สถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
จากผลส�ำรวจพฤติกรรมการใช้อนิ เตอร์เน็ตคนไทย
ปี ๒๕๕๙ ของส�ำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์
(องค์การมหาชน)๑๐๐ ในกลุม่ ตัวอย่างจ�ำนวน ๑๖,๖๖๑ คน พบว่า
บุคคลที่มีอายุระหว่าง ๑๖ - ๓๔ ปี มีพฤติกรรมใช้งาน
อินเทอร์เน็ตมากทีส่ ดุ ถึง ๕๓.๒ ชัว่ โมงต่อสัปดาห์หรือเฉลีย่ วันละ
๗ – ๘ ชั่วโมง นอกจากนี้ พบว่ากลุ่มตัวอย่างทั้งหมดใช้งาน
โทรศัพท์มอื ถือในการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตเฉลีย่ ๖.๔ ชัว่ โมงต่อวัน
ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า เทคโนโลยีการติดต่อสื่อสารได้เข้ามามี
บทบาทในชีวิตประจ�ำวันของประชาชนอย่างมาก และในขณะเดียวกันก็อาจส่งผลให้เกิดการละเมิดสิทธิในความเป็นส่วนตัว
และข้อมูลส่วนบุคคลได้ง่ายมากขึ้นเช่นเดียวกัน โดยในปี พ.ศ. ๒๕๕๙ ส�ำนักรับเรื่องร้องเรียนและคุ้มครองผู้บริโภคในกิจการ
โทรคมนาคม ส�ำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ได้รบั เรือ่ งร้องเรียน
ในประเด็นข้อมูลสิทธิสว่ นบุคคล จ�ำนวน ๑๗ เรือ่ ง ซึง่ มากกว่าปี ๒๕๕๘ ทีม่ จี ำ� นวน ๘ เรือ่ ง และปี ๒๕๕๗ ทีม่ จี ำ� นวน ๗ เรือ่ ง๑๐๑
และในปีเดียวกันนี้ กสม. ได้รบั เรือ่ งร้องเรียนเกีย่ วกับสิทธิในความเป็นส่วนตัวและข้อมูลส่วนบุคคล จ�ำนวน ๕ ค�ำร้อง จ�ำแนกเป็น
การอ้างว่าเป็นการกระท�ำของเอกชนจ�ำนวน ๓ ค�ำร้อง ได้แก่ กรณีกล่าวอ้างว่าถูกน�ำเอารูปภาพใบหน้าจากการท�ำศัลยกรรม
ไปเผยแพร่โดยไม่ได้รบั อนุญาต๑๐๒ กรณีกล่าวอ้างว่าพบวัตถุรปู ร่างลักษณะคล้ายกล้องวงจรปิดภายในห้องน�ำ้ ของร้านอาหารของ
สถานีบริการน�ำ้ มันแห่งหนึง่ ๑๐๓ และกรณีกล่าวอ้างว่านายจ้างน�ำข้อมูลของลูกจ้างไปเผยแพร่ ท�ำให้ลกู จ้างถูกปฏิเสธการรับเข้า
ท�ำงานกับนายจ้างรายใหม่๑๐๔ และการอ้างว่าเป็นการกระท�ำของหน่วยงานของรัฐ จ�ำนวน ๒ ค�ำร้อง ได้แก่ กรณีกล่าวอ้างว่า
ส�ำนักงานตรวจคนเข้าเมืองแถลงข่าวการจับกุมขบวนการค้ามนุษย์โดยมีการเปิดเผยข้อมูลของผูเ้ สียหาย๑๐๕ และกรณีกล่าวอ้างว่า
สถานีตำ� รวจนครบาลแห่งหนึง่ ติดตัง้ กล้องวงจรปิดโดยหันทิศทางไปยังบ้านของผูร้ อ้ ง๑๐๖ นอกจากนี้ ในสังคมออนไลน์ยงั ปรากฏ
กรณีที่ถือได้ว่าเป็นการละเมิดสิทธิในความเป็นส่วนตัวคือ ผู้ใช้บริการโทรศัพท์ถูกพนักงานของผู้ให้บริการสัญญาณโทรศัพท์
เคลื่อนที่รายหนึ่งน�ำข้อมูลส่วนตัวเกี่ยวกับการโทรและการรับสายสนทนา รวมถึงพิกัดสถานที่ที่มีการใช้งานไปให้บุคคลอื่น
เพื่อวัตถุประสงค์บางอย่าง ท�ำให้เกิดความหวาดระแวงและไม่สามารถด�ำรงชีวิตได้อย่างปกติสุข๑๐๗
๓.๓.๔ การประเมินสถานการณ์
สิทธิในความเป็นส่วนตัวและข้อมูลส่วนบุคคล เป็นสิทธิที่ได้รับการรับรองทั้งใน ICCPR และรัฐธรรมนูญ
แต่ ห ากพิ จ ารณาในเชิ ง โครงสร้ า งแล้ ว การตรากฎหมายเพื่ อ ให้ ค วามคุ ้ ม ครองสิ ท ธิ ดั ง กล่ า วของประเทศไทยยั ง ไม่
สอดคล้องเพียงพอกับหลักการเช่นว่านั้นมากนัก แม้จะมีกฎหมายที่สามารถให้ความคุ้มครองสิทธิในความเป็นส่วนตัว
และข้ อ มู ล ส่ ว นบุ ค คลหลายฉบั บ แต่ ก็ ใ ช้ บั ง คั บ ได้ เ ฉพาะเรื่ อ งเท่ า นั้ น ประกอบกั บ ปั จ จุ บั น ยั ง ขาดกฎหมายที่ จ ะให้
ความคุ ้ ม ครองสิ ท ธิ ใ นความเป็ น ส่ ว นตั ว และข้ อ มู ล ส่ ว นบุ ค คลเป็ น การทั่ ว ไป ท� ำ ให้ เ กิ ด การคุ ้ ม ครองที่ ไ ม่ ส อดคล้ อ ง บทที่
เพี ย งพอกั บ ความเปลี่ ย นแปลงของเทคโนโลยี ก ารติ ด ต่ อ สื่ อ สาร ยิ่ ง ไปกว่ า นั้ น ในระหว่ า งที่ สิ ท ธิ ป ระการนี้ ไ ม่ ไ ด้ รั บ ๓
การคุ้มครองตามกฎหมายเท่าที่ควรนั้น รัฐกลับมีความพยายามแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระท�ำความผิด
เกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ ซึ่งมีบทบัญญัติบางประการที่อาจกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพของประชาชนเกิน
จาก ผลส�ำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเตอร์เน็ตในประเทศไทย ปี ๒๕๕๙, โดย ส�ำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน), ๒๕๕๙, สืบค้นจาก
http://www.etda.go.th/download3publishing/59
๑๐๑
จาก สถิติเรื่องร้องเรียน, โดย ส�ำนักรับเรื่องร้องเรียนและคุ้มครองผู้บริโภคในกิจการโทรคมนาคม ส�ำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์
และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ, สืบค้นจาก http://tcp.nbtc.go.th
๑๐๒
ค�ำร้องที่ ๗๔๐/๒๕๕๙
๑๐๓
ค�ำร้องที่ ๔๓๒/๒๕๕๙
๑๐๔
ค�ำร้องที่ ๑๔๓/๒๕๕๙
๑๐๕
ค�ำร���องที่ ๖๔๙/๒๕๕๙
๑๐๖
ค�ำร้องที่ ๒๒๗/๒๕๕๙
๑๐๗
จาก ผู้บริหาร AIS เข้าชี้แจง กสทช. แล้ว กรณีพนักงานน�ำข้อมูลลูกค้าไปเปิดเผย, โดย สาลินี ทินธ�ำรง, ๒๕๕๙, สืบค้นจาก https://www.beartai.com/news/
promotion-news/121300
๑๐๐
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
89
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๕๙