72 รวมถึงการตรากฎหมาย และการบังคับใช้กฎหมายเพื่อประโยชน์ของคนในสัง คมด้วย เพื่อให้มนุษย์อยู่ร่ ว มกั น ในสังคมได้อย่างมีความสุข สาหรับการศึกษาทางกฎหมายของประเทศไทยในช่วงระยะเวลาที่ ผ่านมา เนื้อหาของแนวคิ ด ทฤษฎีที่วางรากฐานความคิ ดในทางกฎหมาย มักจะเริ่มต้นกันที่แนวคิด ทฤษฎี ว่าด้ว ยรัฐ อานาจรัฐ หน้าที่ของ รัฐ นิติรัฐ และสิทธิของปัจเจกชน ความมีอิทธิพลของการเน้น การศึก ษาเนื้อ หาแนวคิ ดทฤษฎีดัง กล่าว ส่งผลให้ เกิดนักกฎหมายที่นิย มรั ฐหรื อ พึ่ง พิ งกั บอานาจรัฐ โดยไม่ เห็น ถึง ข้อจากัด หรื อผลในทางลบของอานาจรัฐ หรือ เน้นให้ต้องพึ่ ง พิง อานาจรัฐ ผ่านทางเจ้า หน้า ที่ข องรัฐ จนเกิน ไป ในทางกลับกันแนวคิ ดของการสอนกฎหมาย เอกชน โดยเฉพาะสิ ท ธิเ สรี ภาพในทรั พย์สิ นของเอกชน และสิทธิเสรีภาพในทางเศรษฐกิ จอั น เป็ นที่ มา ของ รากฐานของระบบเศรษฐกิจแบบทุนเสรีนิยม ส่งผลให้เกิดการไม่ยอมรั บหรือ เปิด กว้างสาหรับกลุ่ มชนอื่นๆ ที่มี อยู่ในโครงสร้างทางสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ซึ่งเท่ากับยอมรับให้มีความไม่ เท่าเทียมกันในสั งคม โดยมี กฎหมายเอกชนมาเป็ น การประกั น โครงสร้ างที่ ไ ม่ เ ท่ าเที ย มและคงสภาพที่ ไ ม่ เ ป็ น ธรรมไว้ ต่ อ ไป ทั้ ง ๆ ที่ กฎหมายที่รัฐบัญญัตินั้นอาจไม่ตอบคาถามต่าง ๆ ได้ทั้งหมด ดังนั้น จึงต้องค้นหาทางเลือกของระบบกฎหมาย ที่สามารถให้คาตอบและดารงคงอยู่คู่กับสั งคม โดยทาความความเข้าใจปรากฏการณ์ต่าง ๆ ทั้งที่เกิดขึ้นมาแล้ ว หรื อ ที่ ก าลั ง เป็ น ปั ญ หา และรวมถึ ง คาดการณ์ แ นวโน้ มที่ ก าลั ง จะมาถึ ง เพื่ อ ให้ ก ฎหมายมี ค วามสอดคล้อง เหมาะสมกับสภาพทาง สังคม เศรษฐกิจ การเมือง วัฒนธรรม90 2.4 ระบบสิทธิและอานาจ การศึกษาแนวคิดสิ ทธิ ชุ มชนนั้ น อยู่บนฐานคิดเซิง ซ้อนที่ต้ อ งอาศัย พหุ ลัก ษณะทางกฎหมาย (Legal pluralism) ซึ่ ง เป็ น แนวคิ ด ที่ย อมรับ ว่า ในรัฐ หนึ่ง อาจมี ก ฎหมายที่ บัง คั บ ได้ มากกว่ าหนึ่ง กฎหมาย กล่ า วคือ รัฐหนึ่งอาจมีทั้งกฎหมายบ้านเมืองของรัฐ และกฎเกณฑ์อื่นตาม���ภาพความจริงที่ มีค่าบั งคั บเทียบเท่ากฎหมาย ของรัฐมารองรับความชอบธรรมของกฎทั้ง สองอย่างในระบบกฎหมายเดียวกัน เช่น จารีตประเพณี หลักความ เชื่อของท้องถิ่น กฎหมายศาสนา เป็นต้น โดยมีกฎหมายของรัฐเป็นศูนย์กลาง และกฎหมายอื่นจะมีหลัก เกณฑ์ ในการบังคับใช้แตกต่างกันออกไปในแต่ล ะกลุ่มคนชาติ พันธุ์ ศาสนา และพื้นที่ในการบังคับใช้ตามกฎหมาย ซึ่ง กรณีของประเทศไทย ตัวอย่างที่เห็นได้ชั ด คือกรณีการใช้กฎหมายอิส ลามเกี่ยวกับ ครอบครัว และมรดกในสี่ จังหวัดชายแดนภาคใต้ ประกอบด้วย จังหวัดยะลา นราธิวาส ปัตตานี และสตูล ซึ่งประชากรส่วนใหญ่ นั บ ถื อ ศาสนาอิสลาม ซึ่งหลักศาสนาอิสลามในเรื่องครอบครั วและและมรดกนั้น มีหลักเกณฑ์การปฏิบัติที่แตกต่ า งกั บ หลักกฎหมายในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การศึ ก ษาแนวคิ ด ว่ าด้ ว ยพหุ ลั กษณะทางกฎหมาย หรื อ ความคิ ด ริ เ ริ่ มในการศึ ก ษากฎหมายจาก ประเด็นดังกล่าวนั้นเกิดขึ้นจากการตระหนักถึ งสภาวะที่ก ฎหมายไม่ สามารถใช้ บัง คับได้อย่างเต็ มประสิท ธิ ภ าพ ภายใต้ดินแดนอาณานิคม ไปจนถึงความพยายามในการพิจารณาความวุ่นวายทั้ งหลายอัน เกิดจากการปรั บ ใช้ 90 จาก “Legal Pluralism กับอนาคตวิชาการนิติศาสตร์ไทย,” โดย ไพสิฐ พาณิชย์กุล, 2548, วารสารนิติสังคมศาสตร์ (มกราคม - ธันวาคม), น. 39-40.