รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
ICESCR ได้มีความเห็นว่า รัฐต้องด�ำเนินการเพื่อให้แน่ใจ
ว่าระบบประกันสังคมจะครอบคลุมแรงงานที่ไม่ได้รับ
การคุ้มครองอย่างเพียงพอ โดยเฉพาะในกลุ่มแรงงาน
อิสระ อย่างไรก็ตาม ยังคงต้องติดตามการยกร่างกฎหมาย
ดังกล่าวอย่างต่อเนื่องว่าจะสามารถคุ้มครองแรงงาน
นอกระบบได้อย่างเพียงพอและจะท�ำให้แรงงานแพลตฟอร์ม
โดยเฉพาะไรเดอร์ ไ ด้ รั บ ความคุ ้ ม ครองในการท� ำ งาน
มากขึน้ หรือไม่ รวมถึงรัฐบาลจะส่งเสริมหรือมีมาตรการจูงใจ
ให้แรงงานนอกระบบขึ้นทะเบียนตามกฎหมายฉบับนี้
อย่างไร เนื่องจากในปัจจุบันแม้ว่าจะมีการเปิดช่องทาง
ให้แรงงานนอกระบบสามารถสมัครเป็นผู้ประกันตนตาม
มาตรา 40 เพื่อให้ได้รับความคุ้มครองในระบบประกัน
สังคมได้ แต่พบว่ายังมีผู้มีงานท�ำอีกจ�ำนวนมากที่ยังไม่อยู่
ในระบบประกันสังคม ซึ่งถือเป็นความท้าทายของรัฐบาล
ในการท�ำให้แรงงานเข้าสู่ระบบการคุ้มครองทางสังคม
ข้อเสนอแนะในการส่งเสริมและคุ้มครอง
สิทธิมนุษยชน
กสม. เห็นควรมีข้อเสนอแนะ ดังนี้
1) รั ฐ บาลโดย รง. ควรประชาสั ม พั น ธ์ แ ละ
ออกมาตรการเชิงรุกเพื่อจูงใจแรงงานนอกระบบให้สมัคร
เป็ น ผู ้ ป ระกั น ตนตามมาตรา 40 และมี ห ลั ก ประกั น
ที่จะได้รับการคุ้มครองทางสังคม
2) รั ฐ บาลควรพิ จ ารณาจั ด ให้ มี ก ฎหมาย
เพื่อคุ้มครองแรงงานนอกระบบให้มีผลบังคับใช้โดยเร่งรัด
การจัดท�ำร่าง พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงานอิสระ พ.ศ. ....
เพื่ อ ให้ แรงงานได้ รั บ ความคุ ้ ม ครองทางสั ง คมอย่ า ง
เหมาะสม รวมทั้ ง ควรแก้ ไขปั ญ หาของแรงงานอิ ส ระ
หรือแรงงานแพลตฟอร์ม
3. แรงงานข้ามชาติ
สถานการณ์ ปัญหาหรืออุปสรรค
ในปี 2565 รัฐบาลแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาติ
โดยเฉพาะเรือ่ งใบอนุญาตท�ำงานและสถานะการเข้าเมือง
ทีผ่ ดิ กฎหมายผ่านการออกมติ ครม. หลายครัง้ เช่น มติ ครม.
001-234 V9 CS6.indd 67
67
เมื่อวันที่ 15 มีนาคม 2565 เห็นชอบการบริหารจัดการ
การท�ำงานของคนต่างด้าว 3 สัญชาติ ที่เข้ามาท�ำงานตาม
MOU และจะครบวาระการจ้างงาน 4 ปี ในระหว่างวันที่
1 มกราคม 2565 ถึง 31 ธันวาคม 2565 เพื่อให้แรงงาน
ข้ามชาติอยู่ในราชอาณาจักรต่อไปได้เป็นกรณีพิเศษอีก
6 เดือน และขออนุญาตท�ำงานหรือต่ออายุใบอนุญาต
ท�ำงานได้อกี ไม่เกิน 2 ปี258 มติ ครม. เมือ่ วันที่ 5 กรกฎาคม
2565 ให้คนต่างด้าวสัญชาติกัมพูชา ลาว เมียนมา และ
เวียดนามที่มี “สถานะไม่ถูกต้อง” สามารถอยู่และท�ำงาน
เป็นการชั่วคราวได้ โดยเริ่มด�ำเนินการลงทะเบียนและ
ยืน่ บัญชีรายชือ่ ได้ตงั้ แต่วนั ที่ 1 สิงหาคม 2565259 นอกจากนี้
ยังผ่อนผันขั้นตอนการน�ำเข้าแรงงานให้สะดวกมากขึ้น
โดยการลดการกักตัวแรงงานหากฉีดวัคซีนครบและตรวจ
ไม่พบเชื้อโควิด 19260,261
อย่างไรก็ตาม ยังคงพบประเด็นปัญหาที่ส�ำคัญ
ดังนี้
ปัญหาขาดแคลนแรงงาน
ในปี 2565 รัฐบาลพยายามที่จะท�ำให้แรงงาน
ข้ามชาติที่ได้รับอนุญาตท�ำงานสามารถต่อใบอนุญาต
ท� ำ งานและยั ง คงมี ส ถานะการเข้ า เมื อ งที่ ถู ก กฎหมาย
รวมถึงเปิดโอกาสให้ผทู้ เี่ ข้าเมืองผิดกฎหมายได้ขนึ้ ทะเบียน
และลดขัน้ ตอนกระบวนการในการน�ำเข้าแรงงานข้ามชาติ
เพือ่ แก้ไขปัญหาการขาดแคลนแรงงานและลดการลักลอบ
น�ำเข้าแรงงานข้ามชาติ ส่งผลให้ในเดือนกันยายน 2565
มีแรงงานข้ามชาติได้รบั อนุญาตท�ำงานจ�ำนวน 2,473,816 คน262
เพิ่ ม สู ง ขึ้ น จากเดื อ นพฤศจิ ก ายน 2564 ที่ มี จ� ำ นวน
2,328,409 คน263 อย่างไรก็ตาม ยังคงมีแรงงานข้ามชาติ
ได้รับใบอนุญาตท�ำงานน้อยกว่าปี 2562 ก่อนที่จะมี
สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ที่มีจำ� นวน
3,005,376 คน264 ซึ่งสอดคล้องกับภาคธุรกิจที่ให้ข้อมูล
ว่ายังคงประสบปัญหาการขาดแคลนแรงงาน265, 266, 267, 268
นอกจากนี้ ภาคประชาสั ง คมสะท้ อ นว่ า ระบบการ
ขึน้ ทะเบียนแรงงานข้ามชาติผา่ นระบบออนไลน์มคี วามซับซ้อน
กระบวนการขัน้ ตอนทีม่ รี ะยะเวลาจ�ำกัด ส่งผลให้ตอ้ งจ้าง
บริษทั น�ำเข้าหรือนายหน้าซึง่ มีคา่ ใช้จา่ ยเพิม่ สูงถึง 12,000 18,000 บาท ทั้ ง ที่ ค ่ า ใช้ จ ่ า ยจริ ง อยู ่ ที่ เ พี ย งประมาณ
3/14/23 8:40 PM