63
นักวิชาการสายชุมชนนิย มมั กจะมองว่า แนวทางในการพั ฒนาสัง คม ไม่ควรจากัดอยู่แ ค่ การส่ง เสริ ม
เสรีภาพของปัจเจกชน แต่ยังจาเป็นต้องให้ค วามสาคัญ กับ คุณค่าร่ ว ม (common goods) ของสังคม ต้องไม่
ละเลยความเชื่อ มโยงระหว่า งสั งคมกับ ปัจเจก นอกจากนั้นแล้ว ผู้ส นับสนุนแนวคิดชุ มชนนิย มหลายท่า น ยัง
เห็นว่าแนวทางเสรีนิย มนั้น ผิด พลาดในการมองความดี งามของสั ง คมมนุ ษย์ ว่า มี ลัก ษณะที่มีค วามเป็ น สา กล
พวกเขาเห็นแย้งว่าควรจะมีช่อ งทางให้ ความหมายของความดีใ นสัง คมที่ ต่างกั นนั้น ๆ มีความแตกต่างกั น ได้ 55
โดยจุ ด แข็ ง ชุ มชนนิ ย มคื อ การเชื่ อ มโยงที่ แ ข็ ง แกร่ ง ระหว่ างผู้ ค น การท าง านร่ ว มกั น อย่า งมี ป ระสิ ท ธิภาพ
ลดความสาคัญของการเป็นปัจเจก และมีการเสียสละเพื่อส่วนรวมเป็นตัวบ่ งชี้ แต่ทว่าในด้านลบนั้น ผู้คนจะตั้ ง
ค าถามว่ า แนวคิ ด เช่น นี้จ ะสามารถเป็ นไปได้ จ ริง หรือ ไม่ ใ นโลกสากลหรื อ แม้ ก ระทั่ ง ในชุ มชนเล็ ก ๆ ก็ ต าม
นอกจากนี้เรายังอาจต้องกังวลเกี่ยวกั บสถานะของสิทธิข องปัจ เจกบุ คคลที่อาจถูกจากั ดลงไป และยังไม่มีวิ ธี คิ ด
แนวคิดหรือทฤษฎีใดๆ มาใช้แก้ไขความขัดกันในส่วนนี้ได้56
Delphine OLIVIERI และ Gauthier TARDY ได้สรุปความแตกต่างของแนวคิ ด ปัจเจกชนนิย ม (หรือ
แนวคิดเสรีนิยม) และแนวคิดชุมชนนิยม (Communitarianism) ไว้หลายประการกล่าวคือ57
(1) ปัจเจกชนนิยมเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับ มนุษย์แ ต่ล ะคน ขณะที่ชุมชนนิยมเป็นเรื่องที่ มนุ ษ ย์
เข้าไปเกี่ยวข้องในฐานะเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มคน
(2) การตัดสินใจของปัจเจกชนนิยม จะต้องดาเนินการโดยมีผู้รับผิดชอบเพี ยงคนเดีย วเท่ า นั้ น
ในขณะที่ชุมชนนิยมการตัดสิ นใจจะมาบุค คลทั้ งหมดที่ เกี่ย วข้อ ง และการตัดสินใจจะเป็นความรับ ผิดชอบของ
กลุ่มทั้งหมด เมื่อมีความผิ ด พลาดเกิด ขึ้น วัฒนธรรมของปัจ เจกชนนิย มจะพยายามมุ่ งหาผู้ ที่ต้ อ งรับ ผิ ด ชอบ
ในขณะที่ชุมชนนิยม ทั้งกลุ่มจะร่วมกันรับผิดชอบ
(3) วั ฒ นธรรมปั จ เจกชนนิ ย ม องค์ ก รเป็ น กลไกสาคั ญ ที่ท าให้ทุ ก คนอยู่ดี กิ น ดี โดยมี การ
ควบคุมโดยกฎหมายและข้อ ตกลงร่ ว มกัน ในขณะที่ชุ มชนนิ ย ม องค์กรเป็นสถาบัน ทางสั ง คมที่ มาจา กผู้ ค น
ร่ ว มกั น สร้ า งความสั มพั น ธ์ และทุ ก คนมี ส่ วนร่ว มในการพั ฒ นากลุ่ ม ตามแนวคิ ด ชุมชนนิย ม กระบวนการ
ตัดสินใจหรือการปรึกษาหารือในกลุ่มต้ องใช้ เวลามากขึ้น แต่การวางแผนดาเนินการจะเร็วขึ้น เนื่องจากทุกคน
มีความตระหนักถึงกลยุทธ์ใหม่ๆ ที่เกิดขึ้น
อย่างไรก็ดี นักคิดที่สนับสนุนแนวคิดชุมชนนิยมนั้นไม่ได้ปฏิ เสธคุ ณค่าของความเป็นเสรีนิย มโดยสิ้ น เชิ ง
ความเป็นชุมชนนิยมไม่จาเป็นต้ องขัด แย้งหรื อปฏิปัก ษ์ต่ อแนวคิ ดเสรีนิ ยม หรือหลักประชาธิปไตยแต่อย่ า งใด 58
จุดอ่อนของแนวคิดเสรีนิย มคือไม่ ได้ใ ห้คาตอบเรื่อ งความสัมพันธ์ ทางสั งคมอย่างมีส่วนร่ ว มและเท่าเที ยมอย่ า ง
55
จาก แนวคิดชุมชนนิยมกับการสร้างเสริมเสรี ภาพ, โดย ธร ปีติดล, 2561, สืบค้นจาก แหล่งที่มา: http://v-reform.org/wpcontent/uploads/2014/06/แนวคิดเรื่องชุมชนกับการสร้างเสริมเสรีภาพ.pdf
56
From Communitarian Ethics, by Johnson, 2018, Retrieved from: https://rhchp.regis.edu/HCE/EthicsAtAGlance/
CommunitarianEthics/CommunitarianEthics_02.html
57
From Consumer behavior and cultural effects on taboo products, by OLIVIERI D., TARDY G., 2018, Retrieved
from: https://www.theseus.fi/bitstream/handle/10024/16946/THESIS%20FINAL.pdf
58
From Communitarianism, by Mastin L., 2018, Retrieved from: http://www.philosophybasics.com/branch_
communitarianism.html