อื่ น อย่างเป็นระบบและเกิดประโยชน์ต่อส่วนรวม ทั้งต้องให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการสงวน บำ�รุงรักษา และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ อย่างสมดุล (๕) ส่งเสริม บำ�รุงรักษา และคุ้มครองคุณภาพสิ่งแวดล้อมตามหลักการพัฒนา ที่ยั่งยืน ตลอดจนควบคุมและกำ�จัดภาวะมลพิษที่มีผลต่อสุขภาพอนามัย สวัสดิภาพ และคุ ณ ภาพชี วิ ต ของประชาชน โดยประชาชน ชุ ม ชนท้ อ งถิ่ น และองค์ ก รปกครอง ส่วนท้องถิ่น ต้องมีส่วนร่วมในการกำ�หนดแนวทางการดำ�เนินงาน