‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް‬ ‫ޚިދުމަތްތަކުގައި ތެރޭގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ދެނެގަންނާނެ‬ ‫ޞިއްޚީ ޚިދުމަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމެވެ‪ .‬މީގެ‬ ‫ގޮތްތަކާއި ފިޒިއޮތެރަޕީ އާއި އޮކިއުޕޭޝަނަލް ތެރަޕީ އާއި‬ ‫އިތުރުން ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުންނަށް އެމީހުންގެ‬ ‫ސްޕީޗް ތެރަޕީ އާއި ބިހޭވިއަރަލް ތެރަޕީ ހިމެނެއެވެ‪ .‬އަދި ތަފާތު‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަމަށާއި‬ ‫އިތުރަށް‬ ‫އެކިއެކި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ދެނެގަންނާނެ ވަސީލަތްތަކާއި‬ ‫ގޯސްވިޔަ ނުދިމުށް ބޭނުންވާ ޞިއްޚީ ފަރުވާތަކާއި އެނޫންވެސް‬ ‫ނިޒާމުތަކުގެ ބޭނުން ހިފުމަށް މަގުފަހި ކޮށްދިނުމަކީވެސް‬ ‫ފަރުވާތައް ލިބޭނެ ގޮތަށް ކަންކަން މަގުފަހި ކޮށްދޭންވާނެ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ލިބިދޭންޖެހޭ‬ ‫މީހުންނަށް‬ ‫އެނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ކަމަށްވެސް މިޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކާއި މިންގަނޑުތަކުން ލިބިދީފައިވާ ޙައްޤުތައް‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ކުޑަކުދިންގެ‬ ‫ބައިނަލްއަޤްވާމީގޮތުން‬ ‫އިސްކަމެއްދީގެން‬ ‫އަންހެން‬ ‫ވަރަށް‬ ‫އިންސާނީ‬ ‫ޙައްޤުތަކުގެ‬ ‫ކުރުމަށް‬ ‫ބާރުއެޅިފައިވާކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށް‬ ‫ބައިނަލްއަޤްވާމީ‬ ‫ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަކީ‬ ‫ޙައްޤު ލިބިދިނުމަށާއި‪ 6 ،‬ވަނަ މާއްދާގައި ޚާއްޞަގޮތެއްގައި‬ ‫އޮނިގަނޑުގެ‬ ‫މުޢާހަދާތަކުގެ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ތެރެއިން‬ ‫ކުދިންނަށް ޙައްޤުތައް ހަމަހަމަކަމާއެކު ލިބިދިނުމަށް އަދި‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫‪ 7‬ވަނަ މާއްދާގައި އެހެންކުދިންނާވެސް އެއްފަދައިން‪،‬‬ ‫ބައިވެރިވެފައިވާ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރި‬ ‫އިންސާނީ‬ ‫ކޮށްދިނުންވަނީ ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ލާޒިމްކޮށްފައެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫ކުޑަކުދިންގެ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖެ‬ ‫އަންހެނުންނާއި‬ ‫އިތުރުން‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ޙައްޤުތަކުގެ ޢާންމު ޤަރާރުންވެސް ބާރުއަޅުއްވާފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ލާބައާއި‬ ‫ކުދިންގެ‬ ‫މަންފާއަށް‬ ‫ދައުލަތުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށާއި އެކުދިންނަށް‬ ‫މިގޮތުން ‪ 10‬ޑިސެމްބަރ ‪ 1948‬ގައި‪ ،‬އ‪.‬ދ‪.‬ގެ ޢާންމު‬ ‫ލިބިފައިވާ މިނިވަންކަމާއެކު ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ ޙައްޤާއި އުމުރާ‬ ‫އިންސާނީ‬ ‫އެކަށީގެންވާގޮތުގެމަތިން ކަންތައްތަކުގައި އެކުދިންގެ ބަސް‬ ‫ޙައްޤުތަކުގެ ޢާންމު ޤަރާރުގައިވާ ހުރިހާ މާއްދާއަކީ އޭގައި‬ ‫ހޯދުމަށާއި‪ ،‬އެ ކުދިންނަށް ލިބިފައިވާ ޙައްޤުތަކަކީ ކޮބައިކަން‬ ‫މާއްދާތަކެކެވެ‪.‬‬ ‫އެކުދިންނަށް އަންގައިދިނުމުގައި އެހީތެރިވެދިނުމަށްވެސް މި‬ ‫ފާސްކޮށް‬ ‫ޖަލްސާއިން‬ ‫ކުޑަކުދިންގެ‬ ‫އިޢުލާންކޮށްފައިވާ‬ ‫ޙައްޤުތައްވެސްހިމެނިފައިވާ‬ ‫މީގެއިތުރުން‪ ،‬މި ޤަރާރުގެ ‪ 16‬ވަނަ މާއްދާގައި ޢާއިލާގެ‬ ‫މުޢާހަދާގައި ބާރުއަޅާފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫މުހިންމުކަމާމެދު ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ “ޢާއިލާއަކީ މުޖުތަމަޢު‬ ‫އޭގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެންވާ ތަފާތު ޖަމާޢަތްތަކުގެ ތެރޭގައި‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ހިމެނޭ ޠަބީޢީ އަދި އެންމެ އަސާސީ ޖަމާޢަތެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމުގެ‬ ‫މުޖުތަމަޢާއި ދައުލަތުގެ ފަރާތުން‪ ،‬ރައްކާތެރިކަން ލިބިގަތުމުގެ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުންނަށް އެމީހުންގެ މާހައުލަށާއި‬ ‫ޙައްޤު ޢާއިލާއަށް ލިބިގެންވެއެވެ‪”.‬‬ ‫‪vi‬‬ ‫މިފަދައިންނެވެ‪.‬‬ ‫ހުންނަ‬ ‫މުޢާހަދާގެ‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ވަނަ‬ ‫މާއްދާގައި‬ ‫‪9‬‬ ‫ދަތުރުފަތުރުކުރުމަށާއި‪ ،‬ސަރުކާރުގެ އިމާރާތްތަކާއި ޚިދުމަތްތައް‬ ‫ހޯދުމާއި މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ލިބިގަތުމަށާއި މުވާޞަލާތުކުރުމުގެ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖެއިން‬ ‫ބައިވެރިވެފައިވާ‬ ‫އދ‬ ‫ގެ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ‬ ‫ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރުމަށް ހުރި ގޮންޖެހުންތައް ދެނެގަނެ‪،‬‬ ‫އެކަންކަން ހައްލުކުރުމަށް ދައުލަތްތަކަށް ލާޒިމްކުރެއެވެ‪.‬‬ ‫މުޢާހަދާގެ ‪ 10‬ވަނަ މާއްދާގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫މީހުންނަށް އެހެން މީހުންނާ އެއްފެންވަރެއްގައި ދިރިހުރުމުގެ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ނުއިވި ހުރި އަޑުތައް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންނަށް އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދީފައިވާ މިންވަރު ދެނެގަތުމަށް ހިންގި ނޭޝަނަލް އިންކުއަރީގެ ރިޕޯޓް‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫‪27‬‬