(กคพ.) เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการในการร้องขอและเสนอให้ กคพ. มีมติให้คดีความผิดทางอาญาใดเป็นคดีพิเศษ
พ.ศ. 2561 แล้ว112
ในปี 2563 กสม. ได้ด�ำเนินการตรวจสอบและออกรายงานผลการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน
กรณีการบังคับบุคคลให้สูญหายกรณีของนายสุรชัย แซ่ด่าน ซึ่งหายตัวไปจากบ้านพักขณะลี้ภัยอยู่ในสาธารณรัฐ
ประชาธิปไตยประชาชนลาวตั้งแต่วันที่ 13 ธันวาคม 2561 และการหายตัวไปโดยไม่ทราบชะตากรรมของนายสยาม
ธีรวุฒิ ซึ่งมีรายงานว่าถูกจับกุมที่สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนามและถูกส่งตัวกลับมาประเทศไทยเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม
2562 โดยผลการพิจารณาไม่ปรากฏหลักฐานว่าหน่วยงานของรัฐทีเ่ กีย่ วข้องได้กระท�ำหรือละเลยการกระท�ำอันเป็นการ
ละเมิดสิทธิมนุษยชนต่อผู้สูญหาย แต่หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องไม่อาจละเลยต่อหน้าที่ท่ีจะต้องด�ำเนินการสืบสวน
สอบสวนเพือ่ ระบุตวั ผูก้ ระท�ำความผิด และท�ำให้เกิดความกระจ่างชัดต่อชะตากรรมของผูส้ ญ
ู หาย ซึง่ เป็นการประกันสิทธิ
ในการรู้ความจริงของญาติ/ครอบครัวของผู้สูญหาย กสม. จึงได้มีข้อเสนอแนะไปยังคณะกรรมการจัดการเรื่องราว
ร้องทุกข์กรณีถูกกระท�ำทรมานและบังคับให้หายสาบสูญในการแสวงหาข้อเท็จจริงอย่างรอบด้าน และตรวจสอบ
ข้อเท็จจริงอย่างละเอียดถี่ถ้วน ตลอดจนให้ความช่วยเหลือเยียวยาเบื้องต้นแก่ภรรยาและมารดาของผู้สูญหาย เพื่อเป็น
การประกันสิทธิของประชาชนให้ได้รับการคุ้มครองตามอนุสัญญา CPED113 ซึ่งกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพในฐานะ
ฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมการฯ ได้แจ้งกลับมายัง กสม. ว่า เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม 2563 ได้ประสานกับส�ำนักงาน
ต�ำรวจแห่งชาติเพื่อประสานทางคดีไปยังต�ำรวจสากล พร้อมทั้งแจ้งผลการด�ำเนินงานทั้งหมดให้ผู้เสียหายทราบแล้ว114
3.2.4 นักปกป้องสิทธิมนุษยชน
เมื่อปี 2541 สมัชชาสหประชาชาติได้รับรองปฏิญญาว่าด้วยสิทธิและความรับผิดชอบของปัจเจกบุคคล
หรือกลุ่มบุคคล และองค์กรของสังคมในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐานซึ่งเป็นที่ยอมรับ
อย่างสากล (Declaration on the Right and Responsibility of Individuals, Groups and Organs of Society
to Promote and Protect Universally Recognized Human Rights and Fundamental Freedoms) หรือ
“ปฏิญญาว่าด้วยนักปกป้องสิทธิมนุษยชน” มีสาระส�ำคัญ คือ การรับรองสิทธิของบุคคลทุกคนทีจ่ ะส่งเสริมและคุม้ ครอง
สิทธิมนุษยชน ทั้งโดยส่วนตัวและโดยร่วมกับบุคคลอื่น ในการด�ำเนินการเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าว บุคคลมีสิทธิ
ที่ จ ะแลกเปลี่ ย นข้ อ มู ล ข่ า วสาร แสดงความคิ ด เห็ น และเข้ า ถึ ง การมี ส ่ ว นร่ ว มในการบริ ห ารกิ จ การสาธารณะ
รวมถึงการเสนอปัญหาการด�ำเนินงานของรัฐที่เป็นอุปสรรคหรือมีผลกระทบต่อสิทธิมนุษยชน และแนวทางปรับปรุง
การท�ำงานของหน่วยงานของรัฐเพื่อขจัดปัจจัยที่เป็นอุปสรรคดังกล่าว ทั้งนี้ การด�ำเนินการต่าง ๆ จะต้องเป็นไป
อย่ า งสั น ติ และรั ฐ มี ห น้ า ที่ ใ นการประกั น สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนของทุ ก คน รวมทั้ ง คุ ้ ม ครองบุ ค คลจากความรุ น แรง
การถูกข่มขู่คุกคาม115 ค�ำว่านักปกป้องสิทธิมนุษยชนจึงเป็นค�ำจ�ำกัดความที่ใช้กันในวงกว้างเพื่ออธิบายถึงการกระท�ำ
112
ข้อ 8 ก�ำหนดให้หน่วยงานอาจเสนอเรือ่ งเกีย่ วกับคดีความผิดทางอาญาทีเ่ ห็นสมควรเสนอ กคพ. มีมติให้เป็นคดีพเิ ศษ
ตามมาตรา 21 วรรคหนึ่ง (2) ต่ออธิบดี โดยไม่มีผู้ร้องขอก็ได้
113
จาก รายงานผลการตรวจสอบกา��ละเมิ ด สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน ที่ 107-108/2563 ลงวั น ที่ 1 เมษายน 2563,
โดย คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ.
114
จาก หนังสือกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ ด่วนที่สุด ที่ นร 0505/30379 ลงวันที่ 30 กันยายน 2563.
115
From Declaration on Human Rights Defenders, by United Nations Human Rights Office of the High
Commissioner. Retrieved, December 27, 2018, Retrieved from https://www.ohchr.org/en/issues/srhrdefenders/
pages/declaration.aspx
84
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand