ปั ญ หา อุ ป สรรค
และข้ อ เสนอแนะ
ในการด� ำ เนิ น งาน
5
ร าย งานผล การ ปฏิ บั ติ งานค ณะกร รม การสิ ท ธิ ม นุษ ยชน แ ห่ ง ชา ติ ประ จำ � ปี ง บประ ม า ณ พ .ศ. 25 6 5
จากการด�ำเนินงานตามหน้าที่และอ�ำนาจของ กสม. ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 พบว่ามีปัญหา อุปสรรค
และข้อจ�ำกัดบางประการ จึงเห็นควรมีข้อเสนอแ���ะต่อคณะรัฐมนตรี รัฐสภา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ดังนี้
90
5.1 หน้ า ที่ แ ละอ� ำ นาจของ กสม.
ในการชีแ้ จงและรายงานข้อเท็จจริง
ที่ถูกต้องโดยไม่ชักช้า กรณีที่มี
การรายงานสถานการณ์เกี่ยวกับ
สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนในประเทศไทย
โดยไม่ถูกต้องหรือไม่เป็นธรรม
อั น ไม่ ส อดคล้ อ งกั บ หน้ า ที่ แ ละ
อ�ำนาจของสถาบันสิทธิมนุษยชน
แห่งชาติ ตามหลักการปารีส
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560
มาตรา 247 (4) และพระราชบัญญัตปิ ระกอบรัฐธรรมนูญ
ว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560
มาตรา 26 (4) และมาตรา 44 บัญญัติให้ กสม. ชี้แจง
และรายงานข้อเท็จจริงที่ถูกต้องโดยไม่ชักช้าในกรณี
ที่ มี ก ารรายงานสถานการณ์ เ กี่ ย วกั บ สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน
ในประเทศไทยโดยไม่ถกู ต้องหรือไม่เป็นธรรม เพือ่ เผยแพร่
ให้ประชาชนทราบเป็นการทัว่ ไป ซึง่ กสม. ได้เคยแสดง
ความกังวลต่อคณะกรรมาธิการร่างรัฐธรรมนูญในขณะนัน้ ว่า
บทบัญญัติดังกล่าวอาจไม่สอดคล้องกับหลักความเป็น
อิ ส ระในการปฏิ บั ติ ห น้ า ที่ ข องสถาบั น สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน
แห่งชาติตามหลักการปารีส
ต่อมา กสม. ได้เข้ารับการประเมินเพือ่ ทบทวนสถานะ
(re-accreditation) กับคณะอนุกรรมาธิการประเมิน
สถานะ (Sub-Committee on Accreditation: SCA)12
12
ของกรอบความร่วมมือกับพันธมิตรระดับโลกว่าด้วย
สถาบันสิทธิมนุษยชน (Global Alliance of National
Human Rights Institutions: GANHRI) ซึ่งได้รับ
ข้อสังเกตจากเครือข่ายองค์กรทัง้ ในประเทศและระหว่าง
ประเทศว่า หน้าที่และอ�ำนาจดังกล่าวไม่สอดคล้อง
กั บ หลั ก การปารี ส เนื่ อ งจากอาจส่ ง ผลกระทบต่ อ
ความเป็นอิสระในการปฏิบัติหน้าที่ทั้งที่อาจเกิดขึ้นจริง
หรือที่เป็นการรับรู้ (actual or perceived impact on
independence) ซึง่ กสม. ได้มกี ารประสานความร่วมมือ
ในระดับต่าง ๆ ทั้งกับฝ่ายนิติบัญญัติและฝ่ายบริหาร
เพื่อยกเลิกบทบัญญัติดังกล่า���
การด�ำเนินการที่เกี่ยวข้อง
เมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2565 กสม. ได้มีหนังสือยืนยัน
ขอแก้ไขร่างพระราชบัญญัตปิ ระกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วย
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ....
ต่ อ นายกรั ฐ มนตรี เ พื่ อ เสนอคณะรั ฐ มนตรี พิ จ ารณา
โดยเห็ น ควรยกเลิ ก บทบั ญ ญั ติ เ กี่ ย วกั บ หน้ า ที่ แ ละ
อ�ำนาจของ กสม. ในการชี้แจงและรายงานข้อเท็จจริง
ทีถ่ กู ต้องโดยไม่ชกั ช้าในกรณีทมี่ กี ารรายงานสถานการณ์
เกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนในประเทศไทยโดยไม่ถูกต้อง
หรือไม่เป็นธรรม ตามมาตรา 26 (4) และมาตรา 44
แห่ ง พระราชบั ญ ญั ติ ป ระกอบรั ฐ ธรรมนู ญ ว่ า ด้ ว ย
คณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ พ.ศ. 2560
ซึ่ ง ได้ รั บ ทราบจากส� ำ นั ก เลขาธิ ก ารคณะรั ฐ มนตรี ว ่ า
ได้มีหนังสือไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้ความเห็น
เป็นคณะอนุกรรมการภายใต้กรอบความร่วมมือเครือข่ายพันธมิตรระดับโลกว่าด้วยสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (Global Alliance of National
Human Rights Institutions: GANHRI) ซึ่งได้พิจารณาปรับลดสถานะของ กสม. จากสถานะ A เป็น B เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2558