การปฏิรูปประเทศ๔ โดยประกอบด้วย ๕ ยุทธศาสตร์
ได้แก่ ยุทธศาสตร์ที่ ๑ การเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจ
และการมีส่วนร่วมด้านกฎหมาย กระบวนการยุติธรรม
ยุทธศาสตร์ที่ ๒ การส่งเสริมและพัฒนากระบวนการไกล่เกลีย่
ระงั บ ข้ อ พิ พ าททั้ ง ทางอาญา ทางแพ่ ง พาณิ ช ย์ และ
ทางปกครอง ยุทธศาสตร์ที่ ๓ การพัฒนากฎหมายและ
ระบบบริหารงานยุติธรรม ยุทธศาสตร์ที่ ๔ พัฒนาระบบ
การปฏิ บั ติ ต ่ อ ผู ้ ก ระท� ำ ผิ ด และยุ ท ธศาสตร์ ที่ ๕
การขับเคลื่อนกระบวนการยุติธรรมด้วยดิจิทัล
๒. การเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม
การปล่อยชั่วคราว
การด� ำ เนิ น การในด้ า นกฎหมายและนโยบาย สนช.
ได้ เ ห็ น ชอบร่ า งพระราชบั ญ ญั ติ แ ก้ ไ ขเพิ่ ม เติ ม ประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ....
(เกี่ ย วกั บ การปล่ อ ยชั่ ว คราวและการใช้ สิ ท ธิ ฟ ้ อ งร้ อ ง
ด� ำ เนิ น คดี ห รื อ การด� ำ เนิ น กระบวนพิ จ ารณาในคดี
อาญา) เมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๖๑ โดยสาระส�ำคัญ
เป็ น การแก้ ไ ขหลั ก เกณฑ์ ก ารปล่ อ ยชั่ ว คราวเพื่ อ ไม่ ใ ห้
เป็ นภาระแก่ ผู ้ ต ้ อ งหาหรื อ จ� ำ เลยให้ ต้ อ งมี ห ลั กประกั น
ต่ อ เจ้ า พนั ก งานหรื อ ต่ อ ศาลเกิ น สมควร รวมทั้ ง เป็ น
การป้องกันมิให้มีการฟ้องคดีอาญาโดยไม่สุจริตอันเป็น
การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
๑. การปฏิรูปด้านกระบวนการยุติธรรม
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐
หมวด ๑๖ การปฏิรูปประเทศได้ก�ำหนดให้มีการปฏิรูป
ประเทศในด้านต่าง ๆ ต่อมาได้มีการตราพระราชบัญญัติ
แผนและขั้ น ตอนการด� ำ เนิ น การปฏิ รู ป ประเทศ
พ.ศ. ๒๕๖๐ น� ำ ไปสู ่ ก ารแต่ ง ตั้ ง คณะกรรมการ
ปฏิ รู ป ประเทศด้ า นต่ า ง ๆ เพื่ อ จั ด ท� ำ แผนการปฏิ รู ป
ประเทศแต่ ล ะด้ า น และได้ มี ก ารเสนอแผนปฏิ รู ป ฯ
สภานิติบัญญัติแห่งชาติทราบแล้ว๓ แผนปฏิรูปประเทศ
ด้านกระบวนการยุตธิ รรมก�ำหนดการปฏิรปู ใน ๑๐ ประเด็น
อาทิ การก� ำ หนดระยะเวลาด� ำ เนิ น งานในทุ ก ขั้ น ตอน
ของกระบวนการยุติธรรมที่ชัดเจนเพื่อให้ประชาชนได้รับ
ความยุติธรรมโดยไม่ล่าช้า การพัฒนากลไกช่วยเหลือ
และเพิ่มศักยภาพเพื่อให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการ
ยุติ ธ รรม การพั ฒ นากลไกการบังคับการตามกฎหมาย
อย่างเคร่งครัดเพื่อลดความเหลื่อมล�้ำ การพัฒนาระบบ
การสอบสวนเพื่อสร้างความเชื่อมั่นในการป���ิบัติหน้าที่
ของพนั ก งานสอบสวนและพนั ก งานอั ย การ เป็ น ต้ น
นอกจากนี้ กระทรวงยุ ติ ธ รรม โดยส� ำ นั ก งานกิ จ การ
ยุติธรรมได้จัดท�ำร่างแผนแม่บทการบริหารงานยุติธรรม
แห่งชาติ ฉบับที่ ๓ (พ.ศ. ๒๕๖๒ – ๒๕๖๕) ซึ่งเป็น
ส่ ว นหนึ่ ง ในการขั บ เคลื่ อ นยุ ท ธศาสตร์ ช าติ แ ละแผน
บทที่ ๒
รายงานผลการประเมินสถานการณ์ดา้ นสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๑
จาก ประกาศส�ำนักนายกรัฐมนตรี เรือ่ ง การประกาศแผนปฏิรปู ประเทศ (๒๕๖๑, ๖ เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา, ๑๓๕ (๒๔ ก, ตอนที่ ๒) สืบค้นจาก http://www.ratchakitcha.
soc.go.th/DATA/PDF/2561/A/024_2/1.PDF
๔
ข้อมูลจากการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อเตรียมความพร้อมในการขับเคลื่อนและการติดตามประเมินผล (ร่าง) แผนแม่บทการบริหารงานยุติธรรมแห่งชาติ ฉบับที่ ๓
(พ.ศ. ๒๕๖๒ – ๒๕๖๕) เมื่อวันศุกร์ที่ ๑๗ สิงหาคม ๒๕๖๑ ณ โรงแรมเซ็นทรา บายเซ็นทารา ศูนย์ราชการและคอนเวนชันเซนเตอร์ แจ้งวัฒนะ กรุงเทพมหานคร.
๓
47