รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๑
สิทธิของผู้ต้องขังในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
ตามผู ้ ต ้ อ งขั ง ไปโดยอั ต โนมั ติ โดยเชื่ อ มโยงฐานข้อมูล
ของเรื อ นจ� ำ เข้ า กั บ ฐานข้ อ มู ล ระบบหลั ก ประกั น
สุ ข ภาพแห่ ง ชาติ การขึ้ น ทะเบี ย นสถานพยาบาล
ในเรือนจ�ำให้เป็นหน่วยพยาบาลปฐมภูมิเพื่อดึงเข้าระบบ
หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ และการสร้างระบบส่งตัว
ระหว่ า งสถานพยาบาลในเรื อ นจ� ำ กั บ โรงพยาบาล ๑๕๘
อย่ า งไรก็ ต าม ยั ง มี ผู ้ ต ้ อ งขั ง ในเรื อ นจ� ำ ร้ อ ยละ ๑๕
ของผู้ต้องขังทั่วไปทั้งหมดที่มีข้อก�ำจัดในการเข้าถึงการรับ
บริ ก ารด้ า นสาธารณสุ ข เพราะเป็ น ผู ้ ไ ม่ มี ส ถานะ
ทางทะเบียนราษฎร โดยเป็นคนไทยประมาณ ๓๐,๐๐๐ คน
แ ล ะ ค น ต ่ า ง ด ้ า ว ป ร ะ ม า ณ ๑ ๔ , ๐ ๐ ๐ ค น ๑๕๙
ซึ่ ง กรมราชทั ณ ฑ์ กระทรวงยุ ติ ธ รรมได้ เ ชื่ อ มข้ อ มู ล
ลายนิ้วมือของผู้ต้องขังในกรณีผู้ต้องขังคนไทยเทียบกับ
ฐานข้อมูลทะเบียนราษฎรของกรมการปกครอง กระทรวง
มหาดไทย เพื่ อ แก้ ป ั ญ หาในกรณี ที่ ไ ม่ มี บั ต รประจ� ำ ตั ว
ประชาชน นอกจากนี้ กรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม
ได้ ร ่ ว มมื อ กั บ กรมสนั บ สนุ น บริ ก ารสุ ข ภาพ กระทรวง
สาธารณสุข พัฒนาอาสาสมัครสาธารณสุขในกลุ่มผู้ต้องขัง
ในเรือนจ�ำ (อสรจ.) (Prisoner Health Volunteer
: PHV) โดยมี ห ลั ก สู ต รฝึ ก อบรมและพั ฒ นาศั ก ยภาพ
ให้กบั กลุม่ ผูต้ อ้ งขังในเรือนจ�ำทีเ่ ป็นอาสาสมัครสาธารณสุข
เพื่อเป็นอีกช่องทางหนึ่งในการช่วยให้ผู้ต้องขังสามารถ
เข้ า ถึ ง สิ ท ธิ ใ นการรั บ บริ ก ารด้ า นสาธารณสุ ข ในเรื อ น
จ� ำ ในกรณี ที่ ไ ม่ จ� ำ เป็ น ต้ อ งใช้ บุ ค ลากรทางการแพทย์
โดยตรง๑๖๐
๔. การเข้าถึงสิทธิในการรับบริการด้านสุขภาพของกลุ่ม
ผู้อยู่ร่วมกับเชื้อเอชไอวี/เอดส์ ประเทศไทยมีผู้ติดเชื้อ
เอชไอวีประมาณ ๔๔๐,๐๐๐ คน๑๖๑ รัฐบาลได้ก�ำหนด
แนวทางการป้องกันและแก้ปัญหาเพื่อหยุดยั้งการแพร่
ระบาดของเชื้อเอชไอวีไม่ให้กลายเป็นปัญหาสาธารณสุข
โดยสร้ า งความเป็ น ธรรมและลดความเหลื่ อ มล�้ ำ
ในการเข้าถึงบริการด้านสาธารณสุขของรัฐและการไม่เลือก
