‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް‬ ‫މަޖިލީހުން ފާސްކުރައްވައި‪ 2010 ،‬ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމާއި‬ ‫‪ 8‬ވަނަ ދުވަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ތަސްދީޤުކުރެއްވި‬ ‫ޤާނޫނުގެ ދަށުން ‪ 2010‬ވަނަ އަހަރު އެކުލަވާލެވިފައިވާ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ދެ ގަވާއިދަކީ މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޙައްޤުތައް‬ ‫މާލީ‬ ‫އެހީތެރިކަން‬ ‫ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ‬ ‫ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމާއި‬ ‫ޤާނޫނަކީ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ހިމާޔަތްކޮށް‪،‬‬ ‫އެމީހުންގެ‬ ‫ލިބިގެންދިޔަ‬ ‫ބޮޑު‬ ‫ވަރަށް‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ކުރިއެރުމެކެވެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނީ‬ ‫ދާއިރާގެ‬ ‫ތެރެއިން‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމަށާއި‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ހޯދުމަށްޓަކައި‬ ‫އަދި‬ ‫މިއީ‬ ‫މާލީ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫އިންތިޒާމްތައް‬ ‫ދެ‬ ‫ގަވާއިދެވެ‪.‬‬ ‫އެހީތެރިކަން‬ ‫މީހުންނަށް‬ ‫ހަމަޖެއްސުމަށްޓަކައި‬ ‫މިގޮތުން‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫އެކުލަވާލެވިފައިވާ‬ ‫މިހާރު‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގައި‬ ‫ރަސްމީ‬ ‫ދަފްތަރެއް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫އެކުލަވާލެވި‪ ،‬ދައުލަތުގެ ފަރާތުން މި ދަފްތަރުގައި ހިމެނޭ‬ ‫އެފަރާތްތަކަށް‬ ‫ފަރާތްތަކަށް މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ރަސްމީ‬ ‫ބޭނުންވާ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން މުހިންމު‬ ‫ނިޒާމެއް ޤާއިމްވެގެން ގޮސްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނެކެވެ‪ .‬ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުން މާނަކުރެވިފައިވާ ގޮތް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާއި‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫މުޢާހަދާގައި‬ ‫��ައްޤުތަކާބެހޭ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނުގެ ‪ 14‬ވަނަ މާއްދާގެ‬ ‫ބައިނަލްއަޤްވާމީ‬ ‫(ހ) ގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުން މާނަކޮށްފައިވަނީ‬ ‫މީހުން މާނަކޮށްފައިވާ ގޮތް އިސްވެދެންނެވުނު ޤާނޫނުގައި‬ ‫“ދިގު މުއްދަތުގެ ޖިސްމާނީ ނުވަތަ ނަފްސާނީ ނުވަތަ‬ ‫މާނަކޮށްފައިވާ ގޮތާއި ތަފާތުވަނީ‪ ،‬ދިގު މުއްދަތުގެ ޖިސްމާނީ‪،‬‬ ‫ހިއްސުތަކުގެ ނޫނީ ސިކުނޑީގެ އުނިކަމެއް ހުރި މީހަކު އެ‬ ‫ނަފްސާނީ‪ ،‬ވިސްނުމުގެ ނުވަތަ ހިއްސުތަކުގެ އުނިކަމެއްގެ‬ ‫ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ “އެންމެހައި ހުރަސްތަކުގެ” ބަދަލުގައި‬ ‫“ތަފާތު ހުރަސްތަކުގެ” މިފަދައިން ބަޔާންކޮށްފައި އޮތްއޮތުމެވެ‪.‬‬ ‫ނަމަވެސް މިއީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން މާނަކުރުމުގައި އެއްވެސް‬ ‫ބަދަލެއް އަންނާނެ ކަމެއްނޫނެވެ‪.‬‬ ‫‪“Persons with disabilities include those who‬‬ ‫‪have long-term physical, mental, intellectual‬‬ ‫‪or sensory impairments which in interaction‬‬ ‫އަޑުއެހުމެއް ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރެއިން‬ ‫‪with various barriers may hinder their full‬‬ ‫‪and effective participation in society on an‬‬ ‫އުނިކަމެއްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ އެންމެހައި ހުރަސްތަކާހުރެ‬ ‫‪equal basis with others.” v (Article 1 Conven-‬‬ ‫މުޖްތަމަޢުގެ އެހެން މީހުންނާ އެއްހަމައެއްގައި ބޭނުންތެރި‬ ‫)‪tion on the Rights of People with Disabilities‬‬ ‫ގޮތުގައި އެންމެ ފުރިހަމައަށް ބައިވެރިވެ ޙަރަކާތްތެރިވެ‬ ‫‪24‬‬ ‫އުޅުމަށް ދަތިވާ ކޮންމެ މީހަކީ ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫އެހެންކަމުން ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުން ކަނޑައެޅުމުގައި‬ ‫މީހުންގެ ތެރޭގައެވެ‪ ”.‬މިފަދައިންނެވެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނީގޮތުން ބަލާ ކަންކަމަކީ‪:‬‬ ‫ނުއިވި ހުރި އަޑުތައް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންނަށް އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދީފައިވާ މިންވަރު ދެނެގަތުމަށް ހިންގި ނޭޝަނަލް އިންކުއަރީގެ ރިޕޯޓް‬