70
สิทธิในสุขภาพ
ในปี 2565 มีสถานการณ์สิทธิในสุขภาพที่ส�ำคัญ
หลายประเด็น ดังนี้
1. การเข้าถึงบริการด้านสุขภาพของกลุ่ม
แรงงานข้ามชาติและเด็กติดตามแรงงาน
ข้ามชาติ
สถานการณ์ ปัญหาหรืออุปสรรค
ในประเทศไทยมีหลักประกันสุขภาพของแรงงาน
ข้ามชาติ 2 ระบบ คือ 1) ระบบประกันสังคม และ
2) ระบบกองทุนประกันสุขภาพคนต่างด้าวและแรงงาน
ต่ า งด้ า ว การด� ำ เนิ น การเพื่ อ ให้ แรงงานกลุ่ ม นี้ ร วมถึ ง
เด็กติดตามแรงงานข้ามชาติเข้าถึงสิทธิดา้ นสุขภาพ พบว่า
รั ฐ ได้ มี ค วามพยายามให้ แรงงานกลุ ่ ม นี้ ขึ้ น ทะเบี ย น
ให้ถกู ต้องตามกฎหมายเพือ่ ให้ได้รบั ความคุม้ ครองทัง้ ด้าน
แรงงานและด้านสุขภาพ277 และจัดระบบประกันสุขภาพ
ที่มีคุณภาพส�ำหรับแรงงานข้ามชาติที่ไม่ได้อยู่ในระบบ
ประกันสังคมพร้อมผูต้ ดิ ตามทุกราย อย่างไรก็ตาม รัฐยังคง
มีปัญหาอุปสรรคในการดูแลแรงงานข้ามชาติในระบบ
ประกันสุขภาพ อาทิ การเข้าถึงบริการสุขภาพของแรงงาน
ข้ามชาติที่ไม่มีประกันสุขภาพ การไม่มีกฎหมายก�ำหนด
ให้บุคคลที่ไม่ใช่คนไทยต้องเข้าสู่ระบบประกันสุขภาพ
ท�ำให้มีบุคคลหลีกเลี่ยงการเข้าสู่ระบบประกันสุขภาพ
เมื่ อ ต้ อ งเข้ า รั บ การรั ก ษาพยาบาลส่ ง ผลให้ ต ้ อ งใช้
งบประมาณ รวมถึงการขาดการเชือ่ มโยงฐานข้อมูลทีเ่ ป็น
ระบบเดียวกันของบุคคลทุกกลุ่ม278 นอกจากนี้ ในเวที
การประชุมสมัชชาสุขภาพได้มีข้อเสนอในการขับเคลื่อน
การเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพของกลุ่มแรงงานข้ามชาติ เช่น
บูรณาการแรงงานข้ามชาติเข้าสู่นโยบายพัฒนาประเทศ
พัฒนาหลักประกันสุขภาพที่มีคุณภาพครอบคลุมแรงงาน
ข้ามชาติทุกกลุ่ม พัฒนาการบริการสุขภาพปฐมภูมิเชิงรุก
และมีอาสาสมัครครอบคลุมแรงงานข้ามชาติ ตลอดจน
พัฒนาฐานข้อมูลของแรงงานข้ามชาติให้เป็นมาตรฐาน
เดียวกันทั้งระบบ เป็นต้น279
001-234 V9 CS6.indd 70
ในส่วนของความครอบคลุมของแรงงานข้ามชาติ
ที่มีหลักประกันสุขภาพทั้ง 2 ระบบ พบว่า ในปี 2563
มีผปู้ ระกันตนในระบบประกันสังคมประมาณ 1.06 ล้านคน
และระบบประกันสุขภาพแรงงานต่างด้าวและคนต่างด้าว
ประมาณ 0.78 ล้านคน จากแรงงานข้ามชาติที่ได้รับ
ใบอนุญาตท�ำงานประมาณ 2.51 ล้านคน280 ทั้งนี้ ยังพบ
ข้อจ�ำกัดของระบบประกันสังคมคือ การเข้าถึงสิทธิประโยชน์
ตามระบบประกั น สั ง คม เนื่ อ งจากแรงงานข้ า มชาติ
ขาดความรู้ความเข้าใจและการใช้บริการมีความซับซ้อน
ยุ ่ ง ยาก ระบบไม่ ร องรั บ กลุ ่ ม ที่ ท� ำ งานในประเภทงาน
รั บ ใช้ ใ นบ้ า น เกษตร ปศุ สั ต ว์ ประมง ค้ า ขายที่ มิ ใช่
ธุ ร กิ จ 281 และแรงงานข้ า มชาติ ไ ม่ ส ามารถสมั ค รเป็ น
ผูป้ ระกันตนได้ดว้ ยตนเอง ส่วนข้อจ�ำกัดของระบบกองทุน
ประกันสุขภาพคนต่างด้าวและแรงงานต่างด้าวคือ การมี
อั ต ราเบี้ ย ประกั น สุ ข ภาพต�่ ำ กว่ า งบประมาณรายหั ว
ในระบบประกั น สุ ข ภาพถ้ ว นหน้ า การไม่ ค รอบคลุ ม
กลุ่มแรงงานข้ามชาติที่ไม่มีเอกสาร282 การที่โรงพยาบาล
ไม่ขายบัตรประกันสุขภาพ การมีปัญหาในการบริหาร
กองทุน ทัง้ นี้ แบ่งกลุม่ แรงงานข้ามชาติและผูต้ ดิ ตามทีอ่ าจ
ประสบปัญหาการเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพได้ ดังนี้ 1) กลุ่ม
แรงงานข้ามชาติที่ไม่มีเอกสาร 2) กลุ่มแรงงานข้ามชาติ
ทีเ่ ดิมเข้าเมืองถูกกฎหมายและมีใบอนุญาตท�ำงาน แต่ในช่วง
สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ตกงานและ
ไม่สามารถหางานท�ำหรือนายจ้างใหม่ภายใน 30 วัน ท�ำให้
มีสถานะการเข้าเมืองผิดกฎหมาย 3) กลุม่ แรงงานข���ามชาติ
ที่ได้รับอนุญาตท�ำงาน แต่ไม่เป็นผู้ประกันตนในระบบ
ประกันสังคมหรือระบบประกันสุขภาพแรงงานต่างด้าว
อาทิ กลุ ่ ม ที่ น ายจ้ า งหลี ก เลี่ ย งไม่ ส ่ ง เงิ น สมทบเข้ า
ประกันสังคม หรือแรงงานไม่ตอ่ อายุบตั รประกันสุขภาพ283
4) กลุม่ เด็กติดตามแรงงานข้ามชาติ ทัง้ ในกลุม่ ทีไ่ ม่มเี อกสาร
หรือไม่ได้ซื้อหรือต่อประกันสุขภาพหรือสถานบริการ
ไม่จัดจ�ำหน่ายหรือไม่ต่ออายุบัตรประกันสุขภาพ284 และ
เด็กทีม่ ปี ญ
ั หาความล่าช้าในการจดทะเบียนการเกิดในช่วง
สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19285 นอกจากนี้
3/14/23 8:40 PM