Малчин эмэгтэйчүүдийн хүний эрхийн нөхцөл байдал:
Хүчирхийллээс ангид байх эрх, бэлгийн болон нөхөн үржихүйн эрүүл мэнд, эрхийн зарим асуудал
Бүдүүвч 1.3 Малчдын нас, хүйсийн суварга (2019 он)
65+
7.845
55-64
19.081
45-54
35-44
25-34
7.348
14.599
36.664
27.530
47.664
36.470
38.706
15-24
25.987
16.596
50.000 40.000 30.000 20.000 10.000
7.180
10.000 20.000 30.000 40.000
Комиссын судалгаанд оролцсон малчин эмэгтэйчүүдийн насны ангиллыг үзвэл
дараах байдалтай байна.
Бүдүүвч 1.4 Насны ангилал
23
162
189
137
3,9% 27.1% 31.7% 23%
15-24нас
25-34нас
35-44нас
45-54нас
67
19
11.2% 3.1%
55-64нас
65+ нас
Мал аж ахуйн салбарт туслах малчин, хөлсний малчин гэсэн ойлголт бий болж,
улмаар сүүлийн жилүүдэд туслах малчин гэсэн нэршил, ойлголтыг түлхүү хэрэглэх
болсноор Үндэсний статистикийн хорооноос туслах малчинтай холбоотой мэдээллийг
албан ёсоор гаргах болжээ. Малчин өрх нь жилийн бүх улиралд мал хариулж, малын
ашиг шимээ амьжиргааны эх үүсвэрээ болгодог. Харин малаа ахуй амьдралдаа туслах
чанарын үүрэгтэй өсгөн үржүүлдэг, голдуу суурин газар амьдардаг өрхийг мал бүхий
өрхөд хамааруулдаг байна. Мал бүхий өрх болон малчин өрхийг хамтад нь малтай өрх
гэж томьёолж байна3.
Комиссын судалгаанд хамрагдсан малчин эмэгтэйчүүдийн 70-аас дээш хувь нь
малчин өрхийн гишүүн бөгөөд тэдний 84.4 хувь нь мал аж ахуй эрхэлж, 12.6 хувь нь малыг
ахуй амьдралдаа туслах чанарын үүрэгтэй өсгөн үржүүлж, суурин газарт аж төрж байна.
Үндэсний статистикийн хорооны статистикийн мэдээллийн нэгдсэн сан www.1212.mn, “Хөдөө аж ахуйн салбарын 2019 оны
танилцуулга” урьдчилсан мэдээ, 2020 он. Үндэсний статистикийн хорооноос малчдын талаарх нэр томьёог дараах байдлаар
тодорхойлж байна. Үүнд:
“Мал бүхий өрх” гэж малыг ахуй амьдралдаа туслах чанарын үүрэгтэй өсгөн үржүүлдэг өрхийг ойлгоно.
“Малчин өрх”-д жилийн 4 улирлын туршид малаа маллаж, малын ашиг шим нь тэдний амьжиргааны эх үүсвэр болж байгаа
өрхийг хамруулна.
“Малтай өрх” гэж мал бүхий өрх болон малчин өрхийг хэлнэ.
“Малчид” гэж жилийн 4 улирлын туршид мал аж ахуй эрхэлж, малын ашиг шим нь тэдний амьжиргааны эх үүсвэр болж байгаа
мал аж ахуй эрхлэгчдийг ойлгоно.
3
37