86
ธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน
ประเทศไทยให้ความส�ำคัญกับการขับเคลื่อน
หลั ก การชี้ แ นะของสหประชาชาติ ว ่ า ด้ ว ยธุ ร กิ จ กั บ
สิทธิมนุษยชน น� ำไปสู่การประกาศใช้แผนปฏิบัติการ
ระดับชาติวา่ ด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน (National Action
Plan on Business and Human Rights: NAP) ระยะที่ 1
(พ.ศ. 2562 - 2565) ซึ่งครบก�ำหนดระยะเวลาตามแผน
ปฏิบัติการแล้ว และอยู่ระหว่างจัดท�ำแผนปฏิบัติการ
ในระยะที่ 2 ส�ำหรับสถานการณ์สิทธิมนุษยชนที่ส�ำคัญ
ในปี 2565 มีดังนี้
1. การด�ำเนินการตามแผน NAP
สถานการณ์ ปัญหาหรืออุปสรรค
การปฏิบัติการตามแผน NAP ระยะที่ 1 (ระยะ
ครึ่งรอบ) มีผลการด�ำเนินการที่ส�ำคัญ อาทิ การให้ความ
ช่วยเหลือด้านแรงงานในสถานการณ์การแพร่ระบาดของ
โรคโควิด 19 การก�ำหนดให้บริษทั ทีจ่ ดทะเบียนในตลาดทุน
เปิดเผยข้อมูลด้านสิง่ แวดล้อม สังคม รวมถึงสิทธิมนุษยชน
และการมีธรรมาภิบาล หรือข้อมูล ESG (Environmental,
Social and Governance) ในรายงาน One report359
ส� ำ หรั บ การจั ด ท� ำ ร่ า งแผน NAP ระยะที่ 2
(พ.ศ. 2566 - 2570) กระบวนการจัดท�ำยังคงเน้น 4
ประเด็นหลักทีจ่ ะขับเคลือ่ นต่อเนือ่ งจากแผน NAP ระยะที่ 1
โดยค� ำ นึ ง ถึ ง สถานการณ์ แ ละบริ บ ทสั ง คมที่เปลี่ยนไป
อาทิ สถานการณ์ ก ารแพร่ ร ะบาดของโรคโควิ ด 19
การเปลีย่ นแปลงสภาพภูมอิ ากาศ โดยอยูร่ ะหว่างจัดท�ำและ
รับฟังความคิดเห็นจากภาคส่วนต่าง ๆ360 อย่างไรก็ตาม
ภาคประชาสังคม ภาคเอกชน และนักวิชาการบางส่วน
มีความเห็นว่ากระบวนการทบทวนหรือจัดท�ำร่างแผน NAP
ระยะที่ 2 ยังขาดการมีส่วนร่วมที่ชัดเจนเพียงพอ และ
ในส่วนภาคธุรกิจยังขาดความรู้ความเข้าใจเรื่องธุรกิจ
กับสิทธิมนุษยชนโดยต้องการให้มตี วั อย่างหรือแนวปฏิบตั ิ
ที่ดีในการด�ำเนินการส�ำหรับการประกอบธุรกิจ361
ในส่วนภาพรวมการด�ำเนินการด้านอื่น ๆ ของ
ภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในปี 2565 พบว่า ภาครัฐมีมาตรการ
ส่งเสริมให้สถานประกอบการน�ำแนวปฏิบตั กิ ารใช้แรงงาน
001-234 V9 CS6.indd 86
ที่ดี (Good Labor Practices: GLP) ไปใช้ในการบริหาร
ด้านแรงงานเพื่อให้เกิดบรรทัดฐานการปฏิบัติต่อแรงงาน
ทีแ่ สดงออกถึงการประกอบธุรกิจทีม่ คี วามรับผิดชอบทาง
สังคม และยกระดับสภาพการจ้างและสภาพการท�ำงาน
เช่น การลงนามบันทึกความตกลงระหว่างกรมสวัสดิการ
และคุ้มครองแรงงานกับบริษัทขนาดใหญ่แห่งหนึ่ง ซึ่งมี
พนักงานประมาณ 5,000 คน เป็นต้น 362 และมีการ
ด�ำเนินการเพือ่ คุม้ ครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชนทีค่ ดั ค้าน
การประกอบธุรกิจที่ส่งผลกระทบต่อชุมชน โดยมีการ
แก้ไขเพิม่ เติม พ.ร.บ. คุม้ ครองพยานในคดีอาญา พ.ศ. 2546
และประกาศใช้ พ.ร.บ. คุม้ ครองพยานในคดีอาญา (ฉบับที่ 2)
พ.ศ. 2565 เพื่อคุ้มครองพยานให้เกิดความเชื่อมั่น ได้รับ
ความคุ้มครองและได้รับการปฏิบัติที่เหมาะสมมากยิ่งขึ้น
ในขณะทีห่ น่วยงานของรัฐทีม่ บี ทบาทในการเป็นผูใ้ ห้เงินกู้
แก่ ป ระเทศเพื่ อ นบ้ า นเพื่ อ ด� ำ เนิ น โครงการที่ เ ป็ น
โครงสร้างพืน้ ฐานต่าง ๆ ได้มนี โยบายและตัวอย่างโครงการ
ทีส่ อดคล้องกับหลักการด้านสิทธิมนุษยชน เช่น การประกาศ
นโยบายด้านสิทธิมนุษยชนภายใต้โครงการให้ความช่วยเหลือ
ประเทศเพื่อนบ้านให้สอดคล้องกับแผน NAP ซึ่งก�ำหนด
ให้โครง��ารต่าง ๆ ต้องประเมินความเสี่ยงของผลกระ
ทบด้านสิทธิมนุษยชนอย่างรอบด้าน (Human Rrights
Due Diligence: HRDD) ก่อนการด�ำเนินโครงการ เช่น งานจ้าง
ออกแบบโครงการสายส่งไฟฟ้าแรงสูงในสหภาพเมียนมา
เป็นต้น363 ในส่วนการประกอบธุรกิจของรัฐวิสาหกิจไทย
ในต่างประเทศ มีการก�ำหนดหลักเกณฑ์จดั ตัง้ หรือร่วมทุน
และก�ำกับดูแลบริษทั ในเครือให้เคารพหลักสิทธิมนุษยชน
โดยทัดเทียมกับบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์
แห่งประเทศไทย364
ที่มา : ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
3/14/23 8:40 PM