30
ว่ามีคุณค่าทางสังคมมากกว่าเพศหญิงในทุกด้านนับแต่โบราณมา การละเมิดสิทธิมนุษยชนจึงเกิดขึ้นอยู่เสมอ
การละเมิดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์นั้น หมายถึง การเหยียดหยาม ลดทอน หรือการปฏิบัติต่อคนเหมือนไม่ใช่
มนุษย์ หรือลดฐานะมนุษย์เป็นเพียงวัตถุสิ่งของ เช่น เมื่อเห็นขอทานแล้วเกิดความสงสาร จึงไปซื้ออาหารกล่อง
มาให้แต่กลับโยนใส่ให้ขอทานแทนที่จะหยิบยื่นให้อย่างสุภาพ ก็ถือว่าเป็นการละเมิดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
ของขอทาน แม้ขอทานจะยากจน แต่มนุษย์ด้วยกันก็ไม่มีสิทธิไปเหยียดหยามหรือละเมิดศั กดิ์ศรีความเป็น
มนุษย์โดยการโยนอาหารให้ขอทานราวกับขอทานนั้นเป็นสัตว์มากกว่าคน
ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ได้รับการรับรองอยู่ในปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน กติการะหว่าง
ประเทศ อนุสัญญา และปฏิญญาระหว่างประเทศหลายฉบับ สังคมในปัจจุบันมักจะละเลยศักดิ์ศรีความเป็ น
มนุษย์เพราะมีการให้คุณค่าของคนต่างกันตามสถานภาพทางสังคมของคนแต่ละคน เช่น กํานัน ทหาร ภารโรง
นายกรัฐมนตรี ซึ่งสถานภาพเหล่านั้นไม่ใช่ตัวชี้วัดว่ามนุษย์หรือคนคนนั้นมีศักดิ์ศรีของมนุษย์หรือไม่ แต่ศักดิ์ศรี
ของความเป็นมนุษย์ คือการให้คุณค่าความเป็นคนตามธรรมชาติ ไม่ว่าจะเกิดมาเป็น ผู้ชาย ผู้หญิง กระเทย
คนพิการ ปัญญาอ่อนหรือยากจน ต้องถือว่าคนทุกคนมีคุณค่าเท่ากัน ต้องปฏิบัติต่อกันเยี่ยงมนุษย์อย่างเสมอกัน
เพราะถือเป็นการเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ด้วยกัน
การพิจารณาถึงสถานะในทางกฎหมายของศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์จะแบ่ งการพิจารณาออกเป็น 3
ประการคือ 1) ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ในฐานะที่เป็นคุณค่าสูงสุดของรัฐธรรมนูญ 2) ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
ในฐานะที่เป็นสาระสําคัญแห่งสิทธิและเสรีภาพ และ 3) ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ในฐานะที่เป็นสิทธิประเภท
หนึ่ง (สถาบันพระปกเกล้า, 2558)
1) ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ในฐานะที่เป็นคุณค่าสูงสุดของรัฐธรรมนูญ “ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ”
นั้นถือว่าเป็นคุณค่าสูงสุดของรัฐธรรมนูญ หรือที่กล่าวกันว่าศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์นั้นเป็นหลักสูงสุดของ
รัฐธรรมนูญ การกระทําของรัฐทั้งหลายจึงต้องดําเนินการให้สอดคล้องกับคุณค่าอันสูงสุดของรัฐธรรมนูญเพราะ
มนุษย์นั้นเป็นเปูาหมายการดําเนินการของรัฐ มนุษย์มิใช่เป็นเพียงเครื่องมือในการดําเนินการของรัฐและการ
ดํารงอยู่ของรัฐนั้นก็ดํารงอยู่เพื่อมนุษย์ มิใช่มนุษย์ดํารงอยู่เพื่อรัฐ ด้วยเหตุนี้ ศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ จึงถือ
ว่าเป็นพื้นฐานสําหรับการวางรากฐานของหลักเสรีภาพของบุคคลและหลักความเสมอภาค ดังที่ทราบกันโดย
ทั่วไปว่า สิทธิและเสรีภาพนั้นเป็นสิทธิที่ไม่อาจจําหน่ายจ่ายโอนได้และเป็นสิทธิที่ไม่อาจล่วงละเมิดได้ ทั้งนี้
เพื่อให้ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญมีผลเป���นจริงในทางปฏิบัติ ซึ่งย่อมหมายความว่าสิทธิ
และเสรีภาพทั้งหลายที่บัญญัติไว้ โดยสาระสําคัญของสิทธิและเสรีภาพดังกล่าวนั้นเป็นการแสดงถึงผลอันมี
พื้นฐานมาจากศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ซึ่งก่อให้เกิดผลสําคัญ 2 ประการ ประการแรก การตีความเกี่ยวกับสิทธิ
และเสรีภาพทั้งหลายจะต้องถื อว่าเนื้อหาของศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์เป็นพื้นฐานที่จะต้องนํามาใช้ประกอบ
ในการตีความสิทธิและเสรีภาพอื่นๆ ด้วย ประการที่สอง อาจกล่าวได้ว่า เนื้อหาในทางหลักการทั่วไปเกี่ยวกับ
สิทธิและเสรีภาพทั้งหลาย รวมทั้งความหมายของการแทรกแซงในขอบเขตที่ได้รับการคุ้มครองของสิ ทธิและ
เสรีภาพทุกประเภทนั้นได้รับการพัฒนามาจากศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
ความสําคัญของศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ซึ่งถือได้ว่าเป็นบทบัญญัติที่อยู่ในลําดับชั้นสูงสุดของ
รัฐธรรมนูญนั้น อาจแสดงให้เห็นได้ในเรื่องดังต่อไปนี้