รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๗
กรณีการลักลอบทิ้งขยะอันตรายจากโรงงานอุตสาหกรรมในพื้นที่สาธารณะ
เรื่องเพลิงไหม้บ่อขยะ ตำ�บลแพรกษา อำ�เภอเมืองสมุทรปราการ
กสม. ได้รับ เรื่องร้องเรียนจากมูล นิธิบูรณะนิเวศและประชาชนที่ได้รับผลกระทบ สืบเนื่องจาก
กรณี เ กิ ด เพลิ ง ไหม้ บ่ อ ขยะผิ ด กฎหมาย ระหว่ า งวั น ที่ ๑๖ มี น าคม – ๒๓ มี น าคม ๒๕๕๗ โดยขอให้
ตรวจสอบการดำ�เนินการตามอำ�นาจหน้าที่ของหน่วยงานของรัฐในการจัดการกำ�กับดูแลกระบวนการ
กำ�จัดของเสียอุตสาหกรรมและของเสียอันตราย รวมถึงการจัดการและรับมือกับสถานการณ์ภัยพิบัติ
ในพื้นที่บ่อขยะประมาณ ๑๕๐ ไร่ ตั้งอยู่ซอย ๘ นิคมอุตสาหกรรมบางปู ตำ�บลแพรกษา อำ�เภอเมือง
สมุ ท รปราการ ซึ่ ง มี ก ารลั ก ลอบทิ้ ง ขยะอุ ต สาหกรรม และเมื่ อ เกิ ด เหตุ เ พลิ ง ไหม้ ไ ด้ ส่ ง ผลกระทบต่ อ
สภาพแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน โดยพบว่า มีการปนเปื้อนของสารเคมีในแหล่งน้ำ�และดิน
ในช่วงที่เกิดเพลิงไหม้เป็นระยะเวลากว่า ๘ วัน ได้ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนเป็น
วงกว้าง เกิดกลุ่มควันและฝุ่นละอองแพร่กระจายไปไกลหลายสิบกิโลเมตร ครอบคลุมเขตพื้นที่จังหวัด
สมุทรปราการและเขตต่าง ๆ ในกรุงเทพมหานครกว่า ๖ เขต จนต้องมีการประกาศเป็นพื้นที่ภัยพิบัติ
และพื้นที่ภัยพิบัติเพิ่มเติม นอกจากนี้ ทั้งก่อนและหลังเกิดเหตุ ไม่ปรากฏว่ามีหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้อง
ดำ�เนินคดีหรือจัดการควบคุมการลักลอบทิ้งขยะในพื้นที่ และในขณะที่เกิดเหตุ พบว่าหน่วยงานของรัฐ
ไม่มีความพร้อมและไม่สามารถรับมือกับเหตุการณ์ได้อย่างทันท่วงที ส่งผลให้ประชาชนได้รับผลกระทบ
ด้านสุขภาพเป็นจำ�นวนมาก
กสม. ได้ตรวจสอบและรับฟังข้อเท็จจริงจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและประชาชนผู้ได้รับผลกระทบ
เห็นว่า ปัญหาการจัดการขยะอุตสาหกรรมมีแนวโน้มที่จะทวีความรุนแรง และส่งผลกระทบต่อชุมชน
เป็นวงกว้าง และเกี่ยวข้องกับกฎหมายต่าง ๆ รวมทั้งหน่วยงานของรัฐหลายหน่วยงาน ซึ่ง กสม. จะได้
ประมวลข้อเท็จจริง และจัดทำ�รายงานผลการตรวจสอบและข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเสนอไปยังหน่วยงาน
ที่เกี่ยวข้องต่อไป
กรณีการละเมิดสิทธิมนุษยชนข้ามพรมแดน อันเนื่องมาจากโครงการลงทุน
หรือการพัฒนาจากประเทศไทย
อนึ่ง จากการดำ�เนินงาน กสม. พบว่า ���อกจากปัญหาภายในประเทศแล้ว ยังมีความซับซ้อน
ในกรณีที่เป็นปัญหาข้ามพรมแดน ดังกรณีของบริษัทสัญชาติไทยดำ�เนินธุรกิจในต่างประเทศ และส่ง
ผลกระทบต่อสิทธิชุมชนในประเทศนั้น เช่น บริษัทสัญชาติไทยแห่งหนึ่งได้รับช่วงสัมปทานที่ดินทางเศรษฐกิจ
บริเวณอำ�เภอสเรอัมเบล (Sre Ambel) จังหวัดเกาะกง (Koh Kong) ประเทศกัมพูชา ได้ละเมิดกฎหมาย
กัมพูชาว่าด้วยการให้สัมปทานที่ดิน เพื่อโครงการด้านเศรษฐกิจ โดยการเข้ายึดครองที่ดินของประชาชน
103