การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
มีความเข้าใจและมีความพร้อม161 ต่อมากระทรวงยุติธรรมได้มีการศึกษาและจัดเวทีรับฟังความเห็นในประเด็น
เรื่องการยกเลิกโทษประหารชีวิตมาอย่างต่อเนื่อง และได้เสนอแนวทางด�ำเนินการเปลี่ยนแปลงโทษประหารชีวิต
ออกเป็น 3 ระยะต่อคณะรัฐมนตรี โดยคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบกับแนวทางดังกล่าวเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม 2559
ประกอบด้วยระยะที่ 1 การปรับอัตราโทษความผิดบางประเภทจากที่มีโทษประหารชีวิตสถานเดียวเป็นอัตราโทษ
สูงสุดประหารชีวิต เพื่อให้ผู้พิพากษาสามารถใช้ดุลพินิจที่จะลงโทษโดยไม่จ�ำเป็นต้องลงโทษประหารชีวิตสถานเดียว
เท่านั้น ระยะที่ 2 การยกเลิกโทษประหารชีวิตในบางฐานความผิดโดยเฉพาะในความผิดที่ไม่เกี่ยวกับชีวิต หรือเป็น
ความผิดที่ไม่ส่งผลถึงความตายของผู้อื่น และระยะที่ 3 การยกเลิกโทษประหารชีวิตในทุกฐานความผิด
ทั้งนี้ ข้อมูลจากกรมราชทัณฑ์ในปี 2563 สถิตินักโทษประหารชีวิตในกลุ่มของนักโทษเด็ดขาดเมื่อคดี
ถึงที่สุดมีจ�ำนวน 15 คน แยกเป็นคดียาเสพติดให้โทษ จ�ำนวน 11 คน คดีความผิดทั่วไป จ�ำนวน 4 คน (ข้อมูล ณ วันที่
16 ธันวาคม 2563)162 ทัง้ นี้ การบังคับโทษประหารชีวติ เป็นการด�ำเนินการตามประมวลกฎหมายวิธพี จิ ารณาความอาญา
มาตรา 245 ประกอบมาตรา 19 แห่งประมวลกฎหมายอาญา และระเบียบกระทรวงยุติธรรมว่าด้วยหลักเกณฑ์และ
วิธีการประหารชีวิตนักโทษ พ.ศ. 2546 ซึ่งก�ำหนดให้ด�ำเนินการด้วยวิธีการฉีดยาหรือสารพิษให้ตาย โดยประเทศไทย
มีการฉีดยาสารพิษนักโทษครั้งสุดท้ายเมื่อปี 2561163
การประเมินสถานการณ์
บทที่ 3
กติกา ICCPR มิได้ห้ามการลงโทษประหารชีวิต แต่ให้จ�ำกัดการลงโทษดังกล่าวเฉพาะการกระท�ำความผิด
อาญาที่เป็นคดีอุกฉกรรจ์ที่สุดดังที่ก�ำหนดในข้อ 6 (2) ในการพิจารณาการปฏิบัติตามกติกา ICCPR ของประเทศไทย
เมื่อปี 2560 คณะกรรมการประจ�ำกติกาฯ ได้ย�้ำข้อห่วงกังวลที่กฎหมายไทยยังมีบทลงโทษประหารชีวิตในความผิด
เกี่ยวกับการทุจริต การติดสินบน และยาเสพติด ซึ่งไม่เข้าข่ายเป็นการกระท�ำความผิดอาญาที่เป็นคดีอุกฉกรรจ์ที่สุด
และมีข้อเสนอแนะให้ประเทศไทยด�ำเนินการที่จ�ำเป็นเพื่อจ�ำกัดการใช้โทษประหารชีวิตตามข้อ 6 (2) ของกติกาฯ
รวมทั้งเสนอให้ประเทศไทยพิจารณายกเลิกโทษประหารชีวิตในระยะต่อไปด้วย
พั ฒ นาการหรื อ ความก้ า วหน้ า แม้ ว ่ า สั ง คมไทยจะมี ค วามคิ ด เห็ น ที่ แ ตกต่ า งกั น เกี่ ย วกั บ การยกเลิ ก
โทษประหารชีวติ แต่ในทางปฏิบตั ทิ ผี่ า่ นมาพบว่าประเทศไทยมิได้มกี ารบังคับโทษประหารชีวติ ตัง้ แต่ปี 2561 นอกจากนี้
หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้มีการหารือเพื่อขับเคลื่อนแนวทางการเปลี่ยนแปลงโทษประหารชีวิต ตามมติคณะรัฐมนตรี
เมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม 2559 นอกจากนี้ กระทรวงยุติธรรมได้ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องท�ำการศึกษาวิจัยด�ำเนินการ
สัมมนาทางวิชาการเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับโทษประหารชีวิต รวมถึงศึกษาความพร้อมของประเทศไทย
ต่อการเข้าเป็นภาคีพธิ สี ารเลือกรับของกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (International
on Civil and Political Rights: ICCPR) ฉบับที่ 2 ซึ่งมุ่งยกเลิกโทษประหารชีวิต
161
แหล่งเดิม.
162
จาก รายงานสถิตินักโทษประหารชีวิตกรมราชทัณฑ์, โดย กรมราชทัณฑ์, 2563. สืบค้นจาก http://www.correct.
go.th/executed/index.php?page=1
163
จาก ไขข้อข้องใจ โทษประหารยังมีอยู่ หรือหายไป ย้อนคดีประหาร ฉีดยาพิษนักโทษ ล่าสุด, โดย ไทยรัฐออนไลน์,
2563. สืบค้นจาก https://www.thairath.co.th/news/local/bangkok/1744660
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563
99