‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް‬ ‫ހުރިތޯ ބަލަންވާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވުމާއެކު‪ ،‬އެހެންކުދިންނާ‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން އިޤްތިޞާދީ‪ ،‬އިޖްތިމާޢީ‬ ‫ކުދިންނަށްވެސް‬ ‫އަދި ޘަޤާފީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާގައި‬ ‫އެކުދިންނަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި އިސްވެދެންނެވުނު‬ ‫އާއިލީ ނަސްލަށް ނުވަތަ އެނޫންވެސް އެފަދަކަންކަމަށް‬ ‫ޙައްޤުތައް ފޯރުކޮށްދޭންވާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ތަފާތުކުރުމެއްނެތި‪ ،‬ކުޑަކުދިންނަށް ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން‬ ‫އެއްގޮތަށް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ޚާއްޞަ‬ ‫ދިނުމަށް‬ ‫އަޅަންވާނެކަމަށާއި‪،‬‬ ‫ފިޔަވަޅުތައް‬ ‫މީގެ އިތުރުން މި މުޢާހަދާގެ ‪ 4‬ވަނަ މާއްދާގައި މި މުޢާހަދާގައި‬ ‫އިޤްތިޞާދީގޮތުންނާއި އިޖްތިމާޢީގޮތުން ކުޑަކުދިންގެ ނާޖާއިޒް‬ ‫ބައިވެރިވާ ފަރާތްތަކުން މި މުޢާހަދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ‬ ‫ފައިދާނެގުމުން‬ ‫ކުރެވެންވާނެކަމަށް‬ ‫ޙައްޤުތައް ހޯދާ ބަލާ ތަންފީޒު ކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ‪،‬‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވުމާއެކު‪،‬‬ ‫އިދާރީ އަދި އެހެނިހެން ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނެކަމަށާއި‪،‬‬ ‫ކުޑަކުދިންނަށްވެސް ޤާނޫނީގޮތުންނާއި‪ ،‬އިޖުތިމާޢީ ގޮތުން‬ ‫ޤަޢުމުތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަ އެކުވެރި ގުޅުންތަކުގެ ތެރެއިން‬ ‫އަދި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ރައްކާތެރިކަން ލިބިދޭންވާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ސަލާމަތް‬ ‫އެކުދިން‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ލިބިދެވެންހުންނަ އެންމެމަތީ ފެންވަރަކަށް އެ ޙައްޤު ހޯދާ‬ ‫ދިނުމުގައި‪ ،‬އެބަޔަކު އިޤްތިޞާދީ‪ ،‬އިޖްތިމާޢީ އަދި ޘަޤާފީ‬ ‫އަންހެނުންގެ‬ ‫ޙައްޤުތަކަށް ބަލައިގެން‪ ،‬މި މުޢާހަދާގައި ބައިވެރިވާ ފަރާތްތަކުގެ‬ ‫މުޢާހަދާގެ ‪ 16‬ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގައި ކައިވެންޏާއި‬ ‫ތަނަވަސްކަން ހުރި މިންވަރަކުން މަސައްކަތް ކުރަންވާނެކަމަށް‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ‪،‬‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވުމާއެކު‪،‬‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ޢާއިލާގެ‬ ‫ޙައްޤުތަކާ‬ ‫ގުޅުންތަކާ‬ ‫ބެލެނިވެރިކަމާއި‬ ‫ކުދިން‬ ‫ބެހޭ‬ ‫ބެހޭގޮތުން‬ ‫ބައިނަލްއަޤްވާމީ‬ ‫ބެލެހެއްޓުމާއި‪،‬‬ ‫ވަގުފުނާމާއާއި‬ ‫ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ކުރިއެރުވުމަށް ޤައުމުތަކުން ގުޅިގެން‬ ‫ކުދިން އެޑޮޕްޓްކުރުމާއި އެނޫންވެސް މިފަދަ ކަންތައްތައް‬ ‫މަސައްކަތްކުރުމަށް ބާރުއަޅާފައިވާކަން ފާހަގަކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހިންގާ ތަންތާގައި ލިބެންޖެހޭ ޙައްޤުތަކާއި‬ ‫އުފުލަންޖެހޭ‬ ‫އިސްވެދެންނެވުނު މުޢާހަދާތަކުގެ އިތުރުން މަދަނީ‪ ،‬ސިޔާސީ‬ ‫ޙައްޤުތަކާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާ‬ ‫‪viii‬‬ ‫އާއި‪ ،‬އިޤްތިޞާދީ‪،‬‬ ‫މަސްއޫލިއްޔަތުތައް‬ ‫އުފުލަން‬ ‫މެދުވެރިވާ‬ ‫ކޮންމެ ހާލަތެއްގައިވެސް ކުޑަކުދިންގެ ލާބައާއި މަންފާއަށް‬ ‫އިސްކަންދިނުމަށެވެ‪.‬‬ ‫އިޖްތިމާޢީ އަދި ޘަޤާފީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާ‬ ‫ގެ‬ ‫ޖެނެރަލް‬ ‫ކޮމެންޓް‬ ‫ނަންބަރު‬ ‫‪6‬‬ ‫ގައި‬ ‫ގައިވެސް ޙައްޤުތައް ލިބިދިނުމުގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަމަކަށް‬ ‫އދ‬ ‫ނުވަތަ އުފަން ޙާލަތަށް ބަލައި ތަފާތުކޮށްގެން ނުވާނެކަމަށް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ ކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ގެއްލޭ ނުވަތަ‬ ‫“އަޅުގަޑު ޤަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އަޅުގަޑުމެން ޤައުމުގައި ކިތަންމެ ރިސޯސް މަދުކަމަށް ތަކުރާރުކޮށް އެކި‬ ‫ފަރާތްތަކުން ވިދާޅުވިކަމުގައި ވީނަމަވެސް‪ ،‬ކުރަން ބޭނުންވާ ކަންތައް ކުރެވެއޭ‪ .‬ކުރަން ބޭނުންވީމަ ފައިސާވެސް‬ ‫އެބަ ހުރެއޭ‪ .‬ކުރަން ބޭނުންވީމަ އެތަންތަން ބިނާވެސް ކުރެވެއޭ‪ .‬ކުރަން ބޭނުންވީމަ ނިޒާމްވެސް ބަދަލު ކުރެވެއޭ‪.‬‬ ‫ކުރަން ބޭނުންވީމަ ޤަނޫނުތައްވެސް ބަދަލު ކުރެވެއޭ‪ .‬ނަމަވެސް‪ ،‬މިދާއިރާއިން‪ ،‬އަޅުގަޑުމެންނަށް ފެންނަ ފެނުމުގައި‪،‬‬ ‫ހަޤީޤަތުގައި ކުރިއެރުމެކޭ ދަންނަވާ ވަރުގެ ކުރިއެރުމެއް ހަމަ ނުލިބޭ‪ .‬ނުލިބޭތީ އަޅުގަޑުމެން މިޓޮޕިކްގަ އަމާޒުކޮށް‬ ‫އިންކުއަރީ ހިންގަންވެސް މިޖެހެނީ‪ .‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނަށްވެސް މިހާރު ‪ 10‬އަހަރުވެއްޖެ‪.‬‬ ‫ކޮމިޝަނަށް ‪ 10‬އަހަރުވީއިރު‪ ،‬އަޅުގަޑުމެން މިހާރު މިދަނޑިވަޅުގައި މި މައުޟޫއަށް ފޯކަސް ކުރަން މިޖެހެނީވެސް‬ ‫ޤައުމުގައި މިކަމާ ދޭތެރޭ ކަމެއް ކުރެވިފަ‬ ‫��ެތީމަ‪”.‬‬ ‫‪ -‬ކޮމިޝަންގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ޝަމްޢޫން ޙަމީދު ‪-‬‬ ‫ނުއިވި ހުރި އަޑުތައް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންނަށް އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދީފައިވާ މިންވަރު ދެނެގަތުމަށް ހިންގި ނޭޝަނަލް އިންކުއަރީގެ ރިޕޯޓް‬ ‫‪29‬‬