บทที่ 2
ช่องว่างปัจจุบัน และกลไกการคุ้มครองทางด้านสิทธิมนุษยชนและการประกอบธุรกิจ
ของภาครัฐที่ควรจะเป็น
2.1
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560
ช่องว่างปัจจุบัน
ช่องว่างกลุ่มแรก เป็นช่องว่างที่เกิดขึ้นจากขอบเขตอานาจการบังคับใช้ของรัฐธรรมนูญ ซึ่งให้ความ
คุม้ ครองเฉพาะคนไทยที่อยู่ในประเทศไทยเป็นสาคัญ จึงส่งผลทาให้
1. ขอบเขตการครอบคลุมไม่ถึงคนต่างด้าวที่ทางานในไทย โดยคนต่างด้าวที่ทางานในไทยจะได้รับการ
คุ้มครองเฉพาะที่มีบทบัญญัติเอาไว้ ในกฎหมายที่ชัดเจนเท่านั้น อาทิ เช่น กฎหมายแรงงานที่ไม่มีการเลือก
ปฏิบัติระหว่างแรงงานไทยและแรงงานต่างด้าว
2. ขอบเขตเชิงพื้นที่จะไม่มีอานาจบังคับใช้นอกราชอาณาจักร ซึ่งจะทาให้เกิดปัญหาการละเมิดสิทธิใน
ส่วนที่เกี่ยวข้องกับการดาเนินธุรกิจได้ใน 2 รูปแบบ คือ ธุร กิจไทยที่ไปลงทุนในต่างประเทศมีการละเมิดสิทธิ
มนุษยชนในต่างประเทศ และ คนไทยที่ทางานอยู่ต่างประเทศถูกละเมิดสิ ทธิมนุษยชนภายใต้กฎระเบียบ ข้อ
กฎหมาย หรือข้อกาหนดต่างประเทศ ซึ่งทั้งสองกรณี กลไกการคุ้มครองจะขึ้นอยู่ กับกฎหมายของต่างประเทศ
ในการคุ้มครอง
ช่องว่างในกลุ่ มที่สอง เกิดขึ้นจากสาระสาคัญของบทบัญญัติตามรัฐธรรมนูญตามมาตรา 25 และ
มาตรา 26 ซึ่งมีประเด็นช่องว่างที่สาคัญ ดังนี้
1. แม้ว่าการกาหนดสิทธิในรูปแบบของข้อจากัด (negative list) จะทาให้สิทธิที่ไม่ถูกระงับทั้งหมด
ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย แต่การที่ไม่ระบุสิทธิ เอาไว้อย่างชัดเจนก็อาจจะทาให้เกิดปัญหาในแง่ปฏิบัติ
โดยในประการแรก สิทธิที่ได้รับความคุ้มครองจะไม่มีความชัดเจน และอาจจะทาให้ประชาชนไม่แน่ใจว่าตนเอง
ได้รับการคุ้มครองในประเด็นใดบ้าง รวมทั้งอาจจะทาให้ประชาชนถู กละเมิดสิทธิจากความไม่รู้ว่าตนเองมีสิทธิ
ได้ ประการที่สอง การไม่ระบุสิทธิอย่างชัดเจนยังทาให้ประชาชน รวมทั้งหน่วยงานภาครัฐเองต่างก็ไ ม่แน่ใจ
และไม่ทราบว่าหน่วยงานใดที่ทาหน้าที่ในการคุ้มครองสิทธิดังกล่าว จนอาจจะทาให้สิทธิบางประการไม่ได้รับ
การคุ้มครองในภาคปฏิบัติ
2. ตามมาตรา 26 มีการบัญญัติให้ข้อบัญญัติที่จากั ดสิทธิของประชาชนต้องมีการระบุเหตุผลความ
จาเป็น ในการจ ากัดสิ ทธิและเสรี ภาพนั้น ไว้ด้ ว ย ซึ่งในภาคปฏิบัติไม่พบว่ าภาครัฐได้มีการคานึงถึงประเด็น
ทางด้านสิทธิมนุษยชนและไม่ได้มีการดาเนินการระบุเหตุผลที่ชัดเจนเมื่อมีการออกข้อบัญญัติใหม่ ๆ ออกมา
3. มาตรา 25 และ 26 ได้มี ข้อความบัญญัติที่สาคัญที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองสิทธิ 2 ข้อความ คือ
สิทธิบางประการจะถูกระงับแม้ว่าจะไม่ ได้ถูกระบุไว้ตามกฎระเบียบ ข้อกฎหมาย หรือข้อกาหนดต่าง ๆ หาก
สิทธิดังกล่าวกระทบกระเทือนหรือเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของรัฐ หรือส่งผลเสียต่อความสงบเรียบร้อยหรือ
ศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือเป็นการกระทาที่ละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลอื่น และข้อบัญญัติที่จากัด
สิทธิของประชาชน จะต้องไม่ขัดต่อหลักนิติธรรม ไม่เพิ่มภาระหรือจากัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลอย่างเกิน
เหตุสมควร หรือกระทบต่อศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของบุคคล ทั้ งสองข้อความมีส่วนสาคัญอย่างมากในการ
5