71
และการต่อสู้น้อยที่สุดเท่าที่จ ะทาได้86 ทั้งนี้ โดยอาศัยกฏหมายเป็นเครื่อ งมื อเพื่อ ปรับผลประโยชน์ ของมนุ ษ ย์
ให้กลมกลืนกัน นักกฎหมายจึงเป็นเหมือนวิศวกร ที่ต้องใช้กฎหมายเป็นเครื่องมื อในปรุงแต่งสั ง คมให้ดีขึ้น และ
จัดระบบและคานผลประโยชน์ต่างๆ ให้เกิดความสมดุลย์
ในการอธิ บ ายรายละเอี ยดบทบาทของนั กกฎหมายเชิ งวิ ศ วกรรมสั ง คมนี้ พาวด์ เ ริ่ มต้นที่
ประเด็นเรื่องผลประโยชน์สังคม โดยพยายามที่จะให้คาตอบเกี่ยวกับความหมาย และประเภทของผลประโยชน์
ต่างๆ ซึ่งอาจเรียกว่ าเป็น การสร้า งทฤษฎี ว่า ด้วยผลประโยชน์ ขึ้น มาอย่า งเป็ นระบบอัน เป็ นหั วใจของทฤษฎี
นิติศาสตร์เชิงสังคมวิทยา พาวด์ได้นิยามความหมายของผลประโยชน์ ว่า “เป็นข้อเรียกร้องความต้ องการ หรื อ
ความปรารถนาที่ มนุ ษย์ ต่า งยื นยัน เพื่ อให้ไ ด้ มาอย่า งแท้จริ งและเป็น ภารกิจ ที่ก ฏหมายต้ อ งกระทาการ อั น ใด
อันหนึ่งเพื่อสิ่งเหล่านั้น หากต้องการธารงไว้ซึ่งสังคมอันเป็นระเบียบเรียบร้อย”87
พาวด์ ได้นาเสนอประเภทของผลประโยชน์ ซึ่งมีอยู่ 3 ประเภท ได้แก่88
1) ผลประโยชน์ ของปัจ เจกชน คือข้อเรียกร้ องความต้อ งการความปรารถนา และ
ความคาดหมายในการด ารงชี วิ ต ของปั จ เจกชน ซึ่ ง เกี่ ย วข้ อ งกั บ ผลประโยชน์ ด้ า นบุ ค ลิ ก ภาพส่ ว น ตั ว
ความสัมพันธ์ทางครอบครัว หรือผลประโยชน์ในเรื่องอันเป็นแก่นสารสาคัญ เช่น ทรัพย์สินส่วนบุคคล เสรีภาพ
ในการประกอบอุตสาหกรรม การทาสัญญา เสรีภาพในการสมาคม การจ้างแรงงาน เป็นต้น
2) ผลประโยชน์ ข องมหาชน คื อ ข้ อ เรี ย กร้ อ งความต้ อ งการความปรารถน า ที่
ประชาชนยึดมั่ นเกี่ย วพัน หรือ เกิด จากจุด ยืน ในการดารงชี วิต ที่ เกี่ ยวการเมือ ง อันได้แก่ ผลประโยชน์ข องรั ฐ
ในฐานะที่เป็ นนิ ติบุ ค คลที่ จ ะครอบครอง หรือเวนคืนทรั พย์ สิน รวมทั้งผลประโยชน์ข องรัฐ ในฐานะผู้ พิ ทั ก ษ์
ปกป้องผลประโยชน์ของสังคม
3) ผลประโยชน์ข องสั ง คม คือข้อเรียกร้อ งความต้ องการหรื อ ความปรารถน าที่ จ ะ
พิจารณาจากแยกความคาดหมายในการมองชีวิ ต ทางสัง คม และยังรวมถึง ผลประโยชน์ ของสั ง คมและควา ม
ปลอดภัยทั่วไป ผลประโยชน์ของสังคมในแง่ความปลอดภัยของสถาบันทางสั งคมต่าง ๆ ผลประโยชน์ของสัง คม
ในแง่ศีลธรรมทั่วไป ผลประโยชน์ของสังคมในการสงวนรั กษาทรั พยากรทั้ งทรั พยากรธรรมชาติ และทรัพยากร
มนุ ษ ย์ ผลประโยชน์ ข องสัง คมด้ านความก้ าวหน้ าทั่ ว ไป (ความก้ าวหน้ าทางเศรษฐกิ จ ความก้ า วหน้าทาง
การเมือง และความก้าวหน้าทางวัฒนธรรม
แนวคิดเรื่องผลประโยชน์เ ป็นส่วนที่สาคัญที่ ต้อ งนาไปเชื่ อมโยงกับความคิด เรื่อ งนัก กฎหมาย
วิศวกรสังคม เพื่อไม่ให้มีการเอาเปรียบกันในหมู่ส มาชิ กของสัง คม สานักความคิดสังคมวิ ทยาทางกฎหมาย จึง
อาจนับเนื่องให้เป็นทฤษฎีพื้นฐานของระบบรัฐสั งคม (Social State) หรือรัฐที่เน้นความรับผิดชอบของรั ฐ บาล
ในการจัดสวัสดิการต่าง ๆ ให้แก่ประชาชน รวมทั้งการป้องกันคุ้มครองผลประโยชน์ของประชาชนส่ว นใหญ่ 89
86
แหล่งเดิม. น. 139.
จาก นิติปรัชญา (น.246-247), โดย จรัญ โฆษณานันท์, 2543, กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคาแหง.
88
แหล่งเดิม. น. 247-248.
89
แหล่งเดิม. น. 252.
87