64
แท้ จ ริ ง ในระบบคุ ณค่ า ของสั ง คมที่ เ ป็ นจิ ต สานึก ร่ วมกั น ในขณะที่ ชุ มชนนิ ยมเองก็ ไ ม่ ชั ด เจนในเรื่ องความ
แตกต่างหลากหลายของสังคมที่ มีค วามขั ดแย้ งและไม่ไ ด้เป็น เอกภาพหนึ่ง เดีย ว 59 นักคิดในสายชุมชนนิย มส่ ว น
ใหญ่ไม่ได้ไม่เห็ นด้ วยไปทั้ งหมดกับ การให้ค วามสาคั ญต่ อคุ ณค่าของเสรีภาพและความเสมอภาคในเชิ งปั จ เจก
ในทางกลับกันนักวิชาการที่สนับสนุนแนวทางเสรีนิยมก็ไม่ ได้ มองไม่เ ห็นความสาคัญของคุ ณค่าร่ว มในสัง คมเลย
เสี ย ที เ ดี ย ว ทว่ า ความแตกต่ า งที่ มีอ ยู่ ร ะหว่ า งชุ มชนนิ ย มและเสรี นิ ย ม จึ ง เป็ น เพี ย งความแตกต่ า งในแง่
รายละเอียดของการจัดลาดับ ความสาคัญ ที่พอดี พอเหมาะระหว่างเสรีภาพและความเสมอภาคระหว่างปั จ เจก
กับคุณค่าร่วม60
ภายใต้แนวคิดชุมชนนิย ม ชุมชนมีบทบาทในการก าหนดและปรับ แต่ งปัจ เจก โดยพื้นฐานทางสั ง คม
เป็นสิ่งที่ผูก ติ ดกั บ ตัว ตนของปัจ เจก ปัจเจกจึงถูก สร้า งขึ้น โดยชุ มชนที่ บุ คคลนั้ น เป็ นส่ วนหนึ่ ง อยู่ และท าให้
ปั จ เจกสามารถด ารงความเป็น ตั ว ตนได้ ใ นสัง คมหรื อ วั ฒ นธรรมของตน โดยที่ วั ฒ นธรรมแต่ ล ะสั ง คมจะมี
กฎเกณฑ์ คุ ณค่ า แตกต่ า งกั นไป นั่ น คื อ ปั จเจกบุ ค คลมิ ไ ด้ ด ารงตั ว ตนอยู่ ด้ ว ยการยึด หลั ก สากล ( Universal)
ตายตัวเหมือนกันไปทั้ งหมด61 แนวคิดอันมีลักษณะชุมชนนิย มจึง ให้ ความสาคัญกั บลัก ษณะที่ มีอยู่ร่ วมกั น ของ
กลุ่มคน โดยเฉพาะในเชิงวัฒนธรรมและวิ ถีชีวิ ต62 ทั้งในแง่สิทธิทางการเมือ ง เศรษฐกิจ สังคม โดยเฉพาะสิ ท ธิ
ต่อทรัพยากร ชุมชนนิยมยังเห็นว่าการให้ความสาคัญกับปัจเจกบุค คลเหนื อชุมชนและสังคมจะเป็นการลดทอน
ความส าคั ญ ของปั จเจกเองในการอ้ างสิ ท ธิเ สรีภ าพของตน เพราะสิ ทธิ เ ป็ นการจัด ความสั มพั นธ์ ท างสั งคม
ระหว่างผู้อ้างสิทธิกับสั งคมนั้ น สิทธิจึงไม่สามารถดารงอยู่ ในสุญ ญากาศ อีกทั้งสิทธิและเสรีภาพต้ องพึ่ง พิ ง กั บ
ชุมชนและสังคม63
จากข้ อ ความคิ ด ข้ า งต้ น จึ ง น าไปสู่ ก ารเกิ ด ขึ้ น ของข้ อ เสนอที่ เ ป็ น รูป ธรรมจากแนวคิ ด ชุ มชนนิยม
ข้อเสนอดังกล่าวก็คือข้อเสนอในการสถาปนาให้กลุ่ มคนสามารถมีสิทธิในระดับ กลุ่ม (group rights) ได้ ซึ่งสิทธิ
ในระดับกลุ่มมั กจะถูก เสนอให้สร้า งขึ้น บนพื้น ฐานของลัก ษณะที่ก ลุ่ มคนถูก มองว่ามี อยู่ร่ วมกัน ทั้งนี้ ลักษณะ
ของแนวคิดในการกาหนดสิทธิให้กับ กลุ่ มคนนั้น สามารถแบ่งออกหลักๆ ได้สองชนิด ชนิดแรกคือการสถาปนา
สิทธิที่ตั้งอยู่บนฐานของอัตลักษณ์ และชนิดที่สองก็คือสิทธิร่วมในการเป็นเจ้าของและการจัดการทรัพยากร 64
การสถาปนาสิทธิ ที่ ตั้งอยู่ บนฐานของอั ตลั ก ษณ์ ถูกนาเสนออยู่บนฐานคิดที่ว่าคนในสัง คมโดยเฉพาะ
ผู้ที่มีอัตลักษณะและวัฒนธรรมอยู่ ที่ชายขอบและโดนกีด กันจากคนส่วนใหญ่ หรือถูกดูแคลนในที่สาธารณะ คน
กลุ่มนี้จาเป็นต้องได้รั บการ "ยอมรับ" (recognition) เพื่อให้พวกเขาได้ มีความทั ด เทีย มกับ คนอื่ น ๆ ในสัง คม
หากจะให้สมาชิกของชุ มชนที่มีวั ฒนธรรมแตกต่า งกั น ต่างสามารถมีโอกาสในการพั ฒนาตัว ตนของตนเองได้
59
พลเมืองและความเป็นพลเมืองกับมุมมองที่แตกต่าง ระหว่างเสรีนิยมและชุมชนนิยม (ตอนที่ 2).
From The Liberalism-Communitarianism Debate, by Delaney, C.F. , 1994, London: Rowman & Lettlefield
Publishers อ้างถึงในแนวคิดชุมชนนิ ยมกั บการสร้า งเสริม เสรีภ าพ, ธร ปีติดล, 2561, สืบค้นจาก: http://v-reform.org/wp-content/
uploads/2014/06/แนวคิดเรื��องชุมชนกับการสร้างเสริมเสรีภาพ.pdf
61
พลเมืองและความเป็นพลเมืองกับมุมมองที่แตกต่าง ระหว่างเสรีนิยมและชุมชนนิยม (ตอนที่ 2).
62
แนวคิดชุมชนนิยมกับการสร้างเสริมเสรีภาพ.
63
พลเมืองและความเป็นพลเมืองกับมุมมองที่แตกต่าง ระหว่างเสรีนิยมและชุมชนนิยม (ตอนที่ 2).
64
แนวคิดชุมชนนิยมกับการสร้างเสริมเสรีภาพ.
60