รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๑
เรียบร้อย การสร้างความโปร่งใส และก�ำจัดหรือลดการทุจริต
และการใช้อ�ำนาจโดยมิชอบ โดยยังคงบังคับใช้ประกาศ/
ค� ำ สั่ ง คสช. หรื อ กฎหมายซึ่ ง ออกตามมาตรา ๔๔
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว)
พุ ท ธศั ก ราช ๒๕๕๗ ซึ่ ง การด� ำ เนิ น การในบางกรณี
ส่ ง ผลกระทบต่ อ สิ ท ธิ เ สรี ภ าพบางประการของบุ ค คล
สิ ท ธิ ท างการเมื อ ง ๗๐ สิ ท ธิ ชุ ม ชน ๗๑ และเสรี ภ าพสื่ อ ๗๒
ในขณะเดี ย วกั น ในภาคประชาชนมี ก ารเคลื่ อ นไหว
เพื่อใช้เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น และเสรีภาพ
ในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธของภาคประชาสังคม
องค์กรชุมชน และภาควิชาการต่าง ๆ โดยมีข้อเรียกร้อง
ต่อรัฐบาล ใน ๓ ประเด็นหลัก ดังนี้
ประเด็นแรก เป็นการเรียกร้องให้เร่งรัดติดตามการแก้ไข
ปั ญ หาการปฏิ รู ป โครงสร้ า งประเทศ และการก� ำ หนด
วันเลือกตั้ง โดยมีเหตุการณ์หลัก ๆ ได้แก่ การปฏิรูป
ต�ำรวจและกระบวนการยุตธิ รรม และการสร้างความปรองดอง
ในหมู ่ ป ระชาชน ๗๓ ทั้ ง นี้ ภายหลั ง จากที่ ป ระชุ ม
สนช. ได้ให้ความเห็นชอบร่างพระราชบัญญัติประกอบ
รัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
พ.ศ. .... รอบแรกเมื่ อ วั น ที่ ๒๕ มกราคม ๒๕๖๑
ซึ่งก�ำหนดให้กฎหมายดังกล่าวมีผลใช้บังคับเมื่อพ้น ๙๐
วั น นั บ จากวั น ประกาศในราชกิ จ จานุ เ บกษา ส่ ง ผลให้
การเลือกตั้งต้องเลื่อนออกไปอีก ๓ เดือนจากเดิมที่คาดว่า
จะสามารถจัดการเลือกตั้งได้ในเดือนพฤศจิกายน ๒๕๖๑
ท�ำให้มีการเคลื่อนไหวของกลุ่มประชาชนเพื่อเรียกร้อง
การจั ด การเลื อ กตั้ ง อาทิ กลุ ่ ม ฟื ้ น ฟู ป ระชาธิ ป ไตย
และกิจกรรมรวมพลคนอยากเลือกตั้ง ตั้งแต่วันที่ ๒๗
มกราคม ๒๕๖๑ เป็นต้นมา และในช่วงระหว่างวันที่
๑๙ – ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๖๑ มีกิจกรรมทางวิชาการ
ของกลุ่ม D-Move ก้าวที่ดีท่ีเลือกเดิน พร้อมกับการ
รวมพลคนอยากเลือกตัง้ ซึง่ มีการเดินขบวนยืน่ ข้อเรียกร้อง
ต่อรัฐบาลในการแก้ไขปัญหาการเมืองการปกครองเป็น
ส�ำคัญ
ประเด็ น ที่ ส องเป็ น การเคลื่ อ นไหวของกลุ ่ ม ประชาชน
เพื่ อ น� ำ เสนอข้ อ เรี ย กร้ อ งในการพั ฒ นาและการแก้ ไ ข
ปั ญ หาที่ เ กี่ ย วข้ อ งกั บ คุ ณ ภาพชี วิ ต เป็ น ส� ำ คั ญ อาทิ
การเดินมิตรภาพเพื่อติดตามการแก้ไขปัญหาของรัฐบาล
ใน ๕ ประเด็ น หลั ก ๗๔ การชุ ม นุ ม ของประชาชน
ที่ได้รับผลกระทบจากกรณีโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพา – กระบี่
ของเครือข่ายปกป้องสองฝั่งทะเลกระบี่ - เทพา ขบวนการ
ประชาชนเพื่ อ สั ง คมที่ เ ป็ น ธรรม (P-MOVE) และ
เครือข่ายปฏิรูปสังคมและการเมือง (คปสม.)
