รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๑
๓.๑ สิทธิทางการศึกษา
ภาพรวม
ประเทศไทยได้ ป ระกั น การเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ ท างการศึ ก ษา
ให้กับเด็กทุกคนเป็นระยะเวลา ๑๒ ปี ตั้งแต่ก่อนวัยเรียน
จนส�ำเร็จการศึกษาภาคบังคับอย่างมีคุณภาพและไม่มี
ค่ า ใช้ จ ่ า ย โดยถื อ เป็ น หน้ า ที่ ข องรั ฐ ในการด� ำ เนิ น การ
ตามมาตรา ๕๔ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช ๒๕๖๐ และยังมีการพัฒนาความก้าวหน้า
ในการเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ ท างการศึ ก ษาโดยเด็ ก และเยาวชน
ได้ รั บ การเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ ท างการศึ ก ษาขั้ น พื้ น ฐาน ๑๕ ปี
โดยไม่เก็บค่าใช้จ่ายอีกด้วย๘๓ ถือได้ว่าสิทธิทางการศึกษา
ได้ รั บ การประกั น สิ ท ธิ โ ดยมี ค วามก้ า วหน้ า สู ง กว่ า
มาตรฐานที่ก�ำหนดไว้ในข้อ ๑๓ ของกติกา ICESCR
ในปี ๒๕๖๑ รัฐได้มีนโยบาย กฎหมาย และมาตรการต่าง ๆ
ที่มุ่งให้เกิดความก้าวหน้าสิทธิทางการศึกษาในการเข้าถึง
สิทธิทางการศึกษา และลดความเหลื่อมล�้ำ โดยสามารถ
สรุปสาระส�ำคัญได้ ดังนี้
การเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ ท างการศึ ก ษาขั้ น พื้ น ฐาน ๑๕ ปี
มี ก ารด� ำ เนิ น การปฏิ รู ป ประเทศด้ า นการศึ ก ษาภายใต้
กรอบการปฏิรูปตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช ๒๕๖๐ หมวด ๑๖ มาตรา ๒๕๘ จ (๑) (๒)
(๓) และ (๔) โดยคณะรัฐมนตรีได้แต่งตั้งคณะกรรมการ
อิ ส ระเพื่ อ การปฏิ รู ป การศึ ก ษา (กอปศ.) เพื่ อ จั ด ท� ำ
ข้อเสนอแนะและร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องเพื่อให้บรรลุผล
การเข้าถึงสิทธิดังกล่าว โดยในปี ๒๕๖๑ มีกฎหมายที่
ประกาศใช้ แ ล้ ว ๑ ฉบั บ คื อ พระราชบั ญ ญั ติก องทุ น
เพื่ อ ความเสมอภาคทางการศึ ก ษา พ.ศ. ๒๕๖๑ ๘๔
ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยเหลือผู้ขาดแคลนทุนทรัพย์และ
ลดความเหลื่อมล�้ำในการศึกษา นอกจากนี้ มีกฎหมาย
ที่อยูร่ ะหว่างการจัดท�ำอีกหลายฉบับ เช่น ร่างพระราชบัญญัติ
การพั ฒ นาเด็ ก ปฐมวั ย พ.ศ. .... ซึ่ ง มี ก ารน� ำ เสนอ
ให้ ครม. พิ จ ารณาเมื่ อ เดื อ นพฤษภาคม ๒๕๖๑
โดยสาระส�ำคัญของร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวจะอ�ำนวย
จาก ค�ำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ ๒๘/๒๕๕๙ เรื่องให้จัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน ๑๕ ปี โดยไม่เก็บค่าใช้จ่าย. (๒๕๕๙, ๑๕ มิถุนายน). ราชกิจจานุเบกษา, ๑๓๓
(ตอนพิเศษ ๑๓๖ง), ๑๑ – ๑๒.
๘๔
ร่างพระราชบัญญัติการพัฒนาเด็กปฐมวัย พ.ศ. .... มีสาระส�ำคัญดังนี้ (๑) การบูรณาการงานด้านการพัฒนาเด็กปฐมวัย (๒) แนวทางการพัฒนาเด็กปฐมวัย (๓) การวาง
หลักประกันว่าการพัฒนาเด็กปฐมวัยจะด�ำเนินไปอย่างถูกต้อง (๔) สถานะของส�ำนักงานคณะกรรมการนโยบายการพัฒนาเด็กปฐมวัย (๕) แนวทางการประกันคุณภาพของการด�ำเนินงาน
และการสร้างโอกาสในการเข้าถึงบริการแก่เด็กปฐมวัย และ (๖) การพัฒนาเด็กปฐมวัยให้เป็นไปตามความต้องการความจ�ำเป็นพิเศษของเด็กแต่ละบุคคล.
จาก ร่างพระราชบัญญัติการพัฒนาเด็กปฐมวัย พ.ศ. ...., โดย คณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา, ๒๕๖๑. สืบค้นจาก https://drive.google.com/file/d/
1UWbiykZF02R3vydQKOQZ5NxuSRwmjzl0/view
๘๓
80