รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๑ ในเรื่องความเชื่อมั่นของประชาชนที่มีต่อกระบวนการ ยุติธรรม ทั้งในชั้นต�ำรวจ อัยการ ศาล ราชทัณฑ์ ถือเป็น สิ่ ง ส� ำ คั ญ ที่ จ ะท� ำ ให้ ป ระชาชนยึ ด มั่ น ในความถู ก ต้ อ ง ชอบธรรมและปฏิบัติตนตามกฎหมาย และเมื่อมีคดีความ เกิ ด ขึ้ น จะท� ำ ให้ ป ระชาชนไม่ ใ ช้ วิ ธี ก ารที่ ไ ม่ ถู ก ต้ อ ง เพื่อเรียกร้องความยุติธรรม โดยในแผนปฏิรูปประเทศ ด้านกระบวนการยุติธรรมได้มีการก�ำหนดเรื่องการพัฒนา ระบบการสอบสวนเพื่อสร้างความเชื่อมั่นในการปฏิบัติ หน้ า ที่ ข องพนั ก งานสอบสวนและพนั ก งานอั ย การไว้ และในร่างแผนแม่บทการบริหารงานยุติธรรมแห่งชาติ ฉบั บ ที่ ๓ (พ.ศ. ๒๕๖๒ – ๒๕๖๕) ได้ มี ก ารก� ำ หนด ตัวชี้วัดในภาพรวมคือความเชื่อมั่นของประชาชนที่มีต่อ กระบวนการยุติธรรมที่เพิ่มขึ้น และในยุทธศาสตร์ที่ ๓ การพัฒนากฎหมายและระบบบริหารงานยุติธรรมได้มี การก�ำหนดเป้าหมายหนึ่งคือประชาชนมีความพึงพอใจ และความเชื่ อ มั่ น ต่ อ การด� ำ เนิ น งานของกระบวนการ ยุ ติ ธ รรม จะเห็ น ได้ ว ่ า รั ฐ ได้ ต ระหนั ก ถึ ง ความส� ำ คั ญ ของการด� ำ เนิ น การเพื่ อ ให้ ป ระชาชนมี ค วามเชื่ อ มั่ น ต่อกระบวนการยุตธิ รรม อย่างไรก็ตาม จากเหตุการณ์ตา่ ง ๆ ที่ เ กิ ด ขึ้ น เช่ น กรณี ก ระโดดตึ ก ศาลอาญา และกรณี การน� ำ ศพผู ้ เ สี ย ชี วิ ต มาเรี ย กร้ อ งความเป็ น ธรรม ในการด�ำเนินคดีที่กองบังคับการปราบปราม สะท้อนถึง ความเชื่ อ มั่ น ในกระบวนการยุ ติ ธ รรมของประชาชน ซึง่ หน่วยงานในกระบวนการยุตธิ รรมควรทีต่ ระหนักถึงปัญหานี้ 60 และหาวิ ธี ก ารแก้ ไ ขปั ญ หา ทั้ ง นี้ หากแผนปฏิ รู ป ด้านกระบวนการยุติธรรมมีการบังคับใช้อย่างเป็นรูปธรรม อาจช่ ว ยให้ ป ระชาชนมี ค วามเชื่ อ มั่ น ต่ อ กระบวนการ ยุติธรรมมากขึ้น ข้อเสนอแนะ ๑. ในการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม และการด�ำเนินการ ของรั ฐ ในประเด็ น ต่ า ง ๆ ได้ มี ก ารจั ด ท� ำ กฎหมาย ทั้ ง กฎหมายใหม่ และปรั บ ปรุ ง แก้ ไ ขกฎหมายที่ มี อ ยู ่ โดยขั้ น ตอนในปั จ จุ บั น ก็ มี ก ารให้ ค วามส� ำ คั ญ กั บ การมี ส่ ว นร่ ว มในการรั บ ฟั ง ความคิ ด เห็ น ของประชาชนและ หน่ วยงานที่เกี่ย วข้อง ซึ่งเห็นว่า ในกระบวนการที่ จัด ให้ มี ก ารรั บ ฟั ง ความคิ ด เห็ น ของประชาชนนั้ น ควรมี ช่องทางให้ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างง่ายและทั่วถึง และ ควรมีการประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างความรับรู้แก่ประชาชน ในวงกว้ า ง เพื่ อ ให้ ป ระชาชนโดยทั่ ว ไปรั บ ทราบว่ า มี กฎหมายใดที่อยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็น ซึ่งการใช้ เว็บไซต์ท�ำให้ประชาชนส่วนหนึ่งเข้าถึงได้ง่าย แต่หาก ไม่มีการประชาสัมพันธ์อย่างทั่วถึง ประชาชนอาจไม่ทราบ ว่ามีการรับฟังความคิดเห็นในกฎหมายฉบับนั้น ๆ ๒. ในการปล่อยชั่วคราว เห็นควรให้มีการผลักดันการใช้ หนังสือรับรองแทนการช�ำระเงินของส�ำนักงานกองทุน ยุ ติ ธ รรมเพื่ อ เป็ น หลั ก ประกั น ในการขอปล่ อ ยชั่ ว คราว