ปฏิบัติต่อบุคคลกลุ่มดังกล่าว รวมถึงการให้ภาคีเครือข่าย
ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชนและภาคประชาสังคมมีส่วนร่วม
ในการจั ด ระบบการดู แ ลและป้ อ งกั น โดยจั ด ท� ำ
ยุ ท ธศาสตร์ แ ห่ ง ชาติ ว ่ า ด้ ว ยการยุ ติ ป ั ญ หาเอดส์
พ.ศ. ๒๕๖๐-๒๕๗๓๑๖๒ รัฐบาลได้ตั้งเป้าหมายให้ผู้ติดเชื้อ
ทราบสถานะตนเอง ผู ้ ติ ด เชื้ อ ได้ รั บ ยาต้ า นไวรั ส และ
ผู้รับยากดปริมาณไวรัสลงได้ที่ร้อยละ ๙๐ ในแต่ละขั้นตอน
ซึ่ ง ในปี ๒๕๖๐ มี ผ ลการด� ำ เนิ น การในแต่ ล ะขั้ น ตอน
ในทุกระบบสิทธิของหลักประกันสุขภาพอยูท่ รี่ อ้ ยละ ๙๖.๕
ร้ อ ยละ ๘๓.๘ และร้ อ ยละ ๖๙.๔ ตามล� ำ ดั บ ๑๖๓
จาก สปสช. เร่งดันนโยบายแก้ปัญหาผู้ต้องขัง 1.2 แสนคน ไม่มีสิทธิรักษาพยาบาล, โดย ประชาไท, ๒๕๖๑. สืบค้นจาก https://prachatai.com/journal/2018/07/77989
จาก สปสช. หนุน สธ. ยธ. ร่วมพัฒนาระบบสุขภาพผู้ต้องขังเข้าถึงสิทธิในการรักษาอย่างเหมาะสม, โดย ส�ำนักข่าว Hfocus เจาะลึกระบบสุขภาพ, ๒๕๖๑. สืบค้นจาก, ๒๕๖๑.
๑๖๐
สืบค้นจาก www.hfocus.org/content/2017/07/14274 จาก กรม สบส. จับมือกรมราชทัณฑ์พัฒนา อสรจ. เป็นแกนน�ำสร้างสุขภาพดีในเรือนจ�ำทั่วประเทศ,
โดย กระทรวงสาธารณสุข, ๒๕๖๑. สืบค้นจาก http://hss.moph.go.th/show_topic.php?id=2264
๑๖๑
จาก แนวคิดการรณรงค์วันเอดส์โลก ๑ ธันวาคม ๒๕๖๑, โดย ส�ำนักโรคเอดส์ วัณโรค และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค, ๒๕๖๑. สืบค้นจาก http://aidssti.ddc.
moph.go.th/medias/view/125/550
๑๖๒
จาก ยุทธศาสตร์แห่งชาติวา่ ด้วยการยุตปิ ญ
ั หาเอดส์ พ.ศ. ๒๕๖๐-๒๖๗๓, โดย ส�ำนักโรคเอดส์ วัณโรค และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ๒๕๖๑.
สืบค้นจาก http://aidssti.ddc.moph.go.th/contents/view/1759
จาก รายงานการสร้างระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ประจ�ำปีงบประมาณ ๒๕๖๐, โดย ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ, ๒๕๖๑. สืบค้นจาก https://www.nhso.go.th/
frontend/page-about_result.aspx
๑๖๓
จาก กองทุนเอดส์บัตรทอง ปี 2560 ผู้ติดเชื้อเอชไอวีเข้าถึงรักษาเร็วขึ้นเพิ่มคุณภาพชีวิต, โดย ประชาไท, ๒๕๖๑. สืบค้นจาก https://prachatai.com/journal/
2017/05/76779
๑๕๘
๑๕๙
98