ทีม่ า : Cross Culture Foundation (CrCF)
นอกจากนี้ มาตรา 258 ง. ยังได้ก�ำหนดให้มีการปฏิรูปประเทศด้านกระบวนการยุติธรรมเพื่อให้สามารถอ�ำนวย
ความยุติธรรมแก่ประชาชนโดยสะดวกและรวดเร็ว
คณะกรรมการประจ�ำกติกา ICCPR ได้ให้ขอ้ สังเกตและข้อเสนอแนะในการพิจารณารายงานการปฏิบตั ติ ามกติกาฯ
ของประเทศไทยเมื่อเดือนเมษายน 2560 ในประเด็นที่เกี่ยวกับสิทธิในกระบวนการยุติธรรม เช่น รัฐภาคีควรยกเลิก
โทษประหารชีวิต หรือหากจะยังคงโทษดังกล่าวไว้ ควรจ�ำกัดการใช้โทษประหารชีวิตเฉพาะคดีอุกฉกรรจ์ที่สุด
(most serious crimes) ซึ่งได้แก่การท�ำให้บุคคลเสียชีวิตโดยเจตนา ควรใช้การพิจารณาคดีในศาลทหารเป็น
ข้อยกเว้นและหากต้องพิจารณาคดีในศาลทหาร ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขตามกติกาฯ ข้อ 14 ควรโอนคดีที่อยู่ระหว่าง
การพิจารณาของศาลทหารและเกิดขึน้ ก่อนวันที่ 12 กันยายน 2559 ไปยังศาลยุตธิ รรม และควรมีมาตรการลดความแออัด
ในเรือนจ�ำ รวมถึงการใช้ทางเลือกอื่นแทนการคุมขัง และปรับปรุงสภาพของเรือนจ�ำให้เป็นไปตามข้อก�ำหนดมาตรฐาน
ขั้นต�่ำของสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขัง (ข้อก�ำหนดแมนเดลา) ในรายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2562 กสม. ได้มีข้อเสนอแนะเกี่ยวกับสิทธิในกระบวนการยุติธรรมต่อรัฐบาล
และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องไว้หลายประการ อาทิ การปรับปรุงระเบียบหรือแนวปฏิบัติที่เป็นอุปสรรคในการขอรับ
ความช่วยเหลือทางการเงินของผูเ้ สียหายและจ�ำเลยในคดีอาญาจากกองทุนยุตธิ รรม การคุม้ ครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชน
จากการถูกข่มขู่คุกคามหรือท�ำร้าย รวมทั้งการสอบสวนกรณีที่นักปกป้องสิทธิมนุษยชนถูกละเมิดสิทธิอย่างจริงจัง
การทบทวนการฟ้องร้องด�ำเนินคดีตอ่ ประชาชน โดยรัฐควรใช้มาตรการอืน่ ทีไ่ ม่ใช่การฟ้องด้วยความผิดฐานหมิน่ ประมาท
หรือความผิดฐานน�ำเข้าข้อมูลอันเป็นเท็จเข้าสูร่ ะบบคอมพิวเตอร์และน�ำมาตรา 161/1 แห่งประมวลกฎหมายวิธพี จิ ารณา
ความอาญามาใช้ในชัน้ ศาลเพือ่ คุม้ ครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชนจากการถูกฟ้องคดีโดยมีเจตนากลัน่ แกล้ง เร่งด�ำเนินการ
ตามค�ำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 9/2562 โ��ยโอนคดีที่ยังเหลืออยู่ท่ีศาลทหารไปยังศาลยุติธรรมให้เสร็จสิ้น รวมทั้งทบทวน
กฎหมาย เพื่อยกเลิกโทษประหารชีวิตส�ำหรับความผิดที่ไม่เข้าข่ายเป็นอาชญากรรมร้ายแรงที่สุด
ในปี 2563 มีสถานการณ์เกี่ยวกับสิทธิในกระบวนการยุติธรรม การด�ำเนินการของรัฐบาลและหน่วยงานของรัฐ
และปัญหาอุปสรรคเกี่ยวกับสิทธิดังกล่าว ดังนี้
3.1.1 การเข้าถึงความยุติธรรม
พระราชบัญญัติค่าตอบแทนผู้เสียหาย และค่าทดแทนและค่าใช้จ่ายแก่จ�ำเลยในคดีอาญา พ.ศ. 2544
และที่แก้ไขเพิ่มเติม และพระราชบัญญัติกองทุนยุติธรรม พ.ศ. 2558 เป็นกฎหมายที่ให้ความช่วยเหลือแก่ประชาชน
72
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand