‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް‬ ‫މާއްދާގައި‬ ‫އެހެންކަމުން‪ ،‬މި މުޢާހަދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދައިން ‪18‬‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމުގެ‬ ‫މުޢާހަދާގެ‬ ‫‪24‬‬ ‫ވަނަ‬ ‫ހަމަހަމަގޮތެއްގައި ފަށާ ތަޢުލީމާއި މަތީ ސާނަވީ ތަޢުލީމާއި‬ ‫އަހަރުން ދަށުގެކުދިންނަށް ލިބިދޭންޖެހޭ ޙައްޤުތައް އެއްވެސް‬ ‫ވޮކޭޝަނަލް ތަމްރީންތަކާއި އެޑަލްޓް އެޑިޔުކޭޝަން އަދި‬ ‫ތަފާތުކުރުމެއްނެތި ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ ކުދިންނަށްވެސް‬ ‫ލައިފްލޯންގް އެޑިޔުކޭޝަން ހޯދުމުގައި ފުރުޞަތު އޮތްކަން‬ ‫ލިއްބައިދޭންވާނެއެވެ‪.‬‬ ‫‪vii‬‬ ‫ކަށަވަރުކުރުމާއި އަދި ތަޢުލީމު ދިނުމުގައި ކުދިންގެ ކިބައިގައި‬ ‫ހުރި ނުކުޅެދުންތެރިކަމާއި ގުޅޭ އާލާތްތަކާއި އުޞޫލްތައް‬ ‫ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތަކާބެހޭ މުޢާހަދާގެ ‪ 3‬ވަނަ މާއްދާގައި‪،‬‬ ‫ބޭނުންކުރުމަށް ދައުލަތްތަކުގެ މައްޗަށް ލާޒިމްކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫އިޖުތިމާއީ އެހީތައް ފޯރުވައިދޭ އަދި ހިންގާ ސަރުކާރުގެ‬ ‫އަދި ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުންނަށް ދެވޭ ތަޢުލީމަކީ‬ ‫ދާއިރާތަކުންނާއި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން ނުވަތަ ޝަރުޢީ‬ ‫މުޖްތަމަޢުގައި އެފަރާތްތަކުގެ ބައިވެރިވުން ހިމެނޭނެގޮތަށާއި‬ ‫ކޯޓުތަކުންނާއި‪ ،‬އިދާރީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ ދާއިރަތަކުން ހިންގާ‬ ‫އެމީހުންގެ‬ ‫އިސްކަމެއް‬ ‫އަމިއްލަ‬ ‫ނަފްސުގެ‬ ‫ކަރާމާތްތެރިކަމާއި‬ ‫ހުނަރުތައް ތަރައްޤީވާނެ ގޮތެއްގެ މަތިން ދެވޭ ތަޢުލީމަކަށް‬ ‫ވާންޖެހޭނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ކުޑަކުދިންނާބެހޭ‬ ‫ދޭންޖެހޭނީ‬ ‫ބަލައި‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމުގެ‬ ‫މުޢާހަދާގެ‬ ‫‪26‬‬ ‫އެންމެ‬ ‫އެކުދިންނަށް‬ ‫ފިޔަވަޅުއެޅުމަށްކަމަށް‬ ‫ކުއްޖާގެ‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ހަރަކާތްތަކުގައި‬ ‫މައިންބަފައިން‬ ‫އެންމެ‬ ‫ގޮތަކަށް‬ ‫ފައިދާހުރި‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ނުވަތަ‬ ‫ޝަރުޢީ‬ ‫އަދި‬ ‫ބެލެނިވެރިން‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ވަނަ‬ ‫މާއްދާގައި‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުން‪ ،‬އެންމެ މަތީ މިންވަރަކަށް‬ ‫މިނިވަންކަމާއިއެކު އުޅުމުގެ ޤާބިލްކަން ހޯދައިދިނުމަށްޓަކައި‪،‬‬ ‫ޞިއްޚީ ދާއިރާއާއި ވަޒީފާގެ ދާއިރާ އަދި ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން‬ ‫ފުރިހަމަ ހެބިލިޓޭޝަން (ދިރިއުޅެވޭނެ އެކަށީގެންވާ މާހައުލު)‬ ‫އަދި ރިހެބިލިޓޭޝަން (ފަރުވާގެ ފުރުޞަތުތައް) ޚިދުމަތްތައް‬ ‫ފޯރު ކޮށްދޭންވާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪28‬‬ ‫ބެލެނިވެރިއަކު ނޭޝަނަލް އިންކުއަރީއަށް މަޢުލޫމާތު ދެއްވަނީ‬ ‫ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތަކާބެހޭ ބައިނަލް އަޤްވާމީ މުޢާހަދާގައި‬ ‫ނުވަތަ އޭނާ ބެލެހެއްޓެމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ޤާނޫނީގޮތުން‬ ‫ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވެފައިވަނީ ‪ 1991‬ވަނަ އަހަރުއެވެ‪ .‬މި‬ ‫އުފުލަންޖެހޭ ބައެއްގެ ޙައްޤުތަކާއި އެމީހުންގެ ވާޖިބުތަކަށް‬ ‫މުޢާހަދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި މި މުޢާހަދާގައި ބައިވެރިވާ‬ ‫ރިޢާޔަތްކުރުމާއެކު‪ ،‬ކުއްޖާ ރަނގަޅަށް ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި‬ ‫ޤައުމުތަކުގެ ބާރު ހިނގާ ދާއިރާތަކުގެ ތެރޭގައި މި މުޢާހަދާގައި‬ ‫ބޭނުންވާނެ‬ ‫ހޯދާ‬ ‫ފަރުވާއާއި‬ ‫އަޅާލުމާއި‬ ‫ރައްކާތެރިކަން‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙައްޤުތަކަށް އިޙްތިރާމްކުރުމާއިއެކު‪ ،‬ކޮންމެ‬ ‫ދިނުމަށް‬ ‫ޤާނޫނީގޮތުންނާއި‬ ‫އިދާރީގޮތުން‬ ‫ކުއްޖަކަށްމެ މި މުޢާހަދާގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ޙައްޤުތައް‪،‬‬ ‫ފިޔަވަޅު‬ ‫އަޅަންވާނެކަމަށާއި‪،‬‬ ‫ކުޑަކުދިންނަށް‬ ‫އެ ކުއްޖާ ނުވަތަ އެ ކުއްޖެއްގެ މައިންބަފައިންގެ ނުވަތަ‬ ‫އަދި އެ ކުދިން ބަލާ ހިމާޔަތްކޮށްދިނުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު‬ ‫ޝަރުޢީ ބެލެނިވެރިންގެ ނަސްލު‪ ،‬ކުލަ‪ ،‬ޖިންސް‪ ،‬ބަސް‪،‬‬ ‫އުފުލާ ވުޒާރާތަކުން‪ ،‬ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ‬ ‫ދީން‪ ،‬ސިޔާސީ އަދި އެހެނިހެން ހިޔާލުތައް‪ ،‬ނަސްލީ ނުވަތަ‬ ‫ފެންވަރަށް ކަންތައް ހުރިތޯ ބަލަންވާނެކަމަށާއި‪ ،‬ތަނުގެ‬ ‫އިޖްތިމާޢީ އަސްލު‪ ،‬މިލްކިއްޔާތު‪ ،‬ނުކުޅެދޭ ޙާލަތު‪ ،‬ދުނިޔެއަށް‬ ‫މުވައްޒަފުން‬ ‫އަދި‬ ‫އުފަންވާ ޙާލަތު ނުވަތަ އެހެން ފެންވަރެއްގެ ސަބަބުން‬ ‫ފުރިހަމައަށް ސުޕަވައިޒް ކުރެވޭތޯބެލުމާއެކު ރައްކާތެރިކަމާ‬ ‫ވިއަސް އެއްވެސް ތަފާތުވުމެއް ނެތި ލިއްބައިދޭންވާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ޞިއްޙީގޮތުން ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ކަންތައްތައް ފުރިހަމައަށް‬ ‫އެކަށީގެންވާވަރަށް‬ ‫ތިބިތޯ‬ ‫އެކަށީގެންވާ‬ ‫ޚިދުމަތްދޭ‬ ‫ބަލައި‬ ‫ނުއިވި ހުރި އަޑުތައް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންނަށް އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދީފައިވާ މިންވަރު ދެނެގަތުމަށް ހިންގި ނޭޝަނަލް އިންކުއަރީގެ ރިޕޯޓް‬