MODUL HAK ASASI MANUSIA UNTUK POLIS DIRAJA MALAYSIA 2.22 Apabila tangkapan dibuat, pihak berkuasa hendaklah memaklumkan orang yang ditemubual tentang hak mereka dan bagaimana untuk menggunakannya dan makluman hendaklah disampaikan secara lisan, dalam bahasa yang jelas, bukan teknikal, dan tepat; dan hendaklah juga disediakan secara bertulis oleh pihak berkuasa tahanan apabila tiba di tempat tahanan dalam bahasa dan format yang difahami oleh orang yang ditangkap. Borang bertulis yang menyatakan hak-hak mereka hendaklah ditandatangan oleh orang yang ditangkap dan mereka hendaklah dibenarkan menyimpan sesalinan borang tersebut. 2.23 Jurubahasa bebas dan profesional hendaklah disediakan untuk semua orang yang ditemubual yang tidak bertutur atau tidak memahami bahasa yang digunakan oleh pihak berkuasa, termasuk orang yang mempunyai ketidakupayaan deria seperti penglihatan, pendengaran dan lain-lain kekurangan upaya. Penterjemahan itu hendaklah segera disediakan dan tersedia sepanjang proses temubual, terutamanya ketika hak orang yang ditangkap diterangkan kepada mereka dan ketika mereka memilih untuk menggunakan hak mendapatkan akses kepada peguam dan doktor atau profesional perubatan. Pemberitahuan kepada Keluarga atau Pihak Ketiga 2.24 Satu perlindungan yang sangat penting bagi tahanan ialah hak mereka untuk memberitahu dengan segera seorang ahli keluarga, rakan atau orang lain yang dipilih mereka mengenai fakta, tempat dan keadaan penahanan. Pihak berkuasa tahanan bertanggungjawab membolehkan komunikasi dengan pihak ketiga dan merekodkan siapa yang telah diberitahu dan bilakah pemberitahuan itu dibuat. Selain daripada menjadi kewajipan undang-undang, memudahkan hubungan dengan dunia luar juga merupakan satu peluang untuk membina kepercayaan dan hubungan baik dengan tahanan. 2.25 Pihak berkuasa mungkin boleh menangguhkan pemberitahuan kepada pihak ketiga atas sebab yang luar biasa, dan hanya jika penangguhan tersebut diperuntukkan oleh undang-undang dan perlu bagi mengelakkan risiko terhadap penyiasatan (misalnya mengelak penghapusan bukti atau rakan sejenayah melarikan diri). Sebab penangguhan hendaklah direkodkan secara terperinci, boleh diakses oleh peguam dan orang yang dilucutkan kebebasannya, diluluskan oleh pihak pendakwa atau hakim atau pegawai kanan lain yang layak dan penangguhan itu hendaklah diawasi sesuai dengan sebarang keperluan dan pertimbangan. 2.26 Warganegara asing yang ditangkap atau ditahan hendaklah dimaklumkan segera hak mereka untuk berhubung dengan konsular atau wakil diplomatik negara asal mereka, dan pencari suaka hendaklah dimaklumkan tentang hak mereka untuk menghubungi agensi antarabangsa yang relevan. Perhubungan hendaklah dibantu oleh pihak berkuasa tahanan. Akses kepada Peguam 2.27 Sebelum sebarang soalan ditanya oleh pihak berkuasa, semua tahanan yang ditemubual mempunyai hak diwakili peguam, termasuk melalui bantuan guaman yang berstatus atau berjawatan bebas. Hak ini terpakai sejak bermulanya perlucutan kebebasan. 137 