3.5 เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นและเสรีภาพของสื่อมวลชน ภาพรวม 3.5.1 เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง กติกา ICCPR ได้ให้การรับรองและประกันเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นไว้ในข้อ 19 ซึง่ ก�ำหนดให้บคุ คล มีสิทธิที่จะมีความคิดเห็นโดยปราศจากการแทรกแซง และมีสิทธิในเสรีภาพแห่งการแสดงออก รวมถึงเสรีภาพ ที่จะแสวงหา รับ และเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารและความคิดทุกประเภท โดยการใช้สิทธิดังกล่าวต้องมีหน้าที่และ ความรับผิดชอบพิเศษควบคูไ่ ปด้วย การจ�ำกัดสิทธิและเสรีภาพนีต้ อ้ งมีบญ ั ญัตแิ ห่งกฎหมายให้อ�ำนาจไว้และกระท�ำเท่าที่ จ�ำเป็น เพื่อการเคารพในสิทธิหรือชื่อเสียงของบุคคลอื่น และเพื่อการรักษาความมั่นคงของชาติ หรือความสงบเรียบร้อย หรือการสาธารณสุข หรือศีลธรรมของประชาชน เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นนี้ได้รับการบัญญัติรับรองไว้ ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ทั้งเสรีภาพของบุคคล และเสรีภาพของผู้ประกอบวิชาชีพ สื่อมวลชน ดังปรากฏในมาตรา 34 และมาตรา 35 ตามล�ำดับ ในปี 2563 สถานการณ์การใช้เสรีภาพในการแสดงออกส่วนใหญ่ เกี่ยวข้องกับการชุมนุมทางการเมือง หรือการเรียกร้องต่อรัฐบาลในเรื่องทางเศรษฐกิจ สังคม หรือสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นสถานการณ์ส�ำคัญที่ได้น�ำเสนอ ในบทที่ 2 แล้ว ส�ำหรับเนื้อหาในส่วนนี้จะเน้นการใช้เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นผ่านทางช่องทางอื่น เช่น การใช้ สื่อสังคมออนไลน์ ซึ่งอาจเป็นการกระท�ำที่ผิดตามกฎหมายว่าด้วยการกระท�ำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ โดยมีกรณี ที่ส�ำคัญ เช่น บทที่ 3 (1) เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2563 ผู้ใช้บัญชีทวิตเตอร์ชื่อ “นิรนาม” ได้โพสต์เผยแพร่เนื้อหา เกี่ยวกับประวัติศาสตร์และการเมืองไทยลงบนทวิตเตอร์ ต่อมา “นิรนาม” ถูกเจ้าหน้าที่ต�ำรวจเข้าค้นห้องพักและพาตัว ไปยังสถานีต�ำรวจภูธรเมืองพัทยาเพื่อแจ้งข้อกล่าวหาตามมาตรา 14 (3) แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระท�ำความผิด เกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 จากการทวีตภาพและข้อความที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ โดยศาลอุทธรณ์ ภาค 2 มีค�ำสั่งอนุญาตให้ประกันตัวในเวลาต่อมา164 (2) กรณี ศ.ดร.ปิ่นแก้ว เหลืองอร่ามศรี อาจารย์ประจ�ำคณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และนายหาญศักดิ์ เบญจศรีพิทักษ์ (ดาบชิต) อดีตแกนน�ำแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ (นปช.) ถูกเจ้าหน้าที่ทหารมณฑลทหารบกที่ 33 กล่าวหาว่ากระท�ำผิดตามมาตรา 14 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระท�ำ ความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 จากการโพสต์ข้อความในเฟซบุ๊ก กรณีมณฑลทหารบกที่ 33 จัดเวทีคอนเสิร์ต ระดมทุนช่วยผู้ประสบภัยจากพายุปาบึกว่า หน่วยงานดังกล่าวได้ร่วมจัดกิจกรรมคัดค้านการเลื่อนเลือกตั้ง “Walk to Vote” ทีป่ ระตูทา่ แพ เมือ่ วันที่ 9 มกราคม 2562 ซึง่ คดีได้สนิ้ สุดลงโดยอัยการจังหวัดเชียงใหม่มคี วามเห็นไม่ฟอ้ งผูต้ อ้ งหา ทั้ ง 2 คน โดยมี ค�ำวิ นิ จ ฉั ย และความเห็ น ในการสั่ ง ไม่ ฟ ้ อ งคดี ว ่ า การกระท�ำของผู ้ ต ้ อ งหาถื อ เป็ น เสรี ภ าพ ในการแสดงความคิดเห็นของประชาชนในสังคมประชาธิปไตย อีกทั้งผู้ที่เข้าไปอ่านโพสต์ย่อมไม่มีบุคคลใดเข้าใจหรือ หลงเชื่อไปในทางว่า มณฑลทหารบกที่ 33 จะมาเข้าร่วมกิจกรรม Walk to Vote ทั้งนี้ การกระทําที่จะเป็นความผิด 164 จาก ตร.พัทยา อ้าง พ.ร.บ.คอมฯ จับผู้ใช้ทวิตเตอร์บัญชี "นิรนาม", โดย บีบีซี, 2563. สืบค้นจาก https://www. bbc.com/thai/thailand-51577352 รายงานผลการประเมินสถานการณ์ ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563 101