อาทิ ค�ำสั่งหัวหน้า คสช. ฉบับที่ ๓/๒๕๕๘ ซึ่งก�ำหนดให้การชุมนุมทางการเมือง ๕ คนขึ้นไปเป็นความผิด ค�ำสั่งหัวหน้า คสช. ฉบับที่ ๑๓/๒๕๕๙ เกี่ยวกับมาตรการเพิ่ม
ประสิทธิภาพในการป้องกันและปราบปรามการกระท�ำความผิดทางอาญา และฉบับที่ ๕/๒๕๖๐ เกี่ยวกับการก�ำหนดพื้นที่ควบคุมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมาย
ซึ่งค�ำสั่งบางฉบับให้อ�ำนาจเจ้าหน้าที่เรียกบุคคลที่สงสัยว่ากระท�ำความผิดไปสอบถามข้อมูลและอาจควบคุมตัวได้ไม่เกิน ๗ วัน หากการสอบถามไม่แล้วเสร็จ และการยกเว้น
การกระท�ำตามค�ำสั่งไม่ให้อยู่ในบังคับของกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครองและกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง.
๗๑
อาทิ ค�ำสั่ง คสช. ฉบับที่ ๖๔/๒๕๕๗ และฉบับที่ ๖๖/๒๕๕๗ เรื่องการทวงคืนผืนป่า และค�ำสั่งหัวหน้า คสช. ฉบับที่ ๓/๒๕๕๙ และ ๔/๒๕๕๙ ก�ำหนดให้ยกเว้นการบังคับใช้
กฎหมายผังเมืองและกฎหมายควบคุมอาคารในพืน้ ทีเ่ ขตเศรษฐกิจพิเศษ และค�ำสัง่ หัวหน้า คสช. ฉบับที่ ๙/๒๕๕๙ ก�ำหนดให้หน่วยงานรัฐหาเอกชนผูร้ บั เหมาโครงการหรือกิจการ
บางประเภทไปพลางก่อนผ่านรายงานประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม (EIA) ได้.
๗๒
อาทิ ประกาศ คสช. ฉบับที่ ๙๗/๒๕๕๗ และฉบับที่ ๑๐๓/๒๕๕๗ ซึง่ ก�ำหนดห้ามสือ่ รายงานข้อมูลทีก่ อ่ ให้เกิดความขัดแย้ง และต้องเผยแพร่ขอ้ มูลข่าวสารตามทีไ่ ด้รบั แจ้งจาก คสช.
๗๓
ค�ำแถลงคณะกรรมการญาติวรี ชนพฤษภา ๒๕๓๕ ต่อรัฐบาลและสาธารณชน วันที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๖๑.
๗๔
โดยกลุม่ People Go Network ซึง่ เป็นการรวมตัวกันของภาคประชาชนใน ๔ เครือข่าย ได้แก่ เครือข่ายรัฐสวัสดิการ เครือข่ายสลัมสีภ่ าค เครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือก
และเครือข่ายสุขภาพ โดยมีขอ้ เสนอ ๕ ด้าน คือ (๑) หลักประกันสุขภาพ ทีจ่ ะสามารถดูแลทุกคนในประเทศ (๒) นโยบายทีไ่ ม่ทำ� ลายความมัน่ คงทางอาหาร (๓) กฎหมายทีไ่ ม่ลดทอนสิทธิมนุษยชน
สิทธิชมุ ชน ดูแลให้เกิดการจัดสรรทรัพยากรอย่างเหมาะสม (๔) นโยบายทีช่ ว่ ยดูแลและรักษาสิง่ แวดล้อม และ (๕) รัฐธรรมนูญ กฎหมายสูงสุดทีก่ ำ� หนดชีวติ ในฐานะพลเมือง.
๗๐
72