สถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
แทรกแซงหรื อ ลบหลู ่ เ ช่ น ว่ า นั้ น และตามนั ย ดั ง กล่ า ว
คณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนประจ� ำ กติ ก าระหว่ า ง
ประเทศฯ ได้ มี ค วามเห็ น ที่ ส� ำ คั ญ คื อ ๘๘ ICCPR ข้ อ ๑๗
ระบุถึงสิทธิของบุคคลที่จะได้รับการคุ้มครองจากการถูกคุกคาม
โดยพลการหรื อ ไม่ ช อบด้ ว ยกฎหมายต่ อ ความเป็ น ส่ ว นตั ว
ครอบครั ว เคหสถาน หรื อ การติ ด ต่ อ สื่ อ สาร ตลอดจน
ต่ อ การลบหลู ่ ต ่ อ ชื่ อ เสี ย งและเกี ย รติ ย ศของบุ ค คลอื่ น นั้ น
โดยค� ำ ว่ า “ไม่ ช อบด้ ว ยกฎหมาย” หมายความว่ า
การแทรกแซงใด ๆ ก็ตามไม่อาจกระท�ำได้ยกเว้นในกรณีที่มีกฎหมายอนุญาตให้กระท�ำได้ การแทรกแซงโดยรัฐจะกระท�ำได้
บนพื้นฐานของกฎหมายซึ่งก็ต้องสอดคล้องกับบทบัญญัติ จุดมุ่งหมาย และวัตถุประสงค์ของกติการะหว่างประเทศฯ
ส่วนค�ำว่า “โดยพลการ” เกี่ยวพันกับการคุ้มครองสิทธิตาม ข้อ ๑๗ ในความเห็นของคณะกรรมการประจ�ำกติกา
ระหว่างประเทศฯ ค�ำนี้อาจจะขยายรวมถึงการแทรกแซงตามที่กฎหมายก�ำหนด แนวคิดเรื่องโดยพลการนั้นมุ่งที่จะ
ประกันว่าแม้แต่การแทรกแซงโดยชอบด้วยกฎหมายก็ต้องสอดคล้องกับบทบัญญัติ ความมุ่งหมาย และวัตถุประสงค์
นอกจากนี้ รั ฐ ภาคี มี ห น้ า ที่ ที่ จ ะไม่ เ ข้ า ไปแทรกแซงในลั ก ษณะที่ ขั ด กั บ ข้ อ ๑๗ ของกติ ก า ICCPR และต้ อ งมี ก าร
ก�ำหนดกรอบกฎหมายห้ามการกระท�ำเช่นนั้นโดยบุคคลทั่วไปหรือนิติบุคคล การรวบรวมและมีไว้ซึ่งข้อมูลส่วนบุคคล
ในคอมพิวเตอร์ ธนาคารข้อมูล หรือเครื่องมืออื่นใดไม่ว่าด้วยเจ้าหน้าที่รัฐหรือบุคคลเอกชนหรือองค์กรต้องถูกควบคุม
โดยกฎหมาย รัฐต้องด�ำเนินมาตรการประกันว่าข้อมูลเกี่ยวกับชีวิตส่วนบุคคลจะไม่ตกไปอยู่ในมือของบุคคลที่ไม่มีอ�ำนาจ
ตามกฎหมายในด�ำเนินการใด ๆ ต่อข้อมูลนัน้ และต้องไม่ถกู น�ำไปใช้เพือ่ วัตถุประสงค์ทไี่ ม่เป็นไปตามกติการะหว่างประเทศฯ
นอกจากนี้ ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ ยังได้ให้การรับรองสิทธิในความเป็นส่วนตัว
และข้อมูลส่วนบุคคลไว้ในมาตรา ๓๕ อีกด้วย
๓.๓.๒ สถานการณ์ทั่วไป
ปัจจุบันเทคโนโลยีสารสนเทศมีความเปลี่ยนแปลงและก้าวหน้าไปอย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นผลมาจากพัฒนาการ
ของระบบคอมพิวเตอร์ที่สามารถประมวลผลและจัดเก็บข้อมูลได้อย่างเป็นระบบ ส่งผลให้การติดต่อสื่อสารและการเผยแพร่
ข้อมูลต่าง ๆ สามารถด�ำเนินการเคลื่อนย้ายและเชื่อมโยงกันได้อย่างสะดวกรวดเร็วไม่จ�ำกัดเวลาและสถานที๘๙
่ นอกจากนี้
โลกของอุตสาหกรรมก�ำลังก้าวสู่การปฏิวัติครั้งใหม่ ที่เรียกว่า “อุตสาหกรรม ๔.๐” ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งส�ำคัญที่มี
แนวคิดคือ โลกก�ำลังจะเข้าสู่การปฏิวัติอุตสาหกรรมครั้งที่ ๔ ภายใน ๒๐ ปีข้างหน้า ท�ำให้หลายประเทศตื่นตัวกับผลกระทบ
ที่จะตามมา เนื่องจากปัจจุบันประเทศต่าง ๆ มีการเชื่อมโยงกันอย่างไร้พรหมแดนในทุกมิติ ทั้งความร่วมมือทางการค้า
ความร่วมมือด้านการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ความร่วมมือทางด้านเศรษฐกิจและสังคม ในขณะเดียวกัน ย่อมก่อให้เกิด บทที่
การแข่งขันทีส่ งู ขึน้ ด้วย ด้วยเหตุผลประการหลังนีเ้ อง หลายประเทศจึงจ�ำเป็นต้องปรับตัวสูก่ ารพัฒนาในยุคอุตสาหกรรม ๔.๐ ๓
เพื่อเพิ่มศักยภาพของตนเองในการแข่งขันกับประเทศอื่น ๆ๙๐ รัฐบาลจึงได้ก�ำหนดนโยบายเศรษฐกิจดิจิทัล และนโยบาย
ประเทศไทย ๔.๐ เพือ่ ให้เป็นกลไกทีจ่ ะขับเคลือ่ นการพัฒนาประเทศโดยอาศัยเทคโนโลยีอตุ สาหกรรมทีจ่ ะต้องมีการประยุกต์ใช้
เทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามาในการด�ำเนินการประกอบการและการบริหารจัดการต่าง ๆ มากยิ่งขึ้น
จาก ความเห็นทัว่ ไปว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมืองทีร่ บั รองโดยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนส�ำนักงานข้าหลวงใหญ่เพือ่ สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ
(เอกสารแปล) (น. ๔๙ – ๕๑), โดย มุกดา วรรณศักดิ์บุญ, ๒๕๔๕, นครปฐม: ส�ำนักงานสิทธิมนุษยชนศึกษาและการพัฒนาสังคม, มหาวิทยาลัยมหิดล.
๘๙
จาก ปัญหาและการบังคับใช้กฎหมายเกีย่ วกับคุม้ ครองข้อมูลส่วนบุคคล, เอกสารวิชาการส่วนบุคคลประกอบการอบรมหลักสูตรผูพ้ พิ ากษาศาลชัน้ ต้น, สถาบันพัฒนา
ข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม (น.๑), โดย ทวีเกียรติ ดุริยะประพันธ์, ๒๕๔๗.
๙๐
จาก Academic Focus ประเทศไทย ๔.๐ (น.๑), โดย ส�ำนักวิชาการ ส�ำนักงานเลขาธิการสภาผูแ้ ทนราษฎร, ๒๕๕๙, กรุงเทพฯ: ส�ำนักงานเลขาธิการสภาผูแ้ ทนราษฎร.
๘๘
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
85
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๕